Su-57E फायटर जेटसाठी रशियाची गेम-चेंजर ऑफर; भारताला 36 ते 60 स्टेल्थ विमानांसह अत्याधुनिक तंत्रज्ञान देण्याची तयारी
नवी दिल्ली : भारताच्या संरक्षण क्षमतेला नवी दिशा देऊ शकणारा एक महत्त्वाचा प्रस्ताव पुन्हा चर्चेत आला आहे. रशियाने भारताला आपल्या पाचव्या पिढीतील Su-57E स्टेल्थ फायटर जेट संदर्भात अत्यंत महत्त्वाची ऑफर दिली असून, त्यामध्ये केवळ फायटर विमानांची विक्रीच नव्हे तर अत्याधुनिक संरक्षण तंत्रज्ञान, स्थानिक उत्पादन आणि संयुक्त विकासाचाही समावेश आहे. संरक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, हा प्रस्ताव प्रत्यक्षात आला तर भारताच्या हवाई सामर्थ्यात मोठी भर पडू शकते.
रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी सेंट पीटर्सबर्ग इंटरनॅशनल इकॉनॉमिक फोरम 2026 दरम्यान भारतासोबत संरक्षण सहकार्य आणखी मजबूत करण्याची भूमिका स्पष्ट केली. त्यांनी रशिया भारतासोबत Su-57E प्लॅटफॉर्मच्या संयुक्त विकासासाठी आणि आवश्यक तंत्रज्ञान हस्तांतरणासाठी तयार असल्याचे सांगितले. विशेष म्हणजे, या सहकार्यावर कोणत्याही कठोर अटी नसतील, असेही त्यांनी स्पष्ट केले असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
Related News
5 दमदार कारणं! वंदे भारत एक्सप्रेस पाहून ब्रिटिश व्लॉगरला बसला मोठा धक्का, भारताबद्दलचं मत पूर्ण बदललं
युक्रेन भारी पडत असल्याचं व्लादिमीर पुतिन यांनी मान्य; रशियासमोर नवं गंभीर आव्हान, 4 वर्षांच्या युद्ध
Shocking Video: शोएब अख्तरच्या भावाच्या अंत्यविधीत कथित दहशतवादी उपस्थित? 7 धक्कादायक गोष्टी आल्या समोर
3200 वर्ष जुन्या रहस्यमय ब्लू होलचा मोठा शोध! 2700+ समुद्री जीवांचे अनोखे विश्व पाहून शास्त्रज्ञही थक्क
24 J-10CE फायटर जेट्ससह 17 करार, भारतासाठी गंभीर इशारा ; चीनचा मास्टरस्ट्रोक!
14 महिन्यांनंतर बिलावल भुट्टो पुन्हा आक्रमक, भारताची भूमिका ठाम; पाकिस्तानची पोकळ धमकी!
मुंबई ते पुणे अवघ्या 48 मिनिटांत; रेल्वे मंत्रालयाचा 16 लाख कोटींचा मास्टरप्लॅन
मोहन भागवतांचे पाकिस्तानवर 7 मोठे विधान; चर्चेची दारे कायम उघडी ठेवा, होसबळेंना ठाम समर्थन
आसाम विमान दुर्घटना: 5 शूर जवानांचे वीरमरण! AN-32 क्रॅशमागील 7 धक्कादायक तथ्ये, देशभरातून शोक व्यक्त
Assam Plane Crash: 7 महत्त्वाच्या घडामोडी; आसाममध्ये भारतीय वायुसेनेचे AN-32 विमान कोसळले, भीषण आग, चौकशीचे आदेश
भारतीय हवाई दलाच्या AN-32 विमानाचा अपघात, लँडिंगदरम्यान दोन तुकडे
36 ते 60 स्टेल्थ फायटर जेट्सची ऑफर
रशियाने भारताला सुरुवातीच्या टप्प्यात 36 ते 60 पूर्णपणे तयार Su-57E स्टेल्थ फायटर विमानं कमी कालावधीत उपलब्ध करून देण्याची तयारी दर्शवली आहे. भारताचे स्वदेशी AMCA (Advanced Medium Combat Aircraft) प्रकल्प पूर्ण होण्यासाठी अजून काही वर्षांचा कालावधी लागण्याची शक्यता आहे. अशा परिस्थितीत भारतीय हवाई दलाला पाचव्या पिढीची क्षमता लवकर उपलब्ध होऊ शकते, असा दावा संरक्षण विश्लेषक करत आहेत.
चीन आणि पाकिस्तानच्या पार्श्वभूमीवर महत्त्व
आशियातील बदलत्या सामरिक समीकरणांमध्ये पाचव्या पिढीच्या फायटर विमानांचे महत्त्व वाढले आहे. चीनकडे आधीपासूनच J-20 स्टेल्थ फायटर विमानांचा ताफा आहे. तसेच भविष्यात पाकिस्तानलाही J-35 सारखी आधुनिक स्टेल्थ विमानं मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे भारतीय हवाई दलाने आधुनिक स्टेल्थ फायटर तंत्रज्ञान लवकर आत्मसात करणे आवश्यक असल्याचे अनेक संरक्षण तज्ज्ञांचे मत आहे.
याच पार्श्वभूमीवर रशियाची ऑफर भारतासाठी धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाची मानली जात आहे. मात्र, या प्रस्तावावर अंतिम निर्णय भारत सरकार आणि संरक्षण मंत्रालयाच्या धोरणात्मक गरजांनुसार घेतला जाईल.
केवळ विमान नव्हे, तर अत्याधुनिक तंत्रज्ञानही
या प्रस्तावातील सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे तंत्रज्ञान हस्तांतरण (Technology Transfer). रशियाने भारताला रडार प्रणाली, इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर प्रणाली, मिशन सॉफ्टवेअर, एव्हिऑनिक्स आणि आधुनिक शस्त्रास्त्र प्रणालींसह अनेक महत्त्वाच्या तंत्रज्ञानामध्ये सहकार्य करण्याची तयारी दर्शवली आहे.
अशा प्रकारचे तंत्रज्ञान हस्तांतरण भारताच्या स्वदेशी संरक्षण उद्योगासाठी मोठे पाऊल ठरू शकते. यामुळे भविष्यातील स्वदेशी फायटर विमान प्रकल्पांना गती मिळण्याची शक्यता आहे.
HAL नाशिकमध्ये उत्पादनाचा प्रस्ताव
रशियाने भारतातील HAL (हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड) च्या नाशिक प्रकल्पात Su-57E चे परवानाधारक उत्पादन करण्याचाही प्रस्ताव दिला आहे. या प्रकल्पात सध्या Su-30MKI चे उत्पादन आणि देखभाल केली जाते.
रशियन तांत्रिक पथकाने नाशिक प्लांटची पाहणी केल्याची माहिती समोर आली आहे. भविष्यात स्थानिक उत्पादनाला मंजुरी मिळाल्यास भारतातील संरक्षण उत्पादन क्षेत्राला मोठी चालना मिळू शकते.
आत्मनिर्भर भारताला मिळू शकते बळ
केंद्र सरकारच्या ‘आत्मनिर्भर भारत’ आणि ‘मेक इन इंडिया’ उपक्रमांना गती देण्याच्या दृष्टीनेही हा प्रस्ताव महत्त्वाचा ठरू शकतो. स्थानिक उत्पादन, भारतीय कंपन्यांचा सहभाग आणि तंत्रज्ञान हस्तांतरणामुळे देशांतर्गत संरक्षण उद्योग अधिक सक्षम होऊ शकतो.
यामुळे भारतीय अभियंते आणि संरक्षण उद्योगाला अत्याधुनिक विमाननिर्मितीचा अनुभव मिळण्याची शक्यता आहे. भविष्यातील स्वदेशी लढाऊ विमान प्रकल्पांसाठीही हे फायदेशीर ठरू शकते.
AMCA प्रकल्पावर परिणाम होणार का?
भारताचा AMCA (Advanced Medium Combat Aircraft) हा स्वदेशी पाचव्या पिढीतील लढाऊ विमान विकसित करण्याचा दीर्घकालीन आणि महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प आहे. दुसरीकडे, रशियाच्या Su-57E प्रस्तावामुळे भारतीय हवाई दलाच्या तातडीच्या गरजा पूर्ण करण्याचा पर्याय उपलब्ध होऊ शकतो. संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते, हे दोन्ही प्रकल्प एकमेकांना पूरक ठरू शकतात. अल्पकालीन काळात Su-57E मुळे भारतीय हवाई दलाची स्टेल्थ क्षमता वाढेल, तर दीर्घकालीन दृष्टीने AMCA भारताला स्वदेशी तंत्रज्ञान आणि आत्मनिर्भर संरक्षण उत्पादनाची मजबूत पायाभरणी करून देईल. त्यामुळे तातडीची लष्करी तयारी आणि भविष्यातील स्वदेशी क्षमता या दोन्ही उद्दिष्टांचा समतोल साधणे भारतासाठी फायदेशीर ठरू शकते.
मात्र, याबाबत सरकारकडून अद्याप कोणतीही अधिकृत घोषणा झालेली नाही.
अंतिम निर्णयाची उत्सुकता
रशियाचा प्रस्ताव भारताच्या संरक्षण क्षेत्रासाठी महत्त्वाचा मानला जात असला तरी, या संदर्भात अद्याप कोणताही अंतिम करार झालेला नाही. भारत सरकार, संरक्षण मंत्रालय आणि भारतीय हवाई दलाच्या तांत्रिक मूल्यांकनानंतरच पुढील निर्णय घेतला जाणार आहे.
जर हा प्रस्ताव प्रत्यक्षात आला, तर भारताला केवळ आधुनिक स्टेल्थ फायटर विमानं मिळणार नाहीत, तर अत्याधुनिक संरक्षण तंत्रज्ञान, स्थानिक उत्पादन क्षमता आणि स्वदेशी संरक्षण उद्योगाला दीर्घकालीन बळ मिळण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे हा प्रस्ताव भारत-रशिया संरक्षण सहकार्याच्या इतिहासातील एक महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकतो.
