अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या भीषण संघर्षाला आता दोन महिन्यांहून अधिक कालावधी झाला आहे. होर्मुज खाडीपासून मध्यपूर्वेतील अनेक भागांमध्ये तणाव शिगेला पोहोचला असून जगभरातील महासत्ता या युद्धाकडे अत्यंत चिंतेने पाहत आहेत. या युद्धामुळे जागतिक अर्थव्यवस्था, तेलबाजार आणि राजकीय समीकरणांवर मोठा परिणाम झाला आहे. अशातच अमेरिकेचे अध्यक्ष Donald Trump यांनी घेतलेल्या एका मोठ्या निर्णयामुळे पाकिस्तानला मोठा धक्का बसल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.
युद्ध सुरू झाल्यानंतर पाकिस्तानने स्वतःला मध्यस्थ म्हणून सादर करण्याचा प्रयत्न केला होता. इस्लामाबादकडून सातत्याने दावा करण्यात येत होता की, ते अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव कमी करण्यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत. मात्र, प्रत्यक्षात पाकिस्तानच्या मध्यस्थीला फारसे यश मिळाले नाही. उलट युद्ध अधिक चिघळत गेले आणि दोन्ही देशांमधील संघर्ष आणखी तीव्र होताना दिसू लागला.
याच पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव Marco Rubio आणि व्हाईट हाऊसचे विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ यांनी कतारच्या पंतप्रधानांची गुप्त भेट घेतल्याची माहिती समोर आली आहे. अॅक्सिऑसच्या अहवालानुसार, मियामी येथे झालेल्या या बैठकीत युद्धविराम आणि संभाव्य शांतता कराराबाबत गंभीर चर्चा करण्यात आली. या बैठकीमुळे पाकिस्तानच्या भूमिकेवर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
Related News
Moscow Ceasefire Shock: युद्धविरामाच्या पहिल्याच दिवशी आरोप-प्रत्यारोप, तरीही शांततेची आशा कायम
हंताव्हायरसचा समुद्रात थरार! क्रूझवरील 17 अमेरिकी प्रवाशांना तातडीने क्वारंटाइन; अमेरिका आणि युरोप हायअलर्टवर
10 दमदार चेहऱ्यांसह थलपती विजय यांची ऐतिहासिक शपथविधी; क्रिकेटरपासून अभिनेत्यापर्यंत कॅबिनेटमध्ये कोण कोण?
‘राज ठाकरे हरले तर उठबश्या मारायच्या’; गुणरत्न सदावर्तेंचं थेट आव्हान
तामिळनाडूत ऐतिहासिक राजकीय भूकंप; VCK च्या निर्णायक पाठिंब्याने ‘विजय सरकार’चा मार्ग पूर्णपणे मोकळा
100 कोटींचा GST घोटाळा? पंजाब मंत्री Sanjeev Arora यांच्यावर ED ची धडक कारवाई, मोठा खुलासा होणार?
लेफ्टनंट जनरल राजा सुब्रमणी यांच्यावर देशाच्या सुरक्षेची मोठी जबाबदारी
विशेष म्हणजे, कतारने सुरुवातीपासूनच पडद्यामागे राहून दोन्ही देशांमध्ये संवाद कायम ठेवण्याचा प्रयत्न केला होता. मध्यपूर्वेतील अनेक संघर्षांमध्ये कतारने यापूर्वीही मध्यस्थीची भूमिका बजावली आहे. त्यामुळे अमेरिका आता पाकिस्तानपेक्षा कतारवर अधिक विश्वास दाखवत असल्याचे चित्र दिसून येत आहे.
राजकीय विश्लेषकांच्या मते, पाकिस्तानची भूमिका सुरुवातीपासूनच संशयाच्या भोवऱ्यात होती. एका बाजूला पाकिस्तान अमेरिकेसोबत संबंध सुधारण्याचा प्रयत्न करत होता, तर दुसऱ्या बाजूला इराणशीही संपर्क कायम ठेवण्याचा प्रयत्न सुरू होता. या दुहेरी भूमिकेमुळे ना अमेरिका पूर्णपणे समाधानी होती ना इराण.
दरम्यान, इस्त्रायललाही पाकिस्तानची मध्यस्थी मान्य नसल्याची माहिती समोर आली आहे. इस्त्रायलला वाटत होते की पाकिस्तान इराणकडे झुकलेला आहे आणि त्यामुळे त्यांच्याकडून निष्पक्ष मध्यस्थी होणे कठीण आहे. इराणकडूनही पाकिस्तानच्या हेतूंवर संशय व्यक्त करण्यात आला होता. त्यामुळे पाकिस्तानची विश्वासार्हता हळूहळू कमी होत गेली.
युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर कतारचे महत्त्व झपाट्याने वाढताना दिसत आहे. कतारचे पंतप्रधान मोहम्मद बिन अब्दुल रहमान अल थानी यांनी अमेरिकेच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसोबत बैठक घेतल्यानंतर सौदी अरेबियाच्या परराष्ट्र मंत्र्यांचीही भेट घेतली. त्यामुळे मध्यपूर्वेतील राजकीय हालचालींना आणखी वेग आला आहे.
याचवेळी पाकिस्तानचे एक तेलवाहू जहाज कतारकडे रवाना झाल्याची माहिती समोर आली आहे. कतारकडून एलपीजी गॅस खरेदी करण्यासाठी हे जहाज निघाले असल्याचे सांगितले जात आहे. त्यामुळे पाकिस्तान आर्थिकदृष्ट्याही कतारवर अवलंबून असल्याचे चित्र स्पष्ट होत आहे.
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प युद्ध थांबवण्यासाठी आता अधिक आक्रमकपणे प्रयत्न करत असल्याचे दिसून येत आहे. ट्रम्प प्रशासनावर अमेरिकेतील जनतेचाही दबाव वाढत आहे. कारण या युद्धामुळे इंधनाचे दर वाढले असून जागतिक बाजारपेठांमध्ये अस्थिरता निर्माण झाली आहे.
होर्मुज खाडीतील संघर्षामुळे तेलपुरवठ्यावर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. जगातील मोठ्या प्रमाणातील तेलवाहतूक या मार्गाने होत असल्याने युद्ध दीर्घकाळ सुरू राहिल्यास अनेक देश आर्थिक संकटात सापडू शकतात. भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांनाही याचा मोठा फटका बसण्याची शक्यता आहे.
विश्लेषकांच्या मते, कतारची मध्यस्थी यशस्वी ठरल्यास मध्यपूर्वेतील राजकारणात मोठा बदल होऊ शकतो. कतारने जर अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संवाद पुन्हा सुरू करण्यात यश मिळवले, तर पाकिस्तानची भूमिका पूर्णपणे दुय्यम ठरू शकते.सध्या अमेरिका इराणच्या पुढील प्रतिसादाची वाट पाहत आहे. दोन्ही बाजूंवर तणाव कमी करण्यासाठी दबाव वाढवला जात आहे. मात्र, अद्याप कोणतीही ठोस प्रगती झालेली नाही. त्यामुळे जगभरातील अनेक देश चिंतेत आहेत.या संपूर्ण घडामोडींमध्ये डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पाकिस्तानला बाजूला सारत थेट कतारकडे मदतीचा हात पुढे केल्याने मोठी राजकीय खळबळ उडाली आहे. पुढील काही दिवसांत कतारची मध्यस्थी कितपत यशस्वी ठरते आणि युद्धविरामाचा मार्ग मोकळा होतो का, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
