पुण्यात ‘डबल डेकर ट्विन टनल’ प्रकल्प; वाहतूक कोंडीवर मोठा उपाय, 54 किमी भूमिगत रस्त्यांचे जाळे उभारणार
पुणे : महाराष्ट्रातील वेगाने विकसित होणाऱ्या शहरांमध्ये पुण्याचा समावेश होतो. आयटी हब, औद्योगिक विकास, शिक्षण आणि रोजगाराच्या संधींमुळे पुण्यात दररोज हजारो नागरिकांची ये-जा सुरू असते. मात्र, वाढत्या लोकसंख्येमुळे आणि वाहनांच्या संख्येत झालेल्या प्रचंड वाढीमुळे पुण्यातील वाहतूक कोंडी दिवसेंदिवस गंभीर होत चालली आहे. शहरातील प्रमुख चौक, महामार्ग आणि अंतर्गत रस्ते सतत वाहनांनी गजबजलेले दिसतात. याच समस्येवर कायमस्वरूपी उपाय शोधण्यासाठी आता पुण्यात अत्यंत महत्त्वाकांक्षी असा ‘डबल डेकर ट्विन टनल’ प्रकल्प राबविण्याची तयारी सुरू झाली आहे.
येरवडा ते कात्रजदरम्यान भूमिगत दुमजली रस्ता उभारण्याचा आराखडा अंतिम टप्प्यात पोहोचला असून, हा प्रकल्प पुण्याच्या वाहतूक व्यवस्थेला नवे रूप देणारा ठरणार असल्याचे मानले जात आहे. या प्रकल्पांतर्गत एकूण 54 किलोमीटर लांबीचे भूमिगत रस्त्यांचे जाळे तयार करण्यात येणार आहे. विशेष म्हणजे, या मार्गांवर डबल डेकर म्हणजेच दोन स्तरांवरील वाहतुकीची व्यवस्था असेल. त्यामुळे जमिनीवरील वाहतुकीचा ताण कमी होण्यास मोठी मदत होणार आहे.
Related News
3,465 गावकऱ्यांना मिळालं 1 लाखांचं विमा कवच ; नांदेडच्या लग्नात 33.6 कोटींची ऐतिहासिक भेट;
102 रुग्णवाहिका न मिळाल्याने गर्भातील बाळाचा मृत्यू ; डॉक्टर म्हणाले “अर्धा तास आधी आला असता तर बाळ वाचलं असतं!”
भोरच्या भाटघर धरणातून पुन्हा प्रकटले ‘कांबरेश्वर’ मंदिर; 98 वर्षांनंतरही वास्तू ताठ उभी
4 गाड्यांचा भीषण अपघात! बाईकस्वाराला वाचवताना खा.श्रीकांत शिंदेंच्या ताफ्यात मोठी दुर्घटना
पंतप्रधान मोदींसोबत फडणवीसांची निर्णायक बैठक; 10 दिवसांत शेतकऱ्यांसाठी मोठी घोषणा?
मुंबई मेट्रो 5Aचा ऐतिहासिक विस्तार! 34.21 किमी मार्गिकेमुळे ठाणे-कल्याण प्रवासात 50% वेळ बचत
7 मोठे बदल! सिंहस्थ कामांमुळे त्र्यंबकेश्वर मंदिर काही दिवस बंद राहण्याची शक्यता; भाविकांमध्ये चिंता
पुणे Ring Road Project 2028: सिंहगडजवळ 5.87 किमी बोगदा, खडकवासल्यावर पूल; पश्चिम बायपासमुळे प्रवासात मोठी बचत
कोल्हापूर : देशातील पहिली तृतीयपंथीय आपत्ती व्यवस्थापन टीम, 20 सदस्यांना 2 दिवसांचे धडाकेबाज प्रशिक्षण”
30 मेपासून मनोज जरांगे पाटील यांचे कठोर आमरण उपोषण; सरकारला थेट अल्टिमेटम, ‘बळी गेल्यास जबाबदार कोण?’
36,415 कोटींचा भव्य प्रकल्प
या संपूर्ण प्रकल्पासाठी तब्बल 36 हजार 415 कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित असल्याची माहिती समोर आली आहे. पुण्यातील वाढती वाहतूक आणि भविष्यातील वाहनसंख्या लक्षात घेऊन हा आराखडा तयार करण्यात आला आहे. या प्रकल्पासाठी सुमारे 54 हेक्टर जमिनीचे संपादन करावे लागणार असल्याचा प्राथमिक अंदाज आहे.
‘मोनार्क सर्व्हेअर्स अँड इंजिनीअरिंग कन्सल्टन्सी’ या सल्लागार संस्थेने तयार केलेल्या अहवालात शहरातील वाहतूक परिस्थिती, भविष्यातील वाढ, आर्थिक व्यवहार्यता आणि निधीची उपलब्धता यांचा सविस्तर अभ्यास करण्यात आला आहे. हा संपूर्ण अहवाल राज्य सरकारकडे सादर करण्यात आला असून, प्रकल्पासाठी विशेष उद्देश वहन संस्था म्हणजेच एसपीव्ही स्थापन करण्याच्या हालचालीही सुरू झाल्या आहेत.
कसा असेल डबल डेकर ट्विन टनल?
या प्रकल्पातील सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे डबल डेकर ट्विन टनल. जमिनीवरील दुहेरी उड्डाणपुलाप्रमाणेच भूगर्भात दोन स्तरांवर वाहतूक चालेल. एका स्तरावर एका दिशेची वाहतूक तर दुसऱ्या स्तरावर विरुद्ध दिशेची वाहतूक सुरू राहील.
या टनेलचा व्यास तब्बल 17.6 मीटर इतका प्रस्तावित करण्यात आला आहे. त्यामुळे एकाच बोगद्यात दोन्ही बाजूंची वाहतूक सुरळीतपणे होऊ शकेल. यामुळे वेगळ्या भुयारी मार्गांची गरज कमी होईल आणि भूसंपादनाचाही खर्च वाचेल.
विशेष म्हणजे, या टनेलमध्ये आपत्कालीन परिस्थितीत नागरिकांना सुरक्षितपणे बाहेर पडण्यासाठी ‘एस्केप रूट’ची सुविधा देखील असणार आहे. आधुनिक सुरक्षा प्रणाली, वायुवीजन व्यवस्था, सीसीटीव्ही नियंत्रण आणि आपत्कालीन सेवा यांचा देखील समावेश करण्यात येणार असल्याचे समजते.
45 ठिकाणी वाहतुकीचा अभ्यास
हा आराखडा तयार करण्यासाठी पुण्यातील तब्बल 45 महत्त्वाच्या ठिकाणी वाहतुकीचे सर्वेक्षण करण्यात आले. 24 तास वाहनांची संख्या, कोणत्या भागातून किती वाहने वळतात, प्रवासाची सुरुवात आणि समाप्तीची ठिकाणे, वाहनांची गर्दी याचा अभ्यास करण्यात आला.
या अभ्यासातून वैभव टॉकीज-हडपसर, हॅरिस ब्रिज, शनिवारवाडा, गणेशखिंड रस्ता, खराडी बायपास यांसारख्या भागांत प्रचंड वाहतुकीचा ताण असल्याचे स्पष्ट झाले. त्यानंतर ट्रॅफिक मॉडेलिंगच्या आधारे संभाव्य बोगद्यांचे पर्याय निश्चित करण्यात आले.
सात प्रमुख बोगद्यांचा प्रस्ताव
अभ्यासात पुण्यासाठी सात संभाव्य भुयारी मार्गांचा विचार करण्यात आला आहे. त्यामध्ये खालील मार्गांना प्राधान्य देण्यात आले आहे:
- येरवडा – खडी मशिन मार्ग
- जगताप डेअरी – सिंहगड रस्ता
- येरवडा – हिंजवडी मार्ग
विशेषतः येरवडा-खडी मशिन मार्ग हा उत्तर आणि दक्षिण पुण्याला जोडणारा सर्वात महत्त्वाचा मार्ग म्हणून समोर आला आहे.
प्रवासाच्या वेळेत मोठी बचत
या प्रकल्पामुळे पुणेकरांचा प्रवास मोठ्या प्रमाणात कमी होणार असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. सध्या येरवडा ते हिंजवडी हा प्रवास पूर्ण करण्यासाठी सुमारे 75 मिनिटांचा कालावधी लागतो. मात्र, टनेल प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर हा प्रवास केवळ 16 मिनिटांत पूर्ण होऊ शकतो.
त्याचप्रमाणे, जगताप डेअरी ते कोथरूड हा सध्या सुमारे 65 मिनिटांचा प्रवास भविष्यात अवघ्या 7 मिनिटांत पूर्ण होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.वाहतुकीतील हा बदल पुण्याच्या आर्थिक, औद्योगिक आणि सामाजिक विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे.
वाहतूक कोंडीत 22 टक्क्यांपर्यंत घट
अहवालानुसार, या भूमिगत रस्त्यांच्या जाळ्यामुळे शहरातील वाहतूक कोंडीत 15 ते 22 टक्क्यांपर्यंत घट होऊ शकते. शहरातील मुख्य रस्त्यांवरील वाहनांचा भार कमी होईल आणि पर्यावरणीय प्रदूषणातही घट होण्याची अपेक्षा आहे.वाहनांची सततची गर्दी, इंधनाचा वाढता वापर आणि वेळेची होणारी नासाडी या समस्यांवर या प्रकल्पामुळे मोठा दिलासा मिळू शकतो.
पर्यावरणीय परिणाम कमी राहणार
या प्रकल्पाचे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे पर्यावरणीय परिणाम मर्यादित ठेवण्याचा प्रयत्न. जमिनीखालील मार्गांमुळे जमिनीवरील वृक्षतोड आणि बांधकामाचा परिणाम तुलनेने कमी राहील.त्याचबरोबर मोठ्या प्रमाणात उड्डाणपूल किंवा नवीन रस्ते उभारण्याची गरज कमी होईल. त्यामुळे शहराच्या विद्यमान संरचनेत फारसा बदल न करता वाहतूक सुधारण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
बीओटी मॉडेलवर प्रकल्प
हा संपूर्ण प्रकल्प ‘बांधा-वापरा-हस्तांतरित करा’ म्हणजेच BOT मॉडेलवर राबविण्याचा विचार आहे. या पद्धतीत खासगी कंपन्या प्रकल्प उभारतील, ठरावीक काळ त्याचे संचालन करतील आणि नंतर सरकारकडे हस्तांतरित करतील.
या प्रकल्पासाठी 40 वर्षांचा कालावधी प्रस्तावित करण्यात आला आहे. निधी उभारण्यासाठी इक्विटी, कर्ज आणि सरकारी अनुदानाचा वापर करण्यात येणार आहे.मात्र, हा प्रकल्प आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी सुमारे 37 टक्के व्हायबिलिटी गॅप फंडिंगची आवश्यकता असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
पुण्याच्या भविष्यासाठी गेमचेंजर प्रकल्प
पुण्याच्या वेगाने वाढणाऱ्या शहरीकरणाच्या पार्श्वभूमीवर हा प्रकल्प अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. मुंबईप्रमाणे पुण्यातही भूमिगत वाहतूक व्यवस्थेचा विस्तार होण्यास सुरुवात झाली आहे.
यामुळे केवळ वाहतूक सुधारेल असे नाही, तर पुण्याच्या भविष्यातील विकास आराखड्यालाही मोठी दिशा मिळेल. आयटी पार्क, औद्योगिक क्षेत्रे, निवासी भाग आणि शैक्षणिक परिसर यांच्यातील संपर्क अधिक जलद आणि सुलभ होणार आहे.तज्ज्ञांच्या मते, हा प्रकल्प यशस्वी झाला तर पुणे देशातील आधुनिक भूमिगत वाहतूक व्यवस्था असलेल्या प्रमुख शहरांमध्ये गणले जाईल.
नागरिकांच्या अपेक्षा वाढल्या
या प्रकल्पाच्या घोषणेनंतर पुणेकरांमध्ये उत्सुकता वाढली आहे. दररोजच्या ट्रॅफिकमुळे त्रस्त झालेल्या नागरिकांना या प्रकल्पातून मोठा दिलासा मिळेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
मात्र, एवढ्या मोठ्या प्रकल्पासाठी निधी, पर्यावरणीय मंजुरी, भूसंपादन आणि प्रत्यक्ष अंमलबजावणी यांसारखी अनेक आव्हाने देखील असणार आहेत. त्यामुळे हा प्रकल्प कितपत वेगाने पुढे जातो, याकडे आता संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे.पुण्यातील वाहतूक समस्येवर कायमस्वरूपी उपाय म्हणून पाहिला जाणारा ‘डबल डेकर ट्विन टनल’ प्रकल्प भविष्यात शहराचा चेहरामोहरा बदलणारा ठरू शकतो.
read also : https://ajinkyabharat.com/major-accident-involving-4-trains-bike/
