मुंबईच्या जीवनवाहिनी मानल्या जाणाऱ्या लोकल रेल्वे सेवेत मंगळवारी एक अत्यंत धक्कादायक आणि चिंताजनक घटना घडली. छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस (CSMT) स्थानकात एकाच ट्रॅकवर दोन लोकल गाड्या समोरासमोर आल्याने प्रवाशांमध्ये काही काळ भीतीचे वातावरण निर्माण झाले. सुदैवाने, मोटरमनची तत्परता आणि आधुनिक सुरक्षा यंत्रणेमुळे मोठा अपघात टळला.
नेमकं काय घडलं?
मध्य रेल्वेच्या माहितीनुसार, बदलापूरहून सीएसएमटीकडे येणारी जलद लोकल ही नियमानुसार फलाट क्रमांक ४ वर यायला हवी होती. मात्र, सिग्नलिंग प्रक्रियेत झालेल्या चुकीमुळे या लोकलला फलाट क्रमांक ५ चा सिग्नल देण्यात आला. त्याचवेळी खोपोली लोकल फलाट ५ वर उभी होती.
सिग्नल हिरवा मिळाल्याने बदलापूर लोकल पुढे सरकली आणि काही अंतरावर समोरच दुसरी लोकल दिसताच परिस्थिती गंभीर बनली. ही घटना पाहून काही क्षण प्रवाशांमध्ये घबराट पसरली.
Related News
भयावह क्षण: १ छोटं विमान, ७० वर्षीय पायलट आणि भीषण स्फोट – कॅलिफोर्नियात थरार
वाहतुकीला मोठा ब्रेकथ्रू: 2.7 किमी स्टिल्ट ब्रिजने मुंबई-नवी मुंबई कनेक्टिव्हिटी मजबूत
16 मार्ग, 26 टर्मिनलमुळे प्रवास होणार वेगवान
“भीषण ट्रक अपघातात 11 जणांचा दुर्दैवी अंत: उतारावर ब्रेक फेलमुळे घडलेला धक्कादायक आणि शोकांतिकेचा प्रकार”
“मराठी सक्तीवर मोठा स्फोटक वाद: सदावर्तेंचा तीव्र विरोध, महायुतीतील तणावाची 3 धक्कादायक कारणे उघड!”
“धक्कादायक खुलासा! पुणे रेल्वे स्टेशनवर 7 गंभीर त्रुटी; खासदार मेधा कुलकर्णींचा मोठा इशारा, विकास विरुद्ध वास्तव उघड”
“इराणचा धक्कादायक डिजिटल प्लॅन: जगावर मोठं संकट? 7 धक्कादायक दावे आणि 5 संभाव्य परिणाम!”
“धक्कादायक! 60 वर्षीय प्रवाशाचा विमानात मृत्यू; नागपुरात इमर्जन्सी लँडिंगनंतर 3 तासांचा गोंधळ”
ई लोकलमध्ये भीषण दुर्घटना टळली; एका चुकीमुळे हजारो प्रवासी धोक्यात
“गरोदरपणातील वेदनादायक अनुभव: Rubina Dilaik ने 5 धक्कादायक खुलासे केले”
मानवी चूक — मुख्य कारण
या घटनेच्या प्राथमिक चौकशीत “क्षणिक दुर्लक्ष” म्हणजेच मानवी चूक हे मुख्य कारण असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. सिग्नल देणाऱ्या कर्मचाऱ्याकडून चुकीचा प्लॅटफॉर्म निवडला गेल्यामुळे ही परिस्थिती निर्माण झाली.मात्र, ही चूक असली तरीही रेल्वे प्रशासनाने स्पष्ट केलं आहे की, सुरक्षा यंत्रणा पूर्णपणे कार्यरत होती आणि त्यामुळेच मोठा अपघात टळला.
आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे टळला मोठा धोका
मध्य रेल्वेच्या म्हणण्यानुसार, दोन महत्त्वाच्या सुरक्षा यंत्रणांनी या घटनेत महत्त्वाची भूमिका बजावली:
1. ऑक्झिलरी वॉर्निंग सिस्टिम (AWS)
ही प्रणाली सतत मोटरमनला सतर्क ठेवते. सिग्नलमध्ये काही गडबड असल्यास किंवा धोका असल्यास ही यंत्रणा अलर्ट देते.
2. इंटरलॉकिंग सिस्टीम
ही प्रणाली सुनिश्चित करते की, एकाच ट्रॅकवर एकाचवेळी दोन विरोधी हालचाली होऊ नयेत. पॉइंट्स योग्यरित्या लॉक आहेत का, याचीही खात्री ही प्रणाली करते.या दोन्ही यंत्रणांमुळे मोटरमनला वेळेवर इशारा मिळाला आणि त्यांनी लाल सिग्नल येण्याआधीच लोकल थांबवलीमोटरमनची सतर्कता — अपघात टळण्यामागचं खरं कारणया घटनेत सर्वात महत्त्वाची भूमिका मोटरमनच्या सतर्कतेची होती. समोर लोकल दिसताच त्यांनी तात्काळ ब्रेक लावले. त्यांच्या या तत्परतेमुळे काही सेकंदात मोठा अपघात टळला.रेल्वे प्रशासनानेही मोटरमनच्या कार्याची प्रशंसा केली आहे.
‘फेल-सेफ’ यंत्रणा म्हणजे काय?
रेल्वेच्या सुरक्षा यंत्रणेत ‘फेल-सेफ’ ही संकल्पना वापरली जाते. याचा अर्थ — कोणतीही चूक झाली तरी प्रणाली आपोआप सुरक्षित स्थितीत जाते.
उदाहरणार्थ:
- सिग्नलमध्ये बिघाड झाला तर तो ‘रेड’ दाखवतो
- ट्रॅकवर गाडी असेल तर दुसऱ्या गाडीला हिरवा सिग्नल मिळत नाही
या यंत्रणेमुळेच या घटनेत कोणतीही जीवितहानी झाली नाही.
दुसरी घटना — धावत्या लोकलवर लोखंडी रॉड
दरम्यान, मध्य रेल्वेच्या हद्दीत आणखी एक गंभीर घटना घडली. खर्डी ते उंबरमाळी स्थानकादरम्यान धावत्या लोकलवर लोखंडी रॉड आदळल्याने दोन प्रवासी जखमी झाले.
या घटनेत:
- एकनाथ थोमरे (४५)
- रोहित सरुकते (२४)
हे दोघे जखमी झाले असून त्यांच्यावर उपचार सुरू आहेत.
काम सुरू असताना ‘ब्लॉक’चा विसर
या घटनेत अभियांत्रिकी विभागाकडून गंभीर निष्काळजीपणा झाल्याचे समोर आले आहे. रेल्वे ट्रॅकजवळ काम करताना ‘ब्लॉक’ घेणे अनिवार्य असते, म्हणजे त्या वेळेत ट्रेनची वाहतूक थांबवली जाते.मात्र, या प्रकरणात ब्लॉक न घेता काम सुरू ठेवण्यात आले. परिणामी, तीन मीटर लांबीचा लोखंडी रॉड धावत्या लोकलवर आदळला.या निष्काळजीपणामुळे तीन कर्मचाऱ्यांना निलंबित करण्यात आले आहे.
रेल्वे प्रशासनाचा दावा
मध्य रेल्वे प्रशासनाने या दोन्ही घटनांवर प्रतिक्रिया देताना सांगितले की:
- सुरक्षा यंत्रणा पूर्णपणे सक्षम आहे
- मानवी चूक टाळण्यासाठी अधिक प्रशिक्षण दिले जाईल
- भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी कठोर उपाययोजना केल्या जातील
CSMT वरील घटना ही एक मोठी चेतावणी आहे. आधुनिक तंत्रज्ञान असलं तरी मानवी चूक अजूनही सर्वात मोठा धोका आहे. मात्र, याच तंत्रज्ञानामुळे आणि कर्मचाऱ्यांच्या सतर्कतेमुळे संभाव्य मोठा अपघात टळला, हेही तितकंच खरं आहे.
रेल्वे प्रशासनाने आता या घटनेतून धडा घेऊन अधिक काटेकोरपणे नियमांची अंमलबजावणी करणे गरजेचे आहे.
