18,036 कोटींची मनमाड-इंदूर रेल्वे: 30 नवी स्टेशन, 224 पूल, 9 बोगदे; 6 जिल्ह्यांच्या विकासाला मोठी गती
उत्तर महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेश यांना थेट रेल्वेने जोडणाऱ्या बहुप्रतीक्षित मनमाड-इंदूर नवीन रेल्वे मार्ग प्रकल्पाला अखेर वेग आला आहे. सुमारे 18,036 कोटी रुपये खर्चाच्या या महत्त्वाकांक्षी रेल्वे प्रकल्पामुळे महाराष्ट्रातील नाशिक व धुळे तसेच मध्य प्रदेशातील बडवानी, खरगोन, धार आणि इंदूर या सहा जिल्ह्यांच्या विकासाला मोठी चालना मिळणार आहे.
केंद्रीय मंत्रिमंडळाने सप्टेंबर 2024 मध्ये या प्रकल्पाच्या उर्वरित सुमारे 309 किलोमीटर रेल्वे मार्गाला मंजुरी दिल्यानंतर आता प्रत्यक्ष काम गतीने सुरू करण्याच्या हालचाली वाढल्या आहेत. याआधी बोरविहीर-नरडाणा या सुमारे 51 किलोमीटरच्या पहिल्या टप्प्याचे काम सुरू झाले होते.
Related News
शिर्डीतील भोंदूबाबा अशोक खरात अटकेत, 51 हजारांची फसवणूक; 5 मोठे कारनामे आले समोर
NEET पेपरसाठी अमरावतीत अभूतपूर्व सुरक्षा; हेलिकॉप्टर, 15 वाहनांचा ताफा आणि CISF जवानांची तैनाती
मुंबई ते पुणे अवघ्या 48 मिनिटांत; रेल्वे मंत्रालयाचा 16 लाख कोटींचा मास्टरप्लॅन
जयपूरमध्ये अभिजीत दिपकेंवर हल्ला, आंदोलनादरम्यान 1 तरुणाने लगावल्या कानशिलात;
ठाकरे गटातील 9 खासदार वेगळा गट स्थापन करणार? सुषमा अंधारेंचा भाजपवर जोरदार हल्ला
5 महिन्यांनंतर भीमाशंकर मंदिर दर्शनासाठी खुले; दररोज फक्त 1000 भाविकांना मिळणार प्रवेश
Nagpur Water Crisis 2026: 370 धरणांमुळे दिलासा, तरीही अल निनोचा मोठा धोका? जाणून घ्या 10 महत्त्वाची तथ्ये
7 वैज्ञानिक तथ्ये! जांभळाचा सुकाळ म्हणजे दुष्काळाची धोकादायक चाहूल? स्ट्रेस फ्रुटिंगमागचं खरं विज्ञान जाणून घ्या
“10 मोठे फरक! पोलंडमध्ये भारतीय कर्मचाऱ्यांची वाढली किंमत; ओव्हरटाईमला दुप्पट पगार, भारतातील वर्क कल्चरवर पुन्हा प्रश्नचिन्ह”
26 दिवसांत 84.65 कोटींचा ऐतिहासिक विक्रम! ‘देऊळ बंद 2’ची दमदार घोडदौड, 100 कोटींच्या दिशेने विजयी वाटचाल
अभिनेत्री संचिता उगले आत्महत्या प्रकरणात पोलिसांची मोठी माहिती; वडिलांनी सांगितल्या 5 महत्त्वाच्या गोष्टी
एकनाथ शिंदे पुन्हा मुख्यमंत्री? ठाकरे गटातील 5 खासदारांच्या हालचालींनी महाराष्ट्रात चर्चांना उधाण
उत्तर महाराष्ट्रासाठी ऐतिहासिक प्रकल्प
मनमाड-इंदूर रेल्वे मार्ग हा अनेक दशकांपासून प्रलंबित असलेला प्रकल्प आहे. हा रेल्वेमार्ग पूर्ण झाल्यानंतर उत्तर महाराष्ट्र आणि मालवा प्रदेशातील प्रवास अधिक जलद, सुरक्षित आणि स्वस्त होणार आहे. तसेच मालवाहतुकीलाही मोठा फायदा होणार असल्याने उद्योग, शेती आणि व्यापार क्षेत्रात नवी संधी निर्माण होणार आहे.
विशेष म्हणजे हा रेल्वेमार्ग मालेगाव ते महू दरम्यान राष्ट्रीय महामार्गाच्या समांतर धावणार असल्याने रस्ते आणि रेल्वे या दोन्ही वाहतूक व्यवस्थांचा प्रभावी समन्वय साधला जाणार आहे.
मनमाड जंक्शनशी थेट जोडणी
देशातील महत्त्वाच्या रेल्वे जंक्शनपैकी एक असलेल्या मनमाड स्थानकाशी हा मार्ग जोडला जाणार आहे. त्यामुळे मुंबई, पुणे, नागपूर, दिल्ली, कोलकाता, हैदराबाद, चेन्नई आणि देशातील इतर प्रमुख शहरांशी प्रवाशांचा संपर्क अधिक सुलभ होईल.
व्यापारी, विद्यार्थी, नोकरदार आणि पर्यटकांसाठी हा रेल्वेमार्ग अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे.
30 नवीन रेल्वे स्थानकांची उभारणी
या प्रकल्पाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे 34 रेल्वे स्थानकांचा समावेश करण्यात आला आहे.
त्यापैकी:
- 30 पूर्णपणे नवीन रेल्वे स्थानके
- 4 विद्यमान स्थानकांचा वापर
मध्य प्रदेशात 18 स्थानके तर महाराष्ट्रात 16 स्थानके प्रस्तावित आहेत. ग्रामीण भागातील नागरिकांना प्रथमच थेट रेल्वे सुविधा उपलब्ध होणार असल्याने स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळणार आहे.
1,701 हेक्टर जमिनीचे अधिग्रहण
या महत्त्वाच्या प्रकल्पासाठी एकूण 1,701 हेक्टर जमीन संपादित केली जाणार आहे.
त्यामध्ये:
- 1,420.5 हेक्टर खाजगी जमीन
- 243 हेक्टर सरकारी जमीन
- 37 हेक्टर वनजमीन
महाराष्ट्रात सुमारे 709 हेक्टर तर मध्य प्रदेशात 905 हेक्टर जमीन अधिग्रहित केली जाणार आहे.
प्रशासनाकडून शेतकऱ्यांना योग्य मोबदला देण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात येणार असल्याचे सांगितले जात आहे.
9 बोगद्यांचे आधुनिक जाळे
डोंगराळ भागातून रेल्वेमार्ग नेण्यासाठी एकूण 9 बोगदे उभारले जाणार आहेत.
त्यापैकी:
- मध्य प्रदेशात 7 बोगदे
- महाराष्ट्रात 2 बोगदे
या सर्व बोगद्यांची एकूण लांबी सुमारे 13.5 किलोमीटर असेल.
विशेष म्हणजे मध्य प्रदेशातील सर्वात मोठा बोगदा तब्बल 6.2 किलोमीटर लांबीचा असणार आहे.
यामुळे रेल्वे प्रवास अधिक जलद आणि सुरक्षित होणार आहे.
224 पुलांचे अभियांत्रिकी कौशल्य
या प्रकल्पामध्ये एकूण 224 पूल उभारण्यात येणार आहेत.
यामध्ये:
- मध्य प्रदेशात 133 पूल
- महाराष्ट्रात 91 पूल
नर्मदा, चंबळ, देव, गिरणा, तापी आणि अरुणावती नद्यांवर आधुनिक पूल बांधण्यात येणार आहेत.
विशेष म्हणजे नर्मदा नदीवरील पूल हा संपूर्ण प्रकल्पातील सर्वात मोठा पूल असणार आहे. हा पूल अभियांत्रिकीच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे.
उद्योगांना मोठा फायदा
रेल्वेमार्ग सुरू झाल्यानंतर:
- कृषी उत्पादनांची वाहतूक वेगवान होईल.
- कांदा, कापूस, सोयाबीन, डाळी आणि फळांची निर्यात सुलभ होईल.
- औद्योगिक मालाची वाहतूक कमी खर्चात करता येईल.
- लॉजिस्टिक खर्चात मोठी बचत होईल.
- नवीन औद्योगिक गुंतवणुकीला चालना मिळेल.
पर्यटनालाही मिळणार बूस्ट
मनमाड-इंदूर रेल्वेमार्गामुळे धार्मिक आणि पर्यटन स्थळांपर्यंत पोहोचणे अधिक सोपे होणार आहे.
यामुळे पर्यटन उद्योगालाही चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
रोजगाराच्या नव्या संधी
प्रकल्पाच्या बांधकामादरम्यान हजारो कामगारांना रोजगार मिळणार आहे.
त्यानंतर रेल्वे संचालन, स्थानके, देखभाल, मालवाहतूक, लॉजिस्टिक्स आणि इतर पूरक सेवांमध्येही मोठ्या प्रमाणावर रोजगार निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
उत्तर महाराष्ट्राच्या विकासाचा नवा अध्याय
धुळे, नाशिक आणि आसपासच्या भागातील नागरिक अनेक वर्षांपासून या रेल्वे प्रकल्पाची प्रतीक्षा करत होते.
आता प्रकल्पाला प्रत्यक्ष गती मिळाल्यामुळे या भागातील उद्योग, व्यापार, शिक्षण, पर्यटन आणि रोजगाराला मोठी चालना मिळेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
मनमाड-इंदूर रेल्वे मार्ग हा केवळ रेल्वे प्रकल्प नसून उत्तर महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेशातील आर्थिक विकासाचा नवा मार्ग ठरणार असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
प्रकल्पाची ठळक वैशिष्ट्ये
- एकूण खर्च : 18,036 कोटी रुपये
- रेल्वे मार्ग : सुमारे 309 किमी (उर्वरित मंजूर भाग)
- एकूण स्थानके : 34
- नवीन स्थानके : 30
- विद्यमान स्थानके : 4
- एकूण पूल : 224
- एकूण बोगदे : 9
- सर्वात मोठा बोगदा : 6.2 किमी
- सर्वात मोठा पूल : नर्मदा नदीवरील
- जमीन अधिग्रहण : 1,701 हेक्टर
- लाभार्थी जिल्हे : नाशिक, धुळे, बडवानी, खरगोन, धार आणि इंदूर
