भोरच्या भाटघर धरणातून पुन्हा प्रकटले ‘कांबरेश्वर’ मंदिर; ९८ वर्षांनंतरही वास्तू ताठ उभी
पुणे जिल्ह्यातील भोर तालुक्यात असलेल्या भाटघर धरणातील पाणीपातळी मोठ्या प्रमाणात घटल्याने वर्षभर पाण्याखाली असणारे ऐतिहासिक ‘कांबरेश्वर मंदिर’ पुन्हा एकदा पाण्याबाहेर आले आहे. गेल्या आठ दिवसांपासून हे मंदिर हळूहळू पूर्णपणे दिसू लागल्याने भाविक, पर्यटक, इतिहास अभ्यासक आणि छायाचित्रकारांनी या ठिकाणी मोठी गर्दी केली आहे. सध्या भाटघर धरणात 7 टक्क्यांपेक्षा कमी पाणीसाठा उरल्याने हे प्राचीन मंदिर पुन्हा चर्चेचा विषय ठरले आहे.
वेळवंडी नदीच्या पात्रात वसलेले हे शिवमंदिर वर्षातील बहुतांश काळ धरणाच्या पाण्याखाली असते. मात्र मे महिन्याच्या अखेरीस पाणी कमी झाल्यानंतर मंदिराचे दर्शन घडते. यंदाही मंदिर पाण्याबाहेर येताच हजारो भाविकांनी येथे भेट देण्यास सुरुवात केली आहे.
1928 मध्ये धरणामुळे मंदिर गेले जलमग्न
स्थानिकांच्या माहितीनुसार, सन 1928 मध्ये इंग्रज सरकारने लॉइड डॅम अर्थात आजचे भाटघर धरण बांधले. धरण पूर्ण झाल्यानंतर परिसरातील अनेक भाग पाण्याखाली गेले आणि त्यात या प्राचीन मंदिराचाही समावेश झाला. त्यानंतर दरवर्षी उन्हाळ्यात पाण्याची पातळी कमी झाली की मंदिर पुन्हा दर्शन देते.
Related News
सोनोरीजवळ महामार्गावर भीषण अपघात: टिप्परच्या धडकेत कारचे मोठे नुकसान, 1 चालक जखमी
रूपाली चाकणकरांचा मोठा पलटवार! बदनामी करणाऱ्यांना धडाधड नोटिसा; अशोक खरात प्रकरण थेट दिल्ली कोर्टापर्यंत, 5 धक्कादायक खुलासे
धक्कादायक खुलासा! रक्त चाचणीसाठी ‘भांडभर’ रक्त काढलं; अंशुमन विचारेच्या पत्नीला रुग्णालयात दाखल करावं लागलं – 7 महत्त्वाचे धडे
“राष्ट्रवादीत मोठा भूकंप? रोहित पवारांचे 15 दिवसांत संघटनात्मक बदलांचे संकेत”
जळगावातील धाडसी तरुणाची शौर्यगाथा: 1 जिवंत बिबट्या पकडला, जीवाची पर्वा न करता दिली झुंज
आशिष आणि करिष्मा जोडप्याची विहिरीत उडी घेऊन जीवनयात्रा संपली ; सव्वा महिन्याच्या संसाराचा 1 क्षणात अंत
Sikandar Shaikh Thar Accident: 10 सेकंदांत भीषण अपघात, महाराष्ट्र केसरी सिकंदर शेख थोडक्यात बचावला
Thane Viral Video: स्वच्छतेची समज दिल्याने आजोबांना मारहाण, रिक्षाचालकाला शिवसैनिकांनी दिला धडा; 5 धक्कादायक गोष्टी आल्या समोर
पुण्यात धक्कादायक प्रकार: 42 वर्षीय व्यक्तीला स्वतःच्या फ्लॅटमध्ये प्रवेशबंदी, आई आणि पत्नीविरोधात गुन्हा
धक्कादायक आणि संतापजनक! भटक्या श्वानाच्या मृत्यूचा राज्य फॉरेन्सिक तपास; मंजरी फडणीस प्रकरणातील 7 मोठे खुलासे
मुंबईच्या महापौरांना जीवे मारण्याची धमकी ई-मेलमधील 5 भयावह गोष्टींनी उडाली खळबळ
Big Scam Exposed: ड्रोन व्यवसायातील गुंतवणुकीचे आमिष, निवृत्त सुभेदाराची 1.70 कोटींची फसवणूकBig Scam Exposed: ड्रोन व्यवसायातील गुंतवणुकीचे आमिष, निवृत्त सुभेदाराची 1.70 कोटींची फसवणूक
मंदिराचे मूळ नाव ‘कर्महरेश्वर’ असल्याचे सांगितले जाते. मात्र कांबरे गावाच्या हद्दीत हे मंदिर असल्याने लोकांमध्ये ते ‘कांबरेश्वर मंदिर’ म्हणून प्रसिद्ध झाले. मंदिराशी संबंधित अनेक लोककथा आणि ऐतिहासिक संदर्भ आजही स्थानिकांकडून सांगितले जातात.
पांडवकालीन की हेमाडपंती?
स्थानिकांच्या मते हे मंदिर पांडवकालीन असल्याची आख्यायिका प्रचलित आहे. मात्र वास्तुकलेचा अभ्यास करणाऱ्या तज्ज्ञांच्या मते मंदिराची रचना हेमाडपंती शैलीतील आहे. त्यामुळे हे मंदिर पांडवकालीन नसून यादवकालीन किंवा मध्ययुगीन काळात बांधले गेले असावे, असे मत व्यक्त केले जाते.
मंदिराच्या बांधकामात वापरण्यात आलेले आयताकृती दगड, त्यांची रचना आणि जोडणी पाहता ही वास्तू अत्यंत मजबूत पद्धतीने उभारण्यात आली असल्याचे दिसून येते. विशेष म्हणजे जवळपास शतकभर पाण्याखाली राहूनही मंदिर आजही भक्कम स्थितीत उभे आहे. हीच बाब अनेक अभियंते आणि वास्तू अभ्यासकांसाठी संशोधनाचा विषय ठरत आहे.
गाभाऱ्यात कायम पाणी, स्वयंभू शिवलिंगाचे दर्शन
मंदिराच्या मुख्य गाभाऱ्यात आजही गुडघाभर पाणी असल्याचे दिसते. भाविक पाण्यात हात घालून स्वयंभू शिवलिंगाला स्पर्श करून दर्शन घेतात. मंदिरात नंदी आणि पार्वती मातेची मूर्तीही पाहायला मिळते.
मंदिराच्या कळसासाठी चुनखडक, विटा आणि वाळूचा वापर करण्यात आला आहे. दरवर्षी धरणातील गाळ मंदिर परिसरात साचत असल्याने मंदिराच्या समोरील पाच पायऱ्या आता पूर्णपणे जमिनीखाली गाडल्या गेल्या आहेत.
स्थानिक ग्रामस्थ दरवर्षी मंदिर पाण्याबाहेर आल्यानंतर परिसरातील गाळ आणि कचरा साफ करून मंदिराची स्वच्छता करतात. त्यामुळे मंदिर पुन्हा भाविकांसाठी खुले केले जाते.
इतिहासप्रेमी आणि छायाचित्रकारांसाठी आकर्षण
कांबरेश्वर मंदिर हे केवळ धार्मिक स्थळ नाही, तर इतिहास आणि स्थापत्यकलेचे अनोखे उदाहरण मानले जाते. मंदिरासमोर प्राचीन शिळा आणि वीरगळ देखील पाहायला मिळतात. त्यामुळे इतिहास अभ्यासकांसाठी हे ठिकाण विशेष महत्त्वाचे मानले जाते.
गेल्या काही दिवसांत सोशल मीडियावर या मंदिराचे फोटो आणि व्हिडिओ मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत आहेत. धरणातील पाण्यातून हळूहळू बाहेर येणारे मंदिर पाहण्यासाठी अनेक पर्यटक दूरवरून येथे पोहोचत आहेत.
विशेष म्हणजे सूर्योदय आणि सूर्यास्ताच्या वेळी मंदिराचे दृश्य अधिक मोहक दिसते. त्यामुळे फोटोग्राफर्ससाठीही हे ठिकाण आकर्षणाचे केंद्र बनले आहे.
पाण्याचे असंख्य तडाखे सहन करूनही मंदिर सुरक्षित
धरणातील पाण्याचा प्रचंड दाब, गाळ, शेवाळ आणि सततचा पाण्याचा मारा सहन करूनही मंदिर अजूनही सुरक्षित आहे. मंदिराची भक्कम रचना पाहून अनेकांना आश्चर्य वाटते.
स्थानिकांच्या म्हणण्यानुसार, हे मंदिर कित्येक दशकांपासून अशाच प्रकारे दरवर्षी पाण्याखालून बाहेर येते आणि पुन्हा पावसाळ्यात पाण्याखाली जाते. तरीही मंदिराची मूळ रचना कायम असल्याने प्राचीन भारतीय स्थापत्यकलेचे हे उत्तम उदाहरण मानले जाते.
पर्यटनस्थळ म्हणून विकसित करण्याची मागणी
कांबरेश्वर मंदिराची वाढती लोकप्रियता पाहता स्थानिक नागरिकांनी या परिसराला पर्यटनस्थळाचा दर्जा देण्याची मागणी केली आहे. मंदिरापर्यंत जाण्यासाठी रस्ता, सुरक्षाव्यवस्था, माहिती फलक आणि स्वच्छतेच्या सुविधा उपलब्ध करून द्याव्यात, अशी मागणी केली जात आहे.
इतिहास अभ्यासकांच्या मते, योग्य संवर्धन केल्यास हे कांबरेश्वर मंदिर महाराष्ट्रातील महत्त्वाचे वारसास्थळ ठरू शकते. तसेच पुरातत्त्व विभागाने या मंदिराचा अधिक सखोल अभ्यास करावा, अशीही मागणी पुढे येत आहे.
भाविकांमध्ये उत्साहाचे वातावरण
कांबरेश्वर मंदिर पाण्याबाहेर आल्याची माहिती समोर येताच परिसरात उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. अनेक भाविक येथे महादेवाचे दर्शन घेण्यासाठी येत आहेत. काहींनी येथे विशेष पूजा आणि अभिषेक देखील केले.
स्थानिक ग्रामस्थांच्या मते, मंदिराचे दर्शन हा भाविकांसाठी श्रद्धेचा आणि इतिहास अनुभवण्याचा अनोखा संगम आहे. त्यामुळे दरवर्षी मंदिर बाहेर आल्यानंतर येथे मोठी गर्दी पाहायला मिळते.
read also : https://ajinkyabharat.com/the-worlds-only-shoreless-sargasso-sea-4-amazing-oceans-created-by-sea-currents/
