अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेला संघर्ष आता अत्यंत धोकादायक वळणावर पोहोचला आहे. अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणकडून आलेला शांतता प्रस्ताव पुन्हा एकदा स्पष्ट शब्दांत फेटाळून लावल्यामुळे मध्यपूर्वेत मोठ्या युद्धाचा धोका आणखी वाढला आहे. गेल्या काही दिवसांपासून सुरू असलेल्या तणावपूर्ण घडामोडींनंतर आता दोन्ही देश प्रत्यक्ष लष्करी संघर्षाच्या दिशेने वाटचाल करत असल्याचे चित्र दिसत आहे.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, ट्रम्प यांनी यापूर्वी इराणला एक प्रतिप्रस्ताव पाठवत 48 तासांचा अल्टिमेटम दिला होता. “हा प्रस्ताव मान्य करून सही करा, अन्यथा परिणाम अत्यंत गंभीर असतील,” असा कठोर इशारा अमेरिकेकडून देण्यात आला होता. मात्र, इराणने अमेरिकेच्या अटी मान्य करण्यास स्पष्ट नकार दिला. त्यानंतर इराणने स्वतःचा प्रस्ताव अमेरिकेकडे पाठवला, परंतु ट्रम्प यांनी तो “पूर्णपणे अस्वीकार्य” असल्याचे सांगत फेटाळून लावला.
या घडामोडींमुळे दोन्ही देशांतील शांतता चर्चेची शक्यता जवळपास संपुष्टात आल्याचे मानले जात आहे. विशेषतः अण्वस्त्र कार्यक्रमाच्या मुद्द्यावरून निर्माण झालेला वाद हा या संघर्षाचा केंद्रबिंदू ठरत आहे.
Related News
Kim Jong Un: किम मारले गेल्यास सगळं संपणार! उत्तर कोरियाच्या संविधानात धडकी भरवणारा बदल; इराण युद्धातून धडा
नेपाळचे पंतप्रधान होताच भारताविरोधी निर्णयांचा धडाका, अवघ्या 45 दिवसांतच मोठा वाद
7 समुद्री केबल्सवर इराणची नजर! होर्मुझमधून ‘डिजिटल टोल’ आकारण्याचा इशारा; भारतासह जगाला मोठा धोका
दिल्ली दौऱ्यावर देवेंद्र फडणवीसांचा मोठा हल्लाबोल; राहुल गांधींच्या ‘समज’वर सवाल
57 तोळे सोन्याची धक्कादायक लूट; मित्रच निघाला मास्टरमाइंड
पत्नीचा भयानक कट उघड, झोपेत नवऱ्याला मारण्याचा प्रयत्न
Moscow Ceasefire Shock: युद्धविरामाच्या पहिल्याच दिवशी आरोप-प्रत्यारोप, तरीही शांततेची आशा कायम
ट्रम्प यांचा मोठा मास्टरस्ट्रोक! पाकिस्तानला डावलत कतारकडे मदतीचा हात, जागतिक राजकारणात मोठी खळबळ
हंताव्हायरसचा समुद्रात थरार! क्रूझवरील 17 अमेरिकी प्रवाशांना तातडीने क्वारंटाइन; अमेरिका आणि युरोप हायअलर्टवर
10 दमदार चेहऱ्यांसह थलपती विजय यांची ऐतिहासिक शपथविधी; क्रिकेटरपासून अभिनेत्यापर्यंत कॅबिनेटमध्ये कोण कोण?
दरम्यान, इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी अमेरिकन माध्यमांना दिलेल्या मुलाखतीत अत्यंत आक्रमक भूमिका मांडली आहे. “इराणकडे असलेला समृद्ध युरेनियमचा साठा आणि अणूभट्ट्या पूर्णपणे नष्ट होईपर्यंत युद्ध संपणार नाही,” असे स्पष्ट विधान नेतन्याहू यांनी केले. त्यांच्या या वक्तव्यामुळे अमेरिका-इस्रायल आघाडी आता इराणविरोधात आणखी कठोर भूमिका घेण्याच्या तयारीत असल्याचे संकेत मिळत आहेत.
विशेष म्हणजे, इराणनेही अमेरिकेला थेट प्रत्युत्तर देण्याचा इशारा दिला आहे. “अमेरिकेने कोणताही नवीन हल्ला केला तर त्याला कठोर उत्तर दिले जाईल. तसेच होर्मुझ सामुद्रधुनीमध्ये अधिक परदेशी युद्धनौकांना प्रवेश दिला जाणार नाही,” असे इराणने स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे आखाती प्रदेशातील परिस्थिती दिवसेंदिवस अधिक तणावपूर्ण होत चालली आहे.
या संघर्षाचा सर्वात मोठा परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होताना दिसत आहे. विशेषतः तेल पुरवठ्यावर गंभीर परिणाम झाला आहे. जगातील महत्त्वाचा सागरी तेलमार्ग मानल्या जाणाऱ्या होर्मुझ सामुद्रधुनीत तणाव निर्माण झाल्यामुळे कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला आहे. परिणामी आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किंमती झपाट्याने वाढू लागल्या आहेत.
भारतासारख्या तेल आयातीवर अवलंबून असलेल्या देशांना याचा मोठा फटका बसण्याची शक्यता आहे. पेट्रोल-डिझेलच्या दरात वाढ, महागाईत वाढ आणि उद्योगांवर आर्थिक दबाव अशी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. तज्ज्ञांच्या मते, जर संघर्ष आणखी वाढला तर जागतिक अर्थव्यवस्थेला मोठा धक्का बसू शकतो.
दरम्यान, अमेरिकेतील रिपब्लिकन पक्षातील काही महत्त्वाच्या नेत्यांनी ट्रम्प यांना आता थेट लष्करी कारवाई करण्याचे आवाहन केले आहे. “जर चर्चा निष्फळ ठरत असेल, तर युद्धभूमीवरच निकाल लावावा,” अशी भूमिका काही नेत्यांनी घेतली आहे. त्यामुळे पुढील काही दिवसांत अमेरिकेकडून इराणवर मोठ्या प्रमाणात हवाई हल्ले किंवा लष्करी मोहिमा सुरू होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
इराणच्या सरकारी माध्यमांनी अमेरिकेच्या प्रस्तावाला “शरणागतीचा करार” असे संबोधले आहे. इराणने स्पष्ट केले आहे की, युद्धबंदी हवी असेल तर अमेरिकेला काही महत्त्वाच्या मागण्या मान्य कराव्या लागतील. यामध्ये युद्धामुळे झालेल्या नुकसानाची भरपाई, इराणवरील आर्थिक निर्बंध हटवणे, जप्त केलेली मालमत्ता परत देणे आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील पूर्ण नियंत्रण या प्रमुख मागण्या आहेत.
मात्र, या अटी अमेरिकेसाठी स्वीकारणे अत्यंत कठीण मानले जात आहे. त्यामुळे दोन्ही देशांतील संघर्ष आणखी तीव्र होण्याची शक्यता वाढली आहे.
आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञांच्या मते, हा संघर्ष केवळ अमेरिका आणि इराणपुरता मर्यादित राहणार नाही. इस्रायल, सौदी अरेबिया, रशिया आणि चीन यांसारख्या देशांची भूमिकाही पुढील काळात महत्त्वाची ठरणार आहे. जर युद्ध अधिक व्यापक झाले, तर त्याचे परिणाम संपूर्ण जगाला भोगावे लागू शकतात.
संयुक्त राष्ट्र संघाने दोन्ही देशांना संयम राखण्याचे आवाहन केले असले, तरी सध्याची परिस्थिती पाहता युद्ध टाळणे कठीण असल्याचे जाणकारांचे मत आहे. मध्यपूर्वेतील अस्थिरतेमुळे जागतिक बाजारपेठा हादरल्या असून गुंतवणूकदारांमध्येही भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
आता सर्वांचे लक्ष अमेरिका आणि इराण पुढील काही दिवसांत कोणती भूमिका घेतात याकडे लागले आहे. शांतता चर्चेचे सर्व मार्ग जवळपास बंद झाल्याने जगभरात चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. जर परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर गेली, तर हे युद्ध केवळ मध्यपूर्वेपुरते मर्यादित राहणार नाही, तर त्याचे गंभीर परिणाम जागतिक राजकारण, अर्थव्यवस्था आणि सुरक्षेवर होऊ शकतात.
