रशिया-युक्रेन युद्ध संपवण्यासाठी भारताची मोठी एन्ट्री? एस. जयशंकर यांच्या भूमिकेची जगभर चर्चा; नेमकं काय म्हणाले?
गेल्या चार वर्षांपासून सुरू असलेल्या रशिया-युक्रेन युद्धाचा शेवट करण्यासाठी आता भारताची भूमिका महत्त्वाची ठरण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. भारताचे परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर सध्या युक्रेनच्या दौऱ्यावर असून, या दौऱ्यादरम्यान त्यांनी भारत रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील संघर्ष संपवण्यासाठी प्रयत्न करण्यास तयार असल्याचे संकेत दिले आहेत. गरज भासल्यास भारत दोन्ही देशांमध्ये मध्यस्थाची भूमिका बजावू शकतो, अशी भूमिका जयशंकर यांनी मांडल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात भारताच्या भूमिकेची पुन्हा एकदा चर्चा सुरू झाली आहे.
रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील युद्ध गेल्या काही वर्षांपासून सुरू आहे. या युद्धामुळे केवळ दोन्ही देशांचे मोठे नुकसान झालेले नाही, तर त्याचा परिणाम संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेवर, ऊर्जा बाजारावर, अन्नधान्याच्या पुरवठ्यावर आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावरही झाला आहे. युद्ध थांबवण्यासाठी अमेरिका आणि युरोपीय देशांसह अनेक राष्ट्रांनी विविध पातळ्यांवर प्रयत्न केले. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनीही युद्ध संपवण्यासाठी तोडगा काढण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, अद्याप दोन्ही देशांमध्ये कायमस्वरूपी शांतता प्रस्थापित झालेली नाही.
भारत मध्यस्थीची भूमिका घेणार?
एस. जयशंकर यांच्या युक्रेन दौऱ्यातील वक्तव्यामुळे भारत युद्ध संपवण्याच्या प्रयत्नांमध्ये अधिक सक्रिय भूमिका घेणार का, असा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. भारताने सुरुवातीपासूनच रशिया आणि युक्रेन या दोन्ही देशांशी संवाद कायम ठेवला आहे. भारताने युद्धाच्या काळात अनेकदा संवाद आणि कूटनीतीच्या माध्यमातून प्रश्न सोडवण्यावर भर दिला आहे.
Related News
अखेर भाजप नेत्याविरोधात गुन्हा दाखल; चाळीसगावातील अपघातानंतर ग्रामस्थांचा संताप
Chief Minister Devendra Fadnavis ऑक्टोबरच्या दुसऱ्या आठवड्यात अकोल्यात; 1 हजार कोटींच्या विकासकामांचे लोकार्पण!
राष्ट्रीय कुस्तीपटू अश्विनी पौळ यांचा 3 लेकरांसह किल्ल्यावरून उडीचा धक्कादायक प्रकार
दिशा सालियन प्रकरणात CBI चौकशीचे आदेश; आदित्य ठाकरेंची पहिली प्रतिक्रिया, म्हणाले…
India’s External Affairs Minister S. Jaishankar :रशियन तेल खरेदीवर युक्रेनी पत्रकाराचा सवाल; जयशंकरांचं सडेतोड उत्तर!
IPL 2027 मध्ये धोनी खेळणार की नाही? ‘माही’च्या निर्णयाने चाहत्यांची धाकधूक वाढली!
मोदी मंत्रिमंडळात मोठा फेरबदल? महाराष्ट्रातून किती मंत्री OUT; कोणाला मिळणार IN ची संधी?
ट्रम्प यांच्या दुसऱ्या टर्मनंतर अमेरिकेत भ्रष्टाचाराची धारणा विक्रमी! 89% नागरिक म्हणतात सरकार भ्रष्ट
कोल्हापुरात तुफान राडा! राजू शेट्टी-राजेश क्षीरसागर समर्थक भिडले
भारत-चीनला नेपाळचा मोठा झटका! ‘मदत नको, नुकसानभरपाई द्या’; UN मध्ये मुद्दा मांडणार
1 डॉलरच्या नाण्यावर डोनाल्ड ट्रम्प यांचा फोटो! बाजारात येताच मोठा वाद
7.8% GDP वरून देशात घमासान! पंतप्रधान मोदींचं पुन्हा मोठं भाष्य
जयशंकर यांनी भारत दोन्ही देशांमध्ये शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी प्रयत्न करण्यास तयार असल्याचे संकेत दिले आहेत. परिस्थितीची गरज भासल्यास भारत मध्यस्थाची भूमिका देखील बजावू शकतो, अशी भूमिका त्यांनी व्यक्त केल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे भारत भविष्यात रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील संभाव्य चर्चेसाठी महत्त्वाचा दुवा ठरू शकतो, अशी चर्चा सुरू झाली आहे.
मात्र, भारताने अद्याप स्वतःला औपचारिक मध्यस्थ म्हणून घोषित केलेले नाही. त्यामुळे भारताची भूमिका ही संवादाला प्रोत्साहन देणे आणि शांततेच्या प्रयत्नांना पाठिंबा देणे या स्वरूपाची असण्याची शक्यता आहे.
युक्रेन दौऱ्यात महत्त्वाच्या बैठका
एस. जयशंकर यांच्या युक्रेन दौऱ्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. कारण रशिया-युक्रेन युद्ध सुरू झाल्यानंतर युक्रेनला भेट देणारे ते भारताचे पहिले परराष्ट्रमंत्री असल्याचे सांगितले जात आहे.
दौऱ्यादरम्यान जयशंकर यांनी युक्रेनचे परराष्ट्रमंत्री आंद्रिय सिबिहा यांची भेट घेतली. दोन्ही नेत्यांमध्ये द्विपक्षीय संबंधांसह रशिया-युक्रेन युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर निर्माण झालेल्या परिस्थितीवर चर्चा झाली. काळ्या समुद्रातील व्यापारी जहाजांवरील हल्ले आणि त्याचा आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर होणारा परिणाम हा देखील चर्चेचा महत्त्वाचा मुद्दा ठरला.
युक्रेनकडून भारताच्या या दौऱ्याचे स्वागत करण्यात आले आहे. युद्धाची परिस्थिती कायम असताना भारताच्या वरिष्ठ नेत्याने युक्रेनला भेट देणे महत्त्वाचे असल्याचे युक्रेनच्या परराष्ट्रमंत्र्यांनी म्हटले आहे.
भारत-युक्रेन संबंधांनाही मिळणार नवी दिशा
परराष्ट्र मंत्रालयाने जयशंकर यांच्या दौऱ्याबाबत दिलेल्या माहितीनुसार, युक्रेनसोबतचे द्विपक्षीय संबंध अधिक मजबूत करण्यावरही या भेटीत भर दिला जाणार आहे. व्यापार, आर्थिक सहकार्य, तंत्रज्ञान, संरक्षण, शिक्षण आणि इतर महत्त्वाच्या क्षेत्रांमध्ये भारत-युक्रेन संबंध वाढवण्याच्या शक्यतांवर चर्चा होण्याची शक्यता आहे.
जयशंकर यांच्यासोबत युक्रेनच्या परराष्ट्रमंत्र्यांबरोबरच पोलंडचे उपपंतप्रधान आणि परराष्ट्रमंत्री राडोस्लाव सिकोरस्की यांच्याशीही चर्चा होणार आहे. या चर्चेत प्रादेशिक सुरक्षा, युरोपमधील बदलती परिस्थिती आणि भारताच्या हिताशी संबंधित विविध मुद्द्यांवर विचारांची देवाणघेवाण होण्याची शक्यता आहे.
रशियाशी मैत्री, युक्रेनशी संवाद; भारताची संतुलित कूटनीती
रशिया हा भारताचा पारंपरिक आणि महत्त्वाचा भागीदार मानला जातो. संरक्षण, ऊर्जा आणि इतर अनेक क्षेत्रांमध्ये भारत आणि रशियामध्ये दीर्घकाळापासून सहकार्य आहे. दुसरीकडे, भारताचे युक्रेनसोबतही आर्थिक आणि राजनैतिक संबंध आहेत.
यामुळे रशिया-युक्रेन युद्धाच्या काळात भारताने दोन्ही बाजूंशी संवाद कायम ठेवण्याचे धोरण स्वीकारले आहे. भारताने रशियाच्या आक्रमणाचे समर्थन केलेले नाही, तसेच युक्रेनसोबतचे संबंधही तोडलेले नाहीत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी यापूर्वीही संवाद आणि कूटनीतीच्या माध्यमातून युद्धाचा मार्ग टाळण्यावर भर दिला आहे.
याच पार्श्वभूमीवर जयशंकर यांचा युक्रेन दौरा भारताच्या संतुलित परराष्ट्र धोरणाचा महत्त्वाचा भाग मानला जात आहे.
भारत खरंच युद्ध संपवू शकतो का?
भारताच्या भूमिकेमुळे रशिया-युक्रेन युद्ध तातडीने संपेल, असे सध्या म्हणणे घाईचे ठरेल. युद्ध थांबवण्यासाठी रशिया आणि युक्रेन या दोन्ही देशांची सहमती आवश्यक आहे. त्याचबरोबर सीमावाद, व्यापलेल्या प्रदेशांचा प्रश्न, सुरक्षा हमी आणि भविष्यातील राजकीय व्यवस्था यांसारखे अनेक गुंतागुंतीचे मुद्दे चर्चेत आहेत.
मात्र, दोन्ही देशांशी भारताचे संबंध आणि जागतिक पातळीवरील भारताचे वाढते महत्त्व पाहता, शांतता चर्चेसाठी भारताची भूमिका उपयुक्त ठरू शकते. विशेषतः दोन्ही बाजूंशी संवाद साधण्याची भारताची क्षमता ही त्याची मोठी ताकद आहे.
त्यामुळे एस. जयशंकर यांच्या युक्रेन दौऱ्याकडे केवळ द्विपक्षीय भेट म्हणून न पाहता, भविष्यातील संभाव्य शांतता प्रक्रियेच्या दृष्टीनेही पाहिले जात आहे.
आता भारत रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील संघर्ष कमी करण्यासाठी नेमकी कोणती पावले उचलणार, दोन्ही देश भारताच्या मध्यस्थीला कितपत प्रतिसाद देणार आणि युद्ध थांबवण्यासाठी भारताची भूमिका किती निर्णायक ठरणार, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/donald-trump-3/
