पुतिन भारतात असतानाच ट्रम्प यांचा आक्रमक निर्णय

ट्रम्प

अमेरिकेचा थेट हल्ल्याचा इशारा! व्हेनेझुएलावर युद्धाचे ढग, पुतिन भारतात असतानाच ट्रम्प यांचा आक्रमक आदेश

ट्रम्प यांच्या थेट आदेशामुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात पुन्हा एकदा प्रचंड खळबळ उडाली आहे. व्हेनेझुएलातील ड्रग्ज तस्करांवर आता केवळ समुद्रातून नव्हे तर थेट जमिनीवरून हल्ले करण्यात येणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट संकेत दिले आहेत. या निर्णयामुळे अमेरिका आणि Venezuela यांच्यातील तणाव अधिक तीव्र होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. विशेष म्हणजे हा आदेश रशियन अध्यक्ष Vladimir Putin भारत दौऱ्यावर असतानाच देण्यात आल्याने या घडामोडीकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष वेधले गेले आहे. युक्रेन युद्ध, तेल व्यापार, भारत-रशिया संबंध आणि अमेरिकेचा वाढता दबाव या सगळ्या पार्श्वभूमीवर ट्रम्प यांचा हा निर्णय केवळ व्हेनेझुएलापुरता मर्यादित न राहता जागतिक राजकीय समीकरणांवर खोल परिणाम करणारा ठरण्याची शक्यता तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.

जगातील महासत्ता असलेले United States of America आणि लॅटिन अमेरिकेतील तेलसमृद्ध राष्ट्र Venezuela यांच्यातील तणाव पुन्हा एकदा टोकाला पोहोचला आहे. ड्रग्स तस्करीविरोधात कारवाईचे कारण देत अमेरिकेचे अध्यक्ष Donald Trump यांनी थेट व्हेनेझुएलाच्या शहरांवर जमिनीवरून हल्ले करण्याचे आदेश दिल्यामुळे संपूर्ण जगात खळबळ उडाली आहे. विशेष म्हणजे हा आदेश अशा वेळी देण्यात आला आहे, जेव्हा रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष Vladimir Putin भारत दौऱ्यावर आहेत आणि जागतिक राजकीय समीकरणे वेगाने बदलत आहेत.

ड्रग्स तस्करीचे कारण, पण उद्देश सामरिक?

गेल्या काही महिन्यांपासून अमेरिकेने कॅरिबियन समुद्रात व्हेनेझुएलाशी संबंधित संशयित जहाजांवर मोठ्या प्रमाणात कारवाई केली आहे. अमेरिकेचा दावा आहे की, या जहाजांमधून मोठ्या प्रमाणात ड्रग्स तस्करी केली जात आहे. काही दिवसांपूर्वीच अमेरिकन नौदलाने एक संशयित मालवाहू जहाज समुद्रात ताब्यात घेतले होते. मात्र, व्हेनेझुएलाने हा आरोप फेटाळत “ड्रग्सच्या नावाखाली राजकीय दडपशाही” सुरू असल्याचा आरोप केला आहे.

Related News

आता मात्र ट्रम्प यांनी एक पाऊल पुढे जात “फक्त समुद्रातच नव्हे, तर आता जमिनीवर थेट हल्ले करू” असा स्पष्ट इशारा दिला आहे. मंत्रिमंडळ बैठकीत त्यांनी केलेले विधान अत्यंत आक्रमक स्वरूपाचे होते. “वाईट लोक कुठे आहेत हे आम्हाला ठाऊक आहे. जमिनीवरून हल्ला करणे आमच्यासाठी अधिक सोपे आहे,” असे थेट शब्द वापरून त्यांनी आगामी लष्करी कारवाईचे संकेत दिले.

अमेरिका-व्हेनेझुएला संघर्षाचा इतिहास

अमेरिका आणि व्हेनेझुएला यांच्यातील संघर्ष नवीन नाही. मागील दोन दशकांपासून या दोन देशांमध्ये आर्थिक निर्बंध, राजकीय हस्तक्षेपाचे आरोप, तेल व्यापारावर नियंत्रण आणि सत्ताबदलाचे प्रयत्न यामुळे सतत तणाव राहिला आहे. व्हेनेझुएलाकडे जगातील सर्वात मोठ्या तेलसाठ्यांपैकी एक आहे. त्यामुळे अमेरिकेची दीर्घकाळापासून या देशावर नजर आहे.

अमेरिकेने यापूर्वीही व्हेनेझुएलावर कठोर आर्थिक निर्बंध लादले होते. बँकिंग व्यवहार, तेल निर्यात, आंतरराष्ट्रीय व्यवहार यावर मोठ्या मर्यादा घालण्यात आल्या. याचा थेट परिणाम व्हेनेझुएलाच्या अर्थव्यवस्थेवर झाला. बेरोजगारी, महागाई, अन्नधान्याची कमतरता आणि औषधांचा तुटवडा या गंभीर समस्या उद्भवल्या.

आता लष्करी कारवाईचे संकेत मिळाल्यामुळे हा संघर्ष केवळ आर्थिक किंवा राजकीय न राहता थेट युद्धाच्या दिशेने जात असल्याचे संकेत मिळत आहेत.

पुतिन भारत दौऱ्यावर, त्याच वेळी ट्रम्प यांचा आक्रमक निर्णय

या घडामोडींचा आणखी एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे, रशियन अध्यक्ष भारत दौऱ्यावर असतानाच अमेरिकेने हा आक्रमक आदेश दिला आहे. सध्या रशिया आणि Ukraine यांच्यात भीषण युद्ध सुरू आहे. या युद्धाला आता तीन वर्षांहून अधिक कालावधी लोटला आहे. लाखो नागरिक विस्थापित झाले आहेत, हजारो सैनिक मारले गेले आहेत आणि जगातील अर्थव्यवस्थेवर या युद्धाचा मोठा परिणाम झाला आहे.

या युद्धाला आळा घालण्यासाठी अमेरिकेकडून प्रयत्न सुरू असल्याचा दावा केला जात असला, तरी प्रत्यक्षात यश मिळताना दिसत नाही. ट्रम्प यांनी रशियन कंपन्यांवर मोठे आर्थिक निर्बंध लादले. तसेच भारताने रशियाकडून तेल खरेदी बंद करावी यासाठी भारतावर तब्बल ५० टक्के टॅरिफ लादण्यात आला.

तरीही India ने रशियाकडून तेल खरेदी पूर्णपणे बंद न करता, ती काही प्रमाणात कमी केली आहे. उलट, रशियाने भारताला अत्यंत कमी दरात कच्चे तेल उपलब्ध करून देत आपली रणनीती अधिक मजबूत केली आहे.

भारत-रशिया संबंध आणि अमेरिकेचा दबाव

भारत आणि Russia यांचे संबंध गेल्या अनेक दशकांपासून अत्यंत मजबूत राहिले आहेत. संरक्षण, ऊर्जा, अंतराळ संशोधन, अणुऊर्जा, व्यापार, औद्योगिक सहकार्य अशा अनेक क्षेत्रांमध्ये दोन्ही देशांमध्ये गहिरे संबंध आहेत. भारताच्या लष्करी सुसज्जतेमध्ये आजही मोठ्या प्रमाणात रशियन बनावटीची शस्त्रे वापरात आहेत.

मात्र, युक्रेन युद्धानंतर या संबंधांवर अमेरिकेकडून प्रचंड दबाव वाढला आहे. भारताने रशियापासून दूर जावे, अशी अमेरिकेची स्पष्ट भूमिका आहे. त्यासाठीच भारतावर आर्थिक टॅरिफ लावण्यासारखा कठोर निर्णय घेण्यात आला.

याच पार्श्वभूमीवर पुतिन यांचा भारत दौरा अमेरिकेसाठी राजकीयदृष्ट्या अतिशय संवेदनशील मुद्दा मानला जात आहे. या दौऱ्यात अनेक महत्त्वाचे संरक्षण, ऊर्जा आणि व्यापार विषयक करार होण्याची शक्यता आहे.

युक्रेन युद्ध आणि युरोपचे दुहेरी धोरण

युक्रेन युद्धाला सुरुवात झाल्यापासून युरोपियन देश युक्रेनला मोठ्या प्रमाणात शस्त्रास्त्रांचा पुरवठा करत आहेत. टँक, क्षेपणास्त्रे, ड्रोन, आधुनिक तोफा, रडार सिस्टम अशा अनेक घातक शस्त्रांचा पुरवठा करण्यात आला आहे. यामुळे युद्ध अधिक तीव्र झाले आहे.

रशियाचा आरोप आहे की, युरोपियन देश केवळ शांततेच्या गप्पा मारत आहेत, मात्र प्रत्यक्षात युद्ध पेटवण्याचे काम करत आहेत. याच मुद्द्यावरून पुतिन यांनी अलीकडेच युरोपवर जोरदार टीका केली होती. “युरोपला युद्ध हवे असेल तर आम्ही त्यासाठी तयार आहोत,” अशी स्पष्ट चेतावणी त्यांनी दिली.

व्हेनेझुएला प्रकरणात रशिया आणि चीनची भूमिका काय?

जर अमेरिकेने प्रत्यक्षात व्हेनेझुएलावर लष्करी हल्ला केला, तर या प्रकरणात रशिया आणि चीन यांची भूमिका अत्यंत निर्णायक ठरणार आहे. दोन्ही देश गेल्या काही वर्षांपासून व्हेनेझुएलाला राजकीय आणि आर्थिक पाठबळ देत आहेत. संयुक्त राष्ट्रसंघामध्येही या दोन देशांनी अनेकदा अमेरिकेच्या प्रस्तावांना विरोध केला आहे.

यामुळे येणाऱ्या काळात अमेरिका विरुद्ध रशिया-चीन असा जागतिक संघर्ष निर्माण होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. याचा थेट परिणाम तेलाच्या किमती, जागतिक व्यापार, चलन बाजारपेठा, संरक्षण क्षेत्र आणि सामान्य जनतेच्या जीवनावर होऊ शकतो.

व्हेनेझुएलाकडून अमेरिकेच्या आदेशाला जोरदार विरोध

व्हेनेझुएलाच्या सरकारने अमेरिकेच्या या निर्णयाचा तीव्र निषेध केला आहे. “हे आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे उल्लंघन आहे. कोणत्याही सार्वभौम राष्ट्रावर अशा प्रकारे थेट हल्ल्याचा आदेश देणे म्हणजे आक्रमणच आहे,” असे व्हेनेझुएलाच्या संरक्षण मंत्रालयाने म्हटले आहे.

देशभरात आपत्कालीन स्थिती जाहीर करण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. लष्कराला सज्ज राहण्याचे आदेश देण्यात आले असून राजधानीसह प्रमुख शहरांमध्ये सुरक्षाव्यवस्था वाढवण्यात आली आहे.

जागतिक बाजारपेठांवर परिणाम सुरू

या घडामोडींचे पडसाद आतापासूनच जागतिक बाजारपेठांवर उमटू लागले आहेत. कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी उसळी पाहायला मिळत आहे. शेअर बाजारात अस्थिरता वाढली आहे. डॉलर आणि सोन्याच्या दरातही चढ-उतार सुरू आहेत.

विशेषतः भारतासारख्या आयातदार देशांसाठी ही परिस्थिती धोक्याची ठरू शकते. पेट्रोल-डिझेलचे दर, महागाई, आयात खर्च, निर्यात व्यवहार यावर याचा थेट परिणाम होणार आहे.

जग युद्धाच्या उंबरठ्यावर?

एकीकडे युक्रेन युद्ध थांबण्याऐवजी अधिक भयानक होत आहे, दुसरीकडे आता अमेरिकेने व्हेनेझुएलावर थेट जमिनीवरून हल्ला करण्याचे संकेत दिले आहेत. त्याच वेळी पुतिन भारत दौऱ्यावर येऊन महत्त्वाचे करार करत आहेत. या सगळ्या घडामोडी जगाला एका अतिशय धोकादायक वळणावर घेऊन जात आहेत.

जर या सगळ्या संघर्षांनी युद्धाचे स्वरूप घेतले, तर त्याचा फटका केवळ दोन-तीन देशांपुरता मर्यादित राहणार नाही, तर संपूर्ण जगात आर्थिक, सामाजिक आणि मानवी संकट निर्माण होण्याची दाट शक्यता आहे.

आता संपूर्ण जगाचे लक्ष एवढ्यावर केंद्रीत झाले आहे की, पुतिन यांच्या भारत दौऱ्यातून शांततेचा काही मार्ग निघतो का? आणि ट्रम्प यांच्या आदेशाची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी होते का?

येणारे काही दिवस संपूर्ण जगाच्या राजकारणासाठी अत्यंत निर्णायक ठरणार आहेत.

read also:https://ajinkyabharat.com/putins-visit-to-india-in-2025/

Related News