देशात गेल्या काही काळापासून जाणवत असलेली एलपीजी गॅस टंचाई अखेर पूर्णपणे संपल्याची अधिकृत माहिती समोर आली आहे. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर घडलेल्या महत्त्वाच्या घडामोडींनंतर पेट्रोल, डिझेल आणि एलपीजी पुरवठा पुन्हा सामान्य स्थितीत आल्याचे पेट्रोलियम मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे.
इराण आणि अमेरिका यांच्यातील चर्चेनंतर झालेल्या संभाव्य करारामुळे आणि होर्मुज खाडी पुन्हा खुली झाल्याच्या बातम्यांमुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात स्थिरता परत येत असल्याचे चित्र दिसत आहे. याचा थेट परिणाम भारतातील इंधन पुरवठा साखळीवर झाला आहे.
एलपीजी पुरवठा पूर्णपणे सुरळीत
पेट्रोलियम मंत्रालयाच्या संयुक्त सचिव सुजाता शर्मा यांच्या माहितीनुसार, देशात एलपीजी सिलेंडरचा बॅकलॉग जवळपास संपला असून तो अवघ्या 3.1 दिवसांपर्यंत खाली आला आहे. याचा अर्थ असा की कोणत्याही गॅस एजन्सीकडे आता मोठ्या प्रमाणावर तुटवडा नाही.
Related News
देशभरातील सर्व रिटेल आउटलेट्स आणि गॅस एजन्सी नियमित पद्धतीने काम करत असून पुरवठा साखळी पुन्हा पूर्णपणे कार्यरत झाली आहे. नागरिकांना सिलेंडर मिळण्यात येणाऱ्या अडचणी मोठ्या प्रमाणात कमी झाल्या आहेत.
पेट्रोल-डिझेल दर कमी होणार का? सर्वांचे लक्ष सरकारकडे
पुरवठा सुरळीत झाला असला तरी आता सर्वात मोठा प्रश्न म्हणजे पेट्रोल, डिझेल आणि एलपीजीचे दर कमी होणार का?
याबाबत सरकारकडून सावध भूमिका घेतली जात आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किमती, वाहतूक खर्च आणि भू-राजकीय परिस्थिती यांचा अभ्यास करूनच पुढील निर्णय घेतला जाणार आहे.
सरकारच्या अधिकाऱ्यांच्या मते, परिस्थिती स्थिर झाली असली तरी दर कपातीचा निर्णय तात्काळ होणार नाही. बाजारातील ट्रेंड काही दिवस पाहूनच अंतिम निर्णय घेतला जाईल.
तेल कंपन्यांचे मोठे आर्थिक नुकसान कायम
देशात इंधनाचे दर स्थिर ठेवण्यासाठी सरकारने नियंत्रण ठेवले असले तरी यामुळे सरकारी तेल कंपन्यांना मोठा तोटा सहन करावा लागत आहे.
सध्याच्या आकडेवारीनुसार:
- प्रत्येक एलपीजी सिलेंडरवर सुमारे ₹700 अंडर-रिकव्हरी
- डिझेलवर प्रति लिटर ₹27 नुकसान
- पेट्रोलवर प्रति लिटर ₹3 नुकसान
या परिस्थितीमुळे सरकारी तेल कंपन्यांचे दररोजचे नुकसान सुमारे 652 कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचले होते.
हे नुकसान अद्याप पूर्णपणे कमी झालेले नाही, कारण आंतरराष्ट्रीय बाजारातील दर अजूनही पूर्ण स्थिर झालेले नाहीत.
60,000 कोटींचा वाढता भार
घरगुती एलपीजी क्षेत्रात या वर्षी अंडर-रिकव्हरीमध्ये मोठी वाढ होण्याचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. ताज्या माहितीनुसार, हा आर्थिक बोजा तब्बल 60,000 कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचू शकतो. मागील वर्षी हा आकडा 41,338 कोटी रुपये इतका होता, त्यामुळे यंदा खर्चात लक्षणीय वाढ झाल्याचे स्पष्ट होते. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किमती, वाहतूक खर्च आणि आयात स्त्रोतांमध्ये झालेला बदल यामुळे हा भार वाढत आहे. सरकारकडून ग्राहकांवर थेट परिणाम होऊ नये म्हणून विविध उपाययोजना केल्या जात आहेत. मात्र तेल कंपन्यांवरील आर्थिक दबाव अद्याप कायम असून भविष्यात दरांवर याचा परिणाम होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
यामागे मुख्य कारण म्हणजे नवीन बाजारातून आयात करणे, वाहतूक खर्च वाढणे आणि जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये झालेली वाढ.
भारताने ऊर्जा पुरवठ्यासाठी पारंपरिक स्रोतांव्यतिरिक्त नवीन देशांकडून तेल आणि गॅस आयात सुरू केली आहे. त्यामुळे पुरवठा सुरक्षित झाला असला तरी खर्च वाढला आहे.
सरकारकडून मोठी आर्थिक मदत
ग्राहकांवर थेट भार पडू नये म्हणून सरकारने मोठ्या प्रमाणावर आर्थिक मदत दिली आहे. सुरुवातीच्या 78 दिवसांमध्ये सरकारने तेल कंपन्यांना सुमारे 1.23 लाख कोटी रुपयांची मदत दिल्याची माहिती समोर आली आहे.
यामध्ये:
- एक्साईज ड्युटीमध्ये कपात
- सबसिडी स्वरूपातील मदत
- आणि इतर आर्थिक सवलतींचा समावेश आहे
सरकारने कर महसुलात कपात करूनही नागरिकांना महागाईपासून वाचवण्याचा प्रयत्न केला आहे.
आंतरराष्ट्रीय बाजाराचा परिणाम
जागतिक पातळीवर ऊर्जा बाजार हा सतत बदलणारा आहे. मध्यपूर्वेतील तणावामुळे काही काळ पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली होती. मात्र आता परिस्थिती सुधारत असल्याचे संकेत मिळत आहेत.
होर्मुज खाडी पुन्हा खुली झाल्याच्या बातमीमुळे तेल वाहतुकीचा मार्ग सुरळीत झाला असून गॅस पुरवठा वाढण्याची शक्यता आहे. यामुळे भविष्यात दरांवर दबाव कमी होऊ शकतो.
ग्राहकांना दिलासा की प्रतीक्षा?
सध्याच्या परिस्थितीत देशातील नागरिकांना काही प्रमाणात दिलासा मिळाला आहे कारण गॅस टंचाई संपली आहे आणि पुरवठा सामान्य झाला आहे.
मात्र इंधन दरांमध्ये तात्काळ कपात होणार नाही, असे संकेत सरकारने दिले आहेत. त्यामुळे पेट्रोल-डिझेल स्वस्त होण्याची प्रतीक्षा अजून काही काळ करावी लागू शकते.
देशातील ऊर्जा पुरवठा साखळी पुन्हा स्थिर होत असून गॅस टंचाई संपल्यामुळे मोठा दिलासा मिळाला आहे. मात्र आंतरराष्ट्रीय बाजारातील अस्थिरता आणि तेल कंपन्यांवरील आर्थिक भार पाहता इंधन दरांमध्ये तात्काळ मोठी कपात होण्याची शक्यता कमी आहे.
सरकार पुढील काही दिवस बाजारावर लक्ष ठेवून निर्णय घेणार असून त्यानंतरच इंधन दरांबाबत स्पष्ट चित्र समोर येईल.
