घड्याळ नेहमी डाव्याच हातात का घालतात? यामागे आहे युद्धाचा इतिहास आणि विज्ञानाचं खास लॉजिक
आपण घराबाहेर पडताना मोबाईल, पाकीट आणि घड्याळ या तीन गोष्टी हमखास तपासतो. विशेष म्हणजे घड्याळ हातात बांधताना बहुतेक लोकांचा हात आपोआप डाव्या मनगटाकडे जातो. अनेक वर्षांपासून ही सवय इतकी सामान्य झाली आहे की, त्यामागे काही खास कारण असू शकतं याचा विचारही अनेकांना येत नाही. मात्र, घड्याळ डाव्या हातात घालण्यामागे फक्त फॅशन नाही तर युद्धाचा इतिहास, विज्ञान, मानवी सवयी आणि तांत्रिक सोयींचं एक भन्नाट कनेक्शन दडलं आहे.
युद्धाच्या काळातून सुरू झाली घड्याळ हातात बांधण्याची पद्धत
आज मनगटावर दिसणारं घड्याळ एकेकाळी खिशात ठेवले जायचे. त्याला ‘पॉकेट वॉच’ म्हटलं जायचं. विशेषतः पुरुष कोटाच्या खिशात चेनसह घड्याळ ठेवत असत. महिलांमध्ये ते दागिन्यासारखं वापरण्याची पद्धत होती.
मात्र, पहिल्या महायुद्धाच्या काळात सैनिकांना वेळेचं अचूक नियोजन करणं अत्यंत गरजेचं बनलं. युद्धभूमीवर खिशातून घड्याळ काढणं धोकादायक आणि वेळखाऊ ठरत होतं. त्यामुळे सैनिकांनी घड्याळ थेट मनगटावर बांधायला सुरुवात केली.
Related News
‘तुम तो ठहरे परदेसी’ फेम जहीर आलम यांचा अंत; 30 वर्षे गाजलेल्या गाण्यामागची वेदनादायक कहाणी
नेपाळचे पंतप्रधान होताच भारताविरोधी निर्णयांचा धडाका, अवघ्या 45 दिवसांतच मोठा वाद
दिल्ली दौऱ्यावर देवेंद्र फडणवीसांचा मोठा हल्लाबोल; राहुल गांधींच्या ‘समज’वर सवाल
VIDEO: इम्रान हाश्मीची गाणी, बाथरूममधून Video Call; एका Rapido Ride ने तरुणीला दिला मानसिक धक्का
57 तोळे सोन्याची धक्कादायक लूट; मित्रच निघाला मास्टरमाइंड
CIBIL Score Scam Alert: ‘5 मिनिटांत लोन’च्या जाळ्यात अडकू नका! RBI चा मोठा इशारा, 7 धक्कादायक गोष्टी जाणून घ्या
“सगळा त्याग जनतेनेच करायचा?” मोदींच्या आवाहनावर काँग्रेसचा संताप
पत्नीचा भयानक कट उघड, झोपेत नवऱ्याला मारण्याचा प्रयत्न
“विशाल पाटील खासदार व्हावेत असं खरंच वाटत होतं?”; गोपीचंद पडळकरांनी जयंत पाटलांना दिलं खुलं आव्हान
त्यावेळी बहुतांश सैनिक उजव्या हाताने बंदूक किंवा शस्त्र हाताळत असत. त्यामुळे त्यांनी घड्याळ डाव्या हातात बांधणं अधिक सोयीचं मानलं. यामुळे शस्त्र हातातून न सोडता वेळ पाहणं शक्य होत होतं. हळूहळू ही पद्धत जगभर लोकप्रिय झाली.
९० टक्के लोक उजव्या हाताने काम करतात
जगातील सुमारे ९० टक्के लोक Right-Handed म्हणजे उजव्या हाताने काम करणारे आहेत. लिहिणं, खाणं, वस्तू उचलणं, मशीन हाताळणं किंवा मोबाईल वापरणं अशा अनेक कामांमध्ये उजव्या हाताचा वापर जास्त होतो.
जर घड्याळ उजव्या हातात घातलं, तर ते वारंवार टेबल, भिंत किंवा इतर वस्तूंवर आदळू शकतं. त्यामुळे घड्याळावर स्क्रॅच पडणे, काच फुटणे किंवा पट्टा खराब होण्याचा धोका वाढतो. डावा हात तुलनेने कमी सक्रिय असल्यामुळे घड्याळ सुरक्षित राहतं.
एनालॉग घड्याळातील ‘क्राऊन’चं खास लॉजिक
पूर्वीच्या एनालॉग घड्याळांमध्ये वेळ बदलण्यासाठी किंवा घड्याळाला चावी देण्यासाठी बाजूला एक छोटं बटन असायचं, ज्याला ‘क्राऊन’ म्हटलं जातं. हे बटन साधारणपणे घड्याळाच्या उजव्या बाजूला असतं.
जेव्हा घड्याळ डाव्या हातात असतं, तेव्हा उजव्या हाताने ते सहज फिरवता येतं. वेळ सेट करणं, तारीख बदलणं किंवा घड्याळाला चावी देणं अधिक सोपं होतं. जर घड्याळ उजव्या हातात घातलं, तर हे काम थोडं अवघड होतं.
स्मार्टवॉचच्या युगातही डाव्या हातालाच पसंती
आजकाल स्मार्टवॉचचा ट्रेंड मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. हार्ट रेट मॉनिटर, ऑक्सिजन लेव्हल, स्टेप काउंटर आणि फिटनेस ट्रॅकरसारखे अनेक फीचर्स यात असतात.
अनेक स्मार्टवॉच कंपन्या डिव्हाइस डिझाइन करताना डाव्या हाताचा विचार करून इंटरफेस तयार करतात. त्यामुळे नोटिफिकेशन पाहणं, स्क्रीन स्वाइप करणं आणि बटण वापरणं अधिक सोपं होतं.
याशिवाय ऑफिसमध्ये काम करताना उजवा हात माऊस, पेन किंवा कीबोर्डमध्ये व्यस्त असतो. अशावेळी डाव्या हातावरील घड्याळात आलेली नोटिफिकेशन एका क्षणात पाहता येते.
डाव्या हातात घड्याळ घालणं वैज्ञानिकदृष्ट्याही फायदेशीर?
काही तज्ज्ञांच्या मते, डाव्या हाताचा वापर कमी होत असल्याने त्या हातावर घड्याळ घातल्यास मनगटावर कमी ताण येतो. त्यामुळे दीर्घकाळ घड्याळ वापरताना अधिक आराम मिळतो.
फिटनेस ट्रॅकिंगसाठीही अनेक स्मार्टवॉच डाव्या हातात अधिक अचूक रीडिंग देतात, असं काही संशोधनांमध्ये नमूद करण्यात आलं आहे. मात्र, हे सर्व घड्याळाच्या मॉडेल आणि वापराच्या पद्धतीवर अवलंबून असतं.
डावखुऱ्या लोकांचं काय?
जे लोक Left-Handed म्हणजे डाव्या हाताने काम करतात, ते अनेकदा घड्याळ उजव्या हातात घालतात. कारण त्यांच्यासाठी उजवा हात कमी सक्रिय असतो. त्यामुळे घड्याळ सुरक्षित राहतं आणि वापरणंही सोपं जातं.
म्हणजेच, घड्याळ कोणत्या हातात घालायचं यामागे कोणताही कठोर नियम नाही. मुख्य मुद्दा म्हणजे सोय आणि आराम.
फॅशनपासून टेक्नॉलॉजीपर्यंत बदललेली सवय
आज घड्याळ हे फक्त वेळ पाहण्याचं साधन राहिलेलं नाही. ते व्यक्तिमत्त्व, स्टाइल आणि स्टेटसचं प्रतीक बनलं आहे. लक्झरी वॉचपासून स्मार्टवॉचपर्यंत प्रत्येक प्रकारच्या घड्याळात वेगवेगळे फीचर्स आले असले, तरी डाव्या हातात घड्याळ घालण्याची परंपरा अजूनही कायम आहे.
यामागे युद्धकाळातील गरज, मानवी सवयी, तांत्रिक डिझाइन आणि दैनंदिन वापरातील सोय या सर्व गोष्टी कारणीभूत आहेत.
read also : https://ajinkyabharat.com/blockbuster-ada-sharmas-138-minute-film-earned-rs-300-crores/
