विंचू दंश : चंद्रपूर जिल्ह्यातील चिमूर तालुक्यात घडलेल्या एका धक्कादायक घटनेने संपूर्ण परिसरात खळबळ उडाली आहे. घरात खुंटीवर टांगलेल्या पँटमध्ये लपलेल्या विंचूच्या दंशामुळे अवघ्या 12 वर्षांच्या मुलाची प्रकृती इतकी गंभीर झाली की त्याला तब्बल तीन दिवस मृत्यूशी झुंज द्यावी लागली. योग्य वेळी तज्ज्ञ डॉक्टरांकडे उपचार मिळाल्यामुळे अखेर या मुलाचा जीव वाचला. या घटनेमुळे विंचू किंवा इतर विषारी प्राण्यांच्या दंशानंतर घरगुती उपचार करण्याऐवजी तातडीने रुग्णालयात जाण्याचे महत्त्व पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे.
नेमकं काय घडलं?
चिमूर तालुक्यातील विहीरगाव येथे राहणारा 12 वर्षीय अनुप ईश्वर ढोणे हा नेहमीप्रमाणे आंघोळ करण्यासाठी गेला होता. आंघोळीपूर्वी त्याने आपली पँट घरातील खुंटीवर टांगली होती. आंघोळ करून आल्यानंतर त्याने तीच पँट घातली. मात्र त्याला कल्पनाही नव्हती की त्या पँटमध्ये एक विषारी विंचू लपून बसला आहे.
पँट घालताच विंचूने त्याच्या शरीराला दंश केला. अचानक झालेल्या तीव्र वेदनांमुळे अनुप मोठ्याने ओरडला. त्याचा आवाज ऐकून कुटुंबीय धावत आले. त्यांनी पँट तपासली असता त्यामध्ये विंचू असल्याचे दिसून आले. त्यानंतर कुटुंबीयांमध्ये एकच घबराट पसरली.
Related News
घरगुती उपचारांमुळे वाढला धोका
घटना घडल्यानंतर सुरुवातीला कुटुंबीयांनी रुग्णालयात जाण्याऐवजी घरगुती उपचारांवर भर दिला. अनेक ग्रामीण भागांमध्ये आजही विंचू किंवा साप चावल्यानंतर पारंपरिक उपाय केले जातात. मात्र या प्रकरणातही त्याच चुकीमुळे अनुपची प्रकृती आणखी बिघडली.
दंशानंतर काही तासांमध्ये विषाचा परिणाम शरीरभर पसरू लागला. दुसऱ्या दिवशी अनुपला श्वास घेण्यास त्रास होऊ लागला, त्याची तब्येत झपाट्याने खालावली आणि कुटुंबीयांनी अखेर त्याला स्थानिक प्राथमिक आरोग्य केंद्रात दाखल केले.
प्राथमिक आरोग्य केंद्रातून चंद्रपूरला रेफर
प्राथमिक आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरांनी अनुपची गंभीर अवस्था पाहून तातडीने त्याला अधिक उपचारासाठी चंद्रपूर येथील बेंदले हॉस्पिटलमध्ये हलवण्याचा सल्ला दिला. रुग्णालयात पोहोचेपर्यंत त्याची प्रकृती अत्यंत चिंताजनक झाली होती.
डॉक्टरही चक्रावले
बेंदले हॉस्पिटलमध्ये दाखल केल्यानंतर डॉक्टरांनी तपासणी केली असता अनुपचा रक्तदाब इतका कमी झाला होता की तो मोजताही येत नव्हता. त्याचे शरीर पूर्णपणे थंड पडले होते. फुफ्फुसांमधील ऑक्सिजनची पातळी केवळ 46 टक्क्यांपर्यंत घसरली होती, तर हृदयाचे ठोके प्रति मिनिट 150 ते 160 पर्यंत पोहोचले होते.
ही लक्षणे विंचूच्या विषाचा गंभीर परिणाम झाल्याचे स्पष्ट दर्शवत होती. परिस्थिती अत्यंत गंभीर असल्याने डॉक्टरांनी तातडीने अतिदक्षता विभागात उपचार सुरू केले.
ICU मध्ये तीन दिवस मृत्यूशी झुंज
अनुपवर आयसीयूमध्ये सलग तीन दिवस उपचार करण्यात आले. डॉक्टरांनी औषधोपचार, ऑक्सिजन सपोर्ट आणि आवश्यक वैद्यकीय उपचारांच्या मदतीने त्याची प्रकृती स्थिर करण्यासाठी शर्थीचे प्रयत्न केले.
अखेर उपचारांना सकारात्मक प्रतिसाद मिळू लागला. हळूहळू त्याचा रक्तदाब नियंत्रित झाला, ऑक्सिजनची पातळी सुधारली आणि हृदयाचे ठोकेही सामान्य झाले. प्रकृतीत लक्षणीय सुधारणा झाल्यानंतर डॉक्टरांनी त्याला रुग्णालयातून डिस्चार्ज दिला.
डॉक्टरांनी दिला महत्त्वाचा इशारा
या घटनेनंतर रुग्णालयाचे संचालक डॉ. बेंदले यांनी नागरिकांना महत्त्वाचे आवाहन केले आहे. विंचू, साप किंवा कोणत्याही विषारी प्राण्याचा दंश झाल्यास घरगुती उपचारांमध्ये वेळ वाया घालवू नये. सुरुवातीला रुग्ण सामान्य दिसत असला तरी पुढील काही तासांत विषाचा परिणाम हृदय, फुफ्फुस आणि मज्जासंस्थेवर होऊ शकतो.
वेळेवर उपचार मिळाल्यास जीव वाचवणे शक्य होते. त्यामुळे अशा घटना घडल्यास तातडीने जवळच्या रुग्णालयात किंवा तज्ज्ञ डॉक्टरांकडे रुग्णाला नेणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
पावसाळ्यात घ्या विशेष काळजी
पावसाळ्यात विंचू, साप आणि इतर विषारी कीटक घरामध्ये किंवा कपड्यांमध्ये लपण्याच्या घटना वाढतात. त्यामुळे नागरिकांनी काही गोष्टींची विशेष काळजी घ्यावी.
- कपडे घालण्यापूर्वी ते व्यवस्थित झटकून तपासावेत.
- बूट, चप्पल वापरण्यापूर्वी आत पाहावे.
- घरातील अडगळ आणि ओलसर जागा स्वच्छ ठेवाव्यात.
- लाकूड, दगड किंवा जुन्या वस्तू हाताळताना हातमोजे वापरावेत.
- विंचू किंवा साप चावल्यास कोणतेही गावरान उपचार न करता तातडीने रुग्णालयात जावे.
घटनेतून मिळाला मोठा धडा
चंद्रपूरातील ही घटना प्रत्येक कुटुंबासाठी मोठा धडा आणि गंभीर इशारा देणारी ठरली आहे. केवळ एका क्षणाच्या निष्काळजीपणामुळे आणि विंचूच्या दंशानंतर घरगुती उपचारांवर अवलंबून राहिल्यामुळे 12 वर्षीय अनुपचा जीव धोक्यात आला होता. विषाचा परिणाम वाढत गेल्याने त्याची प्रकृती अत्यंत गंभीर झाली आणि त्याला तीन दिवस मृत्यूशी झुंज द्यावी लागली. मात्र, डॉक्टरांनी वेळेवर योग्य उपचार सुरू केल्यामुळे त्याचा जीव वाचवण्यात यश आले. पावसाळ्यात विंचू, साप किंवा इतर विषारी कीटक कपडे, बूट किंवा घरातील वस्तूंमध्ये लपून बसू शकतात. त्यामुळे कपडे घालण्यापूर्वी ते नीट तपासणे आणि विषारी प्राण्याचा दंश झाल्यास कोणताही घरगुती उपाय न करता तात्काळ रुग्णालयात जाणे, हाच जीव वाचवण्याचा सर्वात सुरक्षित मार्ग असल्याचे या घटनेतून स्पष्ट झाले आहे.
विशेषतः ग्रामीण भागात अजूनही विषारी प्राण्यांच्या दंशानंतर पारंपरिक उपचारांवर विश्वास ठेवला जातो. मात्र वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, अशा प्रकारच्या घटनांमध्ये प्रत्येक मिनिट महत्त्वाचा असतो. त्यामुळे कोणतीही जोखीम न घेता तातडीने वैद्यकीय उपचार घेणे हाच सुरक्षित आणि योग्य पर्याय आहे.
