Balen Shah : नेपाळचे पंतप्रधान होताच भारताविरोधी 5 मोठे निर्णय, अवघ्या 45 दिवसांतच बदलले समीकरण
नेपाळचे नवे पंतप्रधान बालेन शाह पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहेत. काठमांडूचे महापौर म्हणून लोकप्रिय ठरलेले बालेन शाह आता देशाच्या सर्वोच्च पदावर पोहोचले असले तरी त्यांच्या अलीकडील निर्णयांमुळे भारत-नेपाळ संबंधांमध्ये तणाव निर्माण झाल्याची चर्चा सुरू झाली आहे. पंतप्रधानपदाची सूत्रे हाती घेतल्यानंतर अवघ्या 45 दिवसांत त्यांनी घेतलेल्या काही निर्णयांमुळे भारतात नाराजी व्यक्त केली जात आहे.
भारत आणि नेपाळ यांच्यात ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि धार्मिक संबंध आहेत. खुली सीमा, व्यापार आणि नागरिकांचे परस्पर संबंध यामुळे दोन्ही देशांमध्ये विशेष नाते मानले जाते. मात्र बालेन शाह यांच्या अलीकडील भूमिकेमुळे हे संबंध तणावपूर्ण होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
विक्रम मिस्त्री यांच्या भेटीस नकार
नेपाळी माध्यमांच्या वृत्तानुसार भारताचे परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्त्री यांचा नेपाळ दौरा प्रस्तावित होता. या दौऱ्याचा मुख्य उद्देश भारत आणि नेपाळमधील संबंध अधिक मजबूत करणे हा होता. मात्र बालेन शाह यांनी या भेटीस नकार दिल्याची माहिती समोर आली.
Related News
Operation Sindoor Anniversary 2026 : असीम मुनीरची भारताला 5 मोठी धमकी; ‘परिणाम विनाशकारी’ म्हणत पाकचा आक्रमक इशारा
51 वर्षांचा संघर्ष, चवीचा वारसा अन् जबरदस्त यश! पुण्याच्या ‘कैलास भेळ’ने कसा उभारला करोडोंचा ब्रँड?
क्रूझ जहाजावर हंता व्हायरसचा उद्रेक; भारतातील आरोग्य यंत्रणा हायअलर्टवर
‘तुम तो ठहरे परदेसी’ फेम जहीर आलम यांचा अंत; 30 वर्षे गाजलेल्या गाण्यामागची वेदनादायक कहाणी
Kim Jong Un: किम मारले गेल्यास सगळं संपणार! उत्तर कोरियाच्या संविधानात धडकी भरवणारा बदल; इराण युद्धातून धडा
घड्याळ डाव्या हातात घालण्यामागे आहे भन्नाट इतिहास
एमआयएमच्या बड्या नेत्याशी नाते’, मंत्री संजय शिरसाटांचा खळबळजनक दावा
US-Iran Conflict 2026: ट्रम्प यांचा धक्कादायक निर्णय! इराणचा शांतता प्रस्ताव फेटाळला, 48 तासांत युद्धाची भीषण शक्यता
दिल्ली दौऱ्यावर देवेंद्र फडणवीसांचा मोठा हल्लाबोल; राहुल गांधींच्या ‘समज’वर सवाल
UPI च्या एका पेमेंटमुळे उघड झाला खुनाचा थरार! 3 आरोपी ताब्यात, सुवेंदू अधिकारींच्या PA च्या हत्येमागचं धक्कादायक सत्य समोर
VIDEO: इम्रान हाश्मीची गाणी, बाथरूममधून Video Call; एका Rapido Ride ने तरुणीला दिला मानसिक धक्का
“मी माझ्या समकक्ष व्यक्तीशीच बैठक करेन,” असे सांगत त्यांनी या दौऱ्याबाबत नाराजी व्यक्त केल्याचे सांगितले जाते. त्यानंतर विक्रम मिस्त्री यांचा प्रस्तावित दौरा रद्द करण्यात आल्याची चर्चा आहे. भारत सरकारकडून याबाबत अधिकृत प्रतिक्रिया देण्यात आलेली नसली तरी राजनैतिक वर्तुळात या घटनेची मोठी चर्चा सुरू आहे.
कालापानी आणि लिपूलेख मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर
बालेन शाह यांनी पंतप्रधान झाल्यानंतर कालापानी आणि लिपूलेख या सीमावादाचा मुद्दा पुन्हा पुढे आणला आहे. भारत आणि नेपाळ यांच्यात अनेक वर्षांपासून या भागांवरून वाद सुरू आहे. नेपाळचा दावा आहे की हे भाग त्यांच्या हद्दीत येतात.
मानसरोवर यात्रेबाबत चीनकडून जारी करण्यात आलेल्या एडवायजरीनंतर बालेन शाह यांनी या मुद्द्यावर पुन्हा भूमिका मांडली. “नेपाळची सहमती नसताना निर्णय घेता येणार नाही,” असे त्यांनी म्हटल्याची माहिती आहे.
यापूर्वी माजी पंतप्रधान केपी शर्मा ओली यांच्या काळात नेपाळने अधिकृत नकाशामध्ये बदल करून कालापानी आणि लिपूलेखचा समावेश केला होता. आता बालेन शाह यांनीही त्याच भूमिकेला पाठिंबा दिल्याचे दिसून येत आहे.
भारतातून खरेदीवर कस्टम ड्युटी
भारत-नेपाळ सीमेजवळ राहणारे अनेक नेपाळी नागरिक रोजच्या वापराच्या वस्तू भारतातून खरेदी करतात. विशेषतः तराई भागातील नागरिक भारतीय बाजारपेठांवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असतात. कारण भारतात अनेक वस्तू कमी दरात उपलब्ध होतात.
मात्र बालेन सरकारने आता नवीन नियम लागू केला आहे. त्यानुसार भारतातून 100 रुपयांपेक्षा जास्त किंमतीचे सामान आणल्यास कस्टम ड्युटी भरावी लागणार आहे. या निर्णयामुळे सीमावर्ती भागातील नागरिकांमध्ये नाराजी पसरली आहे.
स्थानिक व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे की या नियमामुळे सामान्य लोकांवर आर्थिक भार वाढणार आहे. दुसरीकडे सरकारचे म्हणणे आहे की देशांतर्गत बाजारपेठ मजबूत करण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
भारतीय नागरिकांसाठी तपासणी अनिवार्य
भारत आणि नेपाळ यांच्यातील 1751 किलोमीटरची सीमा खुली मानली जाते. त्यामुळे दोन्ही देशांचे नागरिक सहजपणे एकमेकांच्या देशात ये-जा करतात. अनेक कुटुंबांचे नातेही दोन्ही देशांमध्ये जोडलेले आहेत.
मात्र आता नेपाळ सरकारने भारतीय नागरिकांसाठी नवीन तपासणी नियम लागू केल्याची माहिती समोर आली आहे. सीमावर्ती भागातून नेपाळमध्ये प्रवेश करणाऱ्या भारतीय नागरिकांना आता ओळखपत्र दाखवणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.
पूर्वी सहजपणे होणारी ये-जा आता तपासणीनंतरच शक्य होणार असल्याने नागरिकांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण आहे. काहींनी हा निर्णय सुरक्षेच्या दृष्टीने योग्य असल्याचे म्हटले असले तरी अनेकांनी त्यावर टीका केली आहे.
आदिपुरुष वादामुळे आधीच चर्चेत
बालेन शाह हे काठमांडूचे महापौर असतानाच भारताविरोधी भूमिकेमुळे चर्चेत आले होते. ‘आदिपुरुष’ चित्रपटातील संवादांवर आक्षेप घेत त्यांनी काठमांडूमध्ये चित्रपट प्रदर्शित करण्यास विरोध केला होता.
त्या वेळी त्यांनी “सीता भारताची मुलगी असल्याचा उल्लेख चुकीचा आहे,” असे म्हटले होते. या प्रकरणामुळे भारत आणि नेपाळमध्ये सोशल मीडियावर मोठा वाद निर्माण झाला होता.
याच कारणामुळे बालेन शाह यांची प्रतिमा भारताविरोधी नेता अशी तयार झाल्याचे राजकीय विश्लेषकांचे मत आहे.
भारत-नेपाळ संबंधांवर काय परिणाम?
भारत आणि नेपाळ यांच्यातील संबंध दक्षिण आशियातील सर्वात महत्त्वाच्या संबंधांपैकी एक मानले जातात. व्यापार, पर्यटन, धार्मिक यात्रा आणि रोजगारासाठी दोन्ही देश एकमेकांवर अवलंबून आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, राजकीय मतभेद असले तरी दोन्ही देश पूर्णपणे दूर जाऊ शकत नाहीत. मात्र बालेन शाह यांच्या आक्रमक भूमिकेमुळे द्विपक्षीय चर्चांमध्ये तणाव वाढू शकतो.
विशेषतः चीनचा वाढता प्रभाव आणि नेपाळमधील अंतर्गत राजकारण यामुळे भारतासाठी नेपाळची भूमिका अधिक महत्त्वाची ठरत आहे. अशा परिस्थितीत बालेन शाह पुढे कोणती भूमिका घेतात, याकडे संपूर्ण दक्षिण आशियाचे लक्ष लागले आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/there-is-a-strange-history-behind-wearing-a-watch-on-the-left-hand/
