झोजिला टनलचे 7 जबरदस्त फायदे! लडाखला 15 मिनिटांत जोडणारा भारताचा गेमचेंजर प्रकल्प
श्रीनगर : जम्मू-काश्मीर आणि लडाख यांना वर्षभर जोडून ठेवणारा बहुप्रतिक्षित झोजिला टनल प्रकल्प आता अंतिम टप्प्यात पोहोचला आहे. या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाने नुकताच ‘ब्रेकथ्रू’ टप्पा पूर्ण केला असून बोगद्याचे दोन्ही टोक यशस्वीरित्या जोडण्यात आले आहेत. यामुळे केवळ वाहतुकीत सुधारणा होणार नाही तर भारतीय लष्कराच्या दृष्टीनेही हा प्रकल्प अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.
सुमारे 6,809 कोटी रुपयांच्या खर्चातून उभारला जात असलेला हा बोगदा पूर्ण झाल्यानंतर श्रीनगर-लेह प्रवासात क्रांतिकारक बदल घडवून आणणार आहे. विशेष म्हणजे हा बोगदा जगातील सर्वाधिक उंचीवर बांधला जाणारा सर्वात लांब सिंगल-ट्यूब, दोन मार्गिकांचा बोगदा म्हणून ओळखला जाणार आहे.
Related News
काय आहे ब्रेकथ्रू?
बोगदा बांधकामातील सर्वात महत्त्वाच्या टप्प्यांपैकी एक म्हणजे ‘ब्रेकथ्रू’. बोगद्याच्या दोन्ही बाजूंनी सुरू असलेले खोदकाम जेव्हा मध्यभागी एकमेकांना मिळते, तेव्हा त्या प्रक्रियेला ब्रेकथ्रू म्हटले जाते. याचा अर्थ मुख्य खोदकाम पूर्ण झाले असून आता अंतर्गत सुविधा आणि तांत्रिक कामांवर भर दिला जाणार आहे.
झोजिला टनलच्या बाबतीत हा टप्पा यशस्वीरित्या पूर्ण झाल्याने प्रकल्पाने मोठे यश मिळवले आहे. यामुळे प्रकल्प नियोजित वेळेत पूर्ण होण्याची आशा वाढली आहे.
झोजिला टनल का आहे विशेष?
झोजिला खिंड समुद्रसपाटीपासून सुमारे 11,500 फूट उंचीवर स्थित आहे. हिवाळ्यात येथे मोठ्या प्रमाणावर हिमवर्षाव होत असल्याने अनेक महिने वाहतूक बंद राहते. परिणामी लडाखचा देशाशी थेट रस्ते संपर्क तुटतो.
या समस्येवर कायमस्वरूपी उपाय म्हणून झोजिला टनलची निर्मिती करण्यात येत आहे. टनल सुरू झाल्यानंतर वर्षभर कोणत्याही हवामानात वाहतूक सुरू ठेवणे शक्य होणार आहे.
झोजिला टनलचे 7 जबरदस्त फायदे
1. श्रीनगर-लेह प्रवासाचा वेळ मोठ्या प्रमाणात कमी
सध्या झोजिला खिंड पार करण्यासाठी सुमारे साडेतीन तासांचा कालावधी लागतो. टनल सुरू झाल्यानंतर हा प्रवास केवळ 15 मिनिटांत पूर्ण होईल. यामुळे वेळ, इंधन आणि वाहतूक खर्चात मोठी बचत होईल.
2. भारतीय लष्करासाठी गेमचेंजर
लडाख हा संवेदनशील सीमावर्ती भाग आहे. चीन आणि पाकिस्तानच्या सीमेजवळील भागात लष्करी हालचालींसाठी वेगवान संपर्क आवश्यक असतो. टनलमुळे सैनिक, शस्त्रसामग्री आणि रसद वर्षभर वेगाने पोहोचवणे शक्य होईल.
युद्धजन्य परिस्थितीत किंवा आपत्कालीन परिस्थितीत जलद प्रतिसाद देण्यासाठी हा प्रकल्प अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे.
3. वर्षभर खुला राहणार मार्ग
हिवाळ्यात अनेक फूट बर्फ साचल्यामुळे झोजिला खिंड अनेक महिने बंद राहते. टनल सुरू झाल्यानंतर कोणत्याही ऋतूत वाहतूक सुरू राहणार असल्याने नागरिकांना मोठा दिलासा मिळेल.
4. पर्यटनाला चालना
लडाख हे भारतातील सर्वाधिक लोकप्रिय पर्यटन स्थळांपैकी एक आहे. वर्षभर रस्ता खुला राहिल्यामुळे पर्यटकांची संख्या वाढण्याची शक्यता आहे. यामुळे स्थानिक अर्थव्यवस्थेला मोठा फायदा होईल.
5. व्यापार आणि उद्योगांना बळ
सतत सुरू असलेला रस्ता संपर्क हा व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाचा असतो. टनलमुळे वस्तूंची वाहतूक अधिक जलद आणि सुरक्षित होईल. त्यामुळे स्थानिक उद्योग आणि व्यवसायांना चालना मिळेल.
6. आपत्कालीन सेवांचा वेग वाढणार
वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थितीत रुग्णांना त्वरित उपचारासाठी मोठ्या शहरांमध्ये हलवणे शक्य होईल. तसेच नैसर्गिक आपत्तीच्या काळात मदतकार्य अधिक वेगाने करता येईल.
7. राष्ट्रीय एकात्मता आणि विकासाला चालना
लडाखचा देशाच्या मुख्य भागाशी संपर्क अधिक मजबूत होणार आहे. त्यामुळे पायाभूत सुविधा, रोजगार, शिक्षण आणि आरोग्य क्षेत्रात विकासाला वेग मिळेल.
अत्यंत कठीण परिस्थितीत उभारला जात असलेला प्रकल्प
झोजिला परिसरातील हवामान अत्यंत प्रतिकूल मानले जाते. कडाक्याची थंडी, कमी ऑक्सिजन, कमकुवत खडक आणि अवघड भौगोलिक परिस्थिती यांसारख्या अनेक अडचणींवर मात करत अभियंते आणि कामगारांनी हा प्रकल्प पुढे नेला आहे.
अत्याधुनिक अभियांत्रिकी तंत्रज्ञान आणि आधुनिक उपकरणांच्या मदतीने हे काम यशस्वीरित्या पार पाडले जात आहे.
किती काम बाकी?
अधिकृत माहितीनुसार, बोगद्याचे मुख्य खोदकाम पूर्ण झाले असले तरी अंतर्गत नागरी कामे, अग्निसुरक्षा व्यवस्था, वायुवीजन प्रणाली, विद्युत यंत्रणा आणि अन्य तांत्रिक सुविधा बसवण्याचे काम सुरू आहे.
सध्या प्रकल्पाचे सुमारे 85 टक्के काम पूर्ण झाले असून पुढील सात ते आठ महिन्यांत उर्वरित काम पूर्ण होण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात येत आहे.
भारताच्या संरक्षण व्यवस्थेसाठी मोठे पाऊल
झोजिला टनल हा केवळ वाहतूक प्रकल्प नसून राष्ट्रीय सुरक्षेच्या दृष्टीनेही अत्यंत महत्त्वाचा प्रकल्प मानला जात आहे. सीमावर्ती भागांमध्ये वेगवान संपर्क निर्माण करून भारताची सामरिक क्षमता वाढवण्यात हा प्रकल्प महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे.
विशेषतः लडाखमधील संवेदनशील भागांमध्ये सैन्य आणि आवश्यक साहित्य जलद गतीने पोहोचवण्याची क्षमता या टनलमुळे निर्माण होणार आहे.झोजिला टनल हा भारताच्या पायाभूत विकासाच्या इतिहासातील एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. श्रीनगर आणि लेह यांच्यातील अंतर कमी करण्यासोबतच हा प्रकल्प लष्करी, आर्थिक, सामाजिक आणि पर्यटन क्षेत्रांसाठीही फायदेशीर ठरणार आहे. ब्रेकथ्रू पूर्ण झाल्यामुळे आता प्रकल्प पूर्णत्वाकडे वाटचाल करत असून लवकरच देशाला आणखी एका अभियांत्रिकी चमत्काराची भेट मिळणार आहे.
