World Nutrition Day 2026: मुलांच्या योग्य वाढीसाठी दररोज किती प्रोटीन आणि फायबर आवश्यक? पालकांनी जाणून घ्या महत्त्वाची माहिती
World Nutrition Day 2026 : मुलांच्या आरोग्याबाबत प्रत्येक पालकाला एक प्रश्न कायम सतावत असतो—“माझं मूल पुरेसं खातंय का?” काही मुलांना भाज्या अजिबात आवडत नाहीत, काही सतत स्नॅक्स मागतात, तर काही मुलांना नेहमी भूक लागलेली दिसते. त्यात सोशल मीडियावर प्रोटीन शेक्स, हेल्दी स्नॅक्स, सप्लिमेंट्स आणि सुपरफूड्सबाबत सतत माहिती दिसत असल्यामुळे पालक अधिक गोंधळून जातात. पण तज्ज्ञांच्या मते, मुलांचे पोषण हे अवघड नाही, तर योग्य संतुलनावर आधारित असते.
World Nutrition Day निमित्ताने मुलांच्या योग्य वाढीसाठी प्रोटीन, फायबर, व्हिटॅमिन्स आणि मिनरल्स किती महत्त्वाचे आहेत आणि दररोज त्यांची गरज किती असते, हे जाणून घेणे आवश्यक आहे.
मुलांच्या जीवनात योग्य पोषण का महत्त्वाचे?
चांगले पोषण हे मुलांच्या संपूर्ण विकासाचा पाया मानले जाते. योग्य आहाराचा परिणाम केवळ उंची आणि वजनावर होत नाही, तर मुलांच्या अभ्यासातील लक्ष, रोगप्रतिकारक शक्ती, पचनक्रिया, ऊर्जा आणि मानसिक आरोग्यावरही दिसून येतो.
Related News
102 रुग्णवाहिका न मिळाल्याने गर्भातील बाळाचा मृत्यू ; डॉक्टर म्हणाले “अर्धा तास आधी आला असता तर बाळ वाचलं असतं!”
‘Desi Bling’ची चर्चित जोडी! द्युती पार्रुक-इरिना किनाख यांच्या नात्यात पुन्हा वादळ?
Bakrid 2026 : मुघल शाही मेजवानीचा ‘राजा’ रान मुसल्लम आजही ईदच्या ताटात खास
नात्यात भावनिक जवळीक वाढवायची आहे? जाणून घ्या भावनिकदृष्ट्या उपलब्ध होण्याचे 6 सोपे मार्ग
Twisha Sharma मृत्यू प्रकरणात मोठा ट्विस्ट! सासूने पुराव्यांमध्ये छेडछाड केल्याचा संशय
AI फोटोवरून Urvashi Rautela चा संताप; ‘महिलांची तुलना थांबवा’
‘Drishyam 3’चा बॉक्स ऑफिसवर धडाका; 7 दिवसांत 200 कोटींचा टप्पा पार
उन्हाळ्याच्या कडक उष्णतेवर रामबाण उपाय! ट्राय करा ही 6 भारतीय शरबत
सचिन-धोनी-कोहलीनंतर आता वैभव सूर्यवंशी! IPL 2026 मध्ये 15 वर्षीय वादळ
दुपारचा थकवा येतोय? कॉफीऐवजी हे 5 सुपरफूड्स करा ट्राय
संतुलित आहार घेणारी मुले अधिक सक्रिय असतात, कमी आजारी पडतात आणि शाळेत अधिक चांगले लक्ष केंद्रित करू शकतात. याउलट, चुकीच्या खाण्याच्या सवयींमुळे मुलांच्या वाढीवर आणि दीर्घकालीन आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो, जो अनेकदा पालकांच्या लक्षातही येत नाही.
म्हणूनच मुलांच्या दैनंदिन आहारात प्रोटीन, फायबर, जीवनसत्त्वे (Vitamins), खनिजे (Minerals), हेल्दी फॅट्स आणि पुरेशा प्रमाणात पाण्याचा समावेश असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
मुलांच्या आहारात प्रोटीनची भूमिका काय?
प्रोटीन हा मुलांच्या वाढीसाठी सर्वात महत्त्वाचा पोषक घटक मानला जातो. स्नायू तयार होणे, शरीरातील पेशींची दुरुस्ती, रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत करणे आणि शरीराची योग्य वाढ होण्यासाठी प्रोटीन अत्यंत आवश्यक असते.
तथापि, अनेक पालक मुलांच्या आहारात प्रोटीनबाबत अति काळजी घेतात आणि गरजेपेक्षा जास्त प्रोटीन देण्याचा प्रयत्न करतात. पण तज्ज्ञांच्या मते, प्रत्येक वयोगटानुसार मुलांना ठरावीक प्रमाणातच प्रोटीनची गरज असते.
World Nutrition Day : मुलांना दररोज किती प्रोटीन आवश्यक?
आरोग्य तज्ज्ञांच्या शिफारशीनुसार:
1 ते 3 वर्षे वयोगट
या वयोगटातील मुलांना दररोज सुमारे 13 ग्रॅम प्रोटीन आवश्यक असते.
4 ते 8 वर्षे वयोगट
या वयोगटातील मुलांसाठी दररोज 15 ग्रॅम प्रोटीन पुरेसे मानले जाते.
9 ते 13 वर्षे वयोगट
या वयात शरीराची वाढ वेगाने होत असल्याने प्रोटीनची गरज वाढते आणि सुमारे 34 ग्रॅम प्रोटीन आवश्यक असते.
किशोरवयीन मुलं आणि मुली
किशोरवयीन मुलींना दररोज सुमारे 46 ग्रॅम प्रोटीन, तर मुलांना 52 ग्रॅम प्रोटीन आवश्यक असते.
मुलांच्या प्रोटीनची गरज कशी पूर्ण करावी?
चांगली गोष्ट म्हणजे, बहुतेक मुलांची प्रोटीनची गरज सामान्य घरगुती जेवणातून सहज पूर्ण होते. दूध, दही, डाळ, अंडी, पनीर, कडधान्ये, सुकामेवा, चिकन किंवा मासे यामध्ये नैसर्गिकरित्या भरपूर प्रोटीन असते.
उदाहरणार्थ, एका ग्लास दुधातून, डाळीच्या एका वाटीतून किंवा अंड्यांमधून मुलांच्या प्रोटीनच्या गरजेचा मोठा भाग पूर्ण होऊ शकतो.
तज्ज्ञ सांगतात की, डॉक्टरांचा सल्ला नसताना मुलांना प्रोटीन पावडर किंवा अतिरिक्त सप्लिमेंट्स देण्याची गरज नसते.
जास्त प्रोटीन धोकादायक ठरू शकते?
अनेक पालक मुलांच्या वाढीसाठी जास्त प्रोटीन दिले तर अधिक फायदा होईल असे मानतात. मात्र तज्ज्ञांच्या मते, गरजेपेक्षा जास्त प्रोटीन घेतल्यास यकृत (Liver) आणि मूत्रपिंडांवर (Kidneys) ताण येऊ शकतो.
अतिरिक्त प्रोटीनमुळे डिहायड्रेशनची समस्या वाढण्याचाही धोका असतो. त्यामुळे “जास्त म्हणजे चांगले” हा समज चुकीचा असल्याचे आरोग्य तज्ज्ञ स्पष्ट करतात.
मुलांच्या आहारात फायबर का महत्त्वाचे?
प्रोटीनइतकेच फायबरही मुलांच्या आरोग्यासाठी आवश्यक असते, मात्र त्याकडे अनेकदा दुर्लक्ष केले जाते. फायबर पचन सुधारते, बद्धकोष्ठता (Constipation) टाळते, आतड्यांचे आरोग्य सुधारते आणि मुलांना अधिक वेळ पोट भरल्यासारखे वाटण्यास मदत करते.
आजकाल अनेक मुलांचा कल चिप्स, पॅकेज्ड स्नॅक्स, फास्ट फूड आणि साखरयुक्त पदार्थांकडे वाढला आहे. हे पदार्थ तात्पुरती भूक भागवतात, पण शरीराला आवश्यक फायबर देत नाहीत.
फायबरची कमतरता दीर्घकाळ राहिल्यास लठ्ठपणा (Obesity), पचनाच्या समस्या आणि भविष्यात टाइप-2 डायबेटीसचा धोका वाढू शकतो.
World Nutrition Day : मुलांना दररोज किती फायबर आवश्यक?
तज्ज्ञ एक सोपा नियम सांगतात—मुलांच्या वयात 5 ची भर घाला.
उदाहरणार्थ:
- 5 वर्षांच्या मुलाला किमान 10 ग्रॅम फायबर आवश्यक
- 8 वर्षांच्या मुलाला सुमारे 13 ग्रॅम फायबर आवश्यक
हा साधा नियम पालकांना फायबरचे प्रमाण समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.
फायबरची गरज पूर्ण करण्यासाठी मुलांना काय द्यावे?
फायबरयुक्त पदार्थ मुलांच्या जेवणात सहज समाविष्ट करता येतात.
फळे
सफरचंद, केळी, नाशपती, स्ट्रॉबेरी यामध्ये फायबर चांगल्या प्रमाणात असते.
भाज्या
गाजर, टोमॅटो, काकडी, पालक यांचा नियमित आहारात समावेश करावा.
धान्य आणि कडधान्ये
ओट्स, ब्राऊन राईस, डाळी, राजमा, चणे, अंकुरित धान्ये फायबरचे उत्तम स्रोत आहेत.
घरगुती पर्याय
भाजी पराठे, फळांची सॅलड, स्प्राऊट्स चाट, गव्हाच्या पोळ्या आणि ओटमील यामुळे फायबरचे प्रमाण वाढते.
World Nutrition Day 2026 तज्ज्ञांचा सल्ला असा आहे की फायबर अचानक वाढवू नये. हळूहळू आहारात वाढ केल्यास पोट फुगणे किंवा गॅसची समस्या टाळता येते. तसेच फायबरसोबत पुरेसे पाणी पिणेही अत्यावश्यक आहे.
World Nutrition Day : मुलांसाठी आवश्यक व्हिटॅमिन्स आणि मिनरल्स
कॅल्शियम (Calcium)
हाडांच्या मजबूत वाढीसाठी आवश्यक. दूध, दही, पनीर, रागी आणि टोफूमध्ये मुबलक प्रमाणात असते.
व्हिटॅमिन D
कॅल्शियम शरीरात योग्यरीत्या शोषण्यासाठी मदत करते. सूर्यप्रकाश, अंडी आणि डेअरी पदार्थ हे याचे स्रोत आहेत.
आयर्न (Iron)
मेंदूचा विकास, ऊर्जा आणि लक्ष केंद्रित करण्यासाठी महत्त्वाचे. पालक, डाळी, खजूर, अंडी आणि मांसामध्ये आढळते.
व्हिटॅमिन A
डोळ्यांचे आरोग्य आणि रोगप्रतिकारक शक्तीसाठी आवश्यक. गाजर, आंबा, पपई आणि रताळ्यामध्ये असते.
झिंक (Zinc)
शरीराची वाढ आणि रोगप्रतिकारक शक्तीसाठी उपयुक्त. सुकामेवा, बिया, दुग्धजन्य पदार्थ आणि कडधान्यांमध्ये मिळते.
World Nutrition Day : पुरेसे पाणी पिणेही तितकेच महत्त्वाचे
हायड्रेशनचा परिणाम मुलांच्या पचन, ऊर्जा, मूड आणि एकाग्रतेवर होतो. त्यामुळे मुलांनी दिवसभर पुरेसे पाणी प्यावे.
सॉफ्ट ड्रिंक्स किंवा पॅकेज्ड ज्यूसऐवजी ताक, नारळपाणी, दूध आणि घरगुती स्मूदी अधिक चांगले पर्याय मानले जातात.
मुलांच्या योग्य वाढीसाठी महागडे सप्लिमेंट्स, ट्रेंडी हेल्थ फूड्स किंवा अत्यंत कडक डाएटची गरज नसते. नियमित आणि संतुलित घरगुती आहार, भरपूर फळे-भाज्या, पुरेसे प्रोटीन, फायबर आणि योग्य हायड्रेशन हेच मुलांच्या निरोगी भविष्यासाठी महत्त्वाचे असते. World Nutrition Day निमित्त पालकांनी मुलांच्या खाण्याच्या सवयींकडे अधिक सजगतेने लक्ष देणे हीच त्यांच्या उत्तम आरोग्याची पहिली पायरी ठरू शकते.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/try-these-6-indian-sherbets-as-panacea-for-severe-heat-and-cold/
