भारतात नियम मोडण्यामागे नेमकं कारण काय? व्हायरल व्हिडिओने छेडली मोठी चर्चा
भारतात वाहतुकीचे नियम मोडणे, रांगेत मध्येच घुसणे, सार्वजनिक ठिकाणी कचरा टाकणे किंवा सिग्नल तोडणे या गोष्टी इतक्या सामान्य झाल्या आहेत की अनेकदा त्या लोकांच्या दैनंदिन जीवनाचाच भाग वाटतात. मात्र, या वर्तनामागील मानसिकतेवर प्रकाश टाकणारा एक व्हिडिओ सध्या सोशल मीडियावर प्रचंड चर्चेत आहे.
दिल्लीत राहणाऱ्या मिताली शर्मा या तरुणीने परदेशात 20 दिवस घालवल्यानंतर भारतात परतल्यावर आपले निरीक्षण सोशल मीडियावर मांडले. त्यांच्या मते, भारतीय लोक नियम मोडतात यामागे शिक्षणाचा, पैशाचा किंवा बुद्धिमत्तेचा अभाव कारणीभूत नसून त्यामागे खोलवर रुजलेली एक सामाजिक मानसिकता आहे. त्यांच्या या विधानावर सोशल मीडियावर हजारो प्रतिक्रिया उमटत असून काहींनी त्यांचे समर्थन केले आहे, तर काहींनी या मताला विरोधही केला आहे.
Related News
“नियम पाळणाऱ्यांचेच नुकसान होते” – मिताली शर्मा यांचे निरीक्षण
मिताली शर्मा यांच्या मते, भारतातील अनेक नागरिकांच्या मनात लहानपणापासूनच एक समज निर्माण होत जाते. जर आपण नियमांचे काटेकोरपणे पालन केले तर आपण मागे पडू आणि इतर लोक नियम मोडून पुढे जातील.
ही भावना इतकी मजबूत बनते की लोक अनेक वेळा स्वतःच्या नैतिक मूल्यांकडेही दुर्लक्ष करतात. त्यांच्या मते, ही समस्या फक्त वाहतुकीपुरती मर्यादित नाही तर जीवनाच्या प्रत्येक क्षेत्रात दिसून येते.
रांगा, ट्रॅफिक आणि स्पर्धा… प्रत्येक ठिकाणी दिसणारी मानसिकता
मिताली यांनी आपल्या व्हिडिओमध्ये अनेक दैनंदिन उदाहरणांचा उल्लेख केला आहे.मंदिरात दर्शनासाठी लागलेली रांग असो, रेल्वे स्थानकावरील गर्दी असो, सरकारी कार्यालयातील काम असो किंवा ट्रॅफिक सिग्नल — अनेकांना असे वाटते की नियम पाळल्यास इतर लोक पुढे जातील आणि आपणच मागे राहू.
यामुळे लोक नियम मोडण्याला चुकीचे न मानता त्याला “हुशारी” समजू लागतात. अनेकदा रांगेत मध्ये घुसणे, चुकीच्या बाजूने वाहन चालवणे किंवा लाल सिग्नल तोडणे याकडे लोक सामान्य गोष्ट म्हणून पाहतात.
श्रीमंत की गरीब? हा प्रश्नच नाही
या व्हिडिओतील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे मिताली यांनी ही समस्या आर्थिक स्थितीशी जोडण्यास स्पष्ट नकार दिला आहे.त्यांच्या मते, नियम मोडणारे फक्त गरीब किंवा अशिक्षित लोक नसतात. महागड्या लक्झरी कारमधून प्रवास करणारे, उच्च शिक्षित किंवा आर्थिकदृष्ट्या सक्षम लोकही ट्रॅफिक नियम मोडताना सहज दिसतात.
यावरून हा प्रश्न पैशाचा किंवा शिक्षणाचा नसून मानसिकतेचा असल्याचे त्यांनी सांगितले.
परदेशात गेल्यावर भारतीय अचानक नियमप्रिय का होतात?
मिताली यांच्या मते, भारतातील अनेक लोक परदेशात गेल्यानंतर तेथील सर्व नियमांचे अत्यंत प्रामाणिकपणे पालन करतात.यामागे कारण म्हणजे त्या देशांतील मजबूत प्रशासन व्यवस्था.तिथे वाहतुकीचे नियम मोडल्यास त्वरित दंड होतो. रांगेत घुसण्याचा प्रयत्न केला तर समाज त्याला स्वीकारत नाही. सार्वजनिक ठिकाणी नियम मोडल्यास त्वरित कारवाई होते.लोकांना खात्री असते की प्रत्येक व्यक्तीस समान वागणूक मिळेल. त्यामुळे कोणीही नियम मोडून पुढे जाण्याचा प्रयत्न करत नाही.
विश्वासाचा अभाव की व्यवस्थेतील त्रुटी?
मिताली यांच्या मते, भारतात अनेक नागरिकांचा व्यवस्थेवर पूर्ण विश्वास नाही.त्यांना वाटते की जर त्यांनी नियम पाळले तर इतर लोक त्याचा गैरफायदा घेतील.यामुळे “जुगाड” संस्कृती वाढीस लागते.लोक अनेकदा शॉर्टकट शोधतात आणि नियमांचे पालन करण्याऐवजी स्वतःचा फायदा कसा होईल याचा विचार करतात.
सोशल मीडियावर रंगली मोठी चर्चा
मिताली शर्मा यांचा व्हिडिओ व्हायरल झाल्यानंतर सोशल मीडियावर मतमतांतरे दिसून आली.अनेकांनी त्यांच्या निरीक्षणाला वास्तववादी म्हटले.काहींनी लिहिले की भारतातील व्यवस्थेवर नागरिकांचा विश्वास कमी असल्यामुळे लोक नियम मोडतात.तर काहींनी स्पष्ट मत मांडले की व्यवस्थेला दोष देण्यापेक्षा प्रत्येक व्यक्तीने स्वतःपासून बदल सुरू करणे गरजेचे आहे.त्यांच्या मते, नागरी जबाबदारी ही प्रत्येक नागरिकाची वैयक्तिक जबाबदारी आहे.
भारतात ‘सिविक सेन्स’चा प्रश्न का गंभीर ठरतो?
तज्ज्ञांच्या मते, सिविक सेन्स म्हणजे केवळ नियमांचे पालन करणे नाही.त्यामध्ये सार्वजनिक संपत्तीचे संरक्षण, स्वच्छता राखणे, वाहतुकीचे नियम पाळणे, रांगेचा आदर करणे आणि इतर नागरिकांच्या अधिकारांचा सन्मान करणे यांचाही समावेश होतो.जेव्हा समाजातील बहुतांश लोक हे नियम पाळतात तेव्हा सार्वजनिक व्यवस्था अधिक कार्यक्षम बनते.
बदल कुठून सुरू होईल?
कोणत्याही देशातील कायदे कितीही कठोर असले तरी नागरिकांनी त्यांचे स्वेच्छेने पालन केले तरच समाजात सकारात्मक बदल घडू शकतो.शाळांमधून नागरी शिक्षण, कुटुंबातून चांगले संस्कार, प्रशासनाची निष्पक्ष अंमलबजावणी आणि प्रत्येक नागरिकाची वैयक्तिक जबाबदारी या चार गोष्टी एकत्र आल्यासच भारतातील सिविक सेन्सची परिस्थिती सुधारू शकते.
मिताली शर्मा यांच्या व्हायरल व्हिडिओने भारतातील नियमपालन आणि नागरी जबाबदारी या विषयावर नव्याने चर्चा सुरू केली आहे. त्यांच्या मते, भारतीय नागरिक नियम मोडतात यामागे शिक्षण किंवा आर्थिक परिस्थितीपेक्षा “मी नियम पाळलो तर माझंच नुकसान होईल” ही मानसिकता अधिक कारणीभूत आहे. दुसरीकडे अनेकांचे मत आहे की मजबूत व्यवस्था, कठोर अंमलबजावणी आणि प्रत्येक नागरिकाची वैयक्तिक जबाबदारी यांचा समतोल साधला तरच परिस्थितीत बदल घडू शकतो. हा व्हिडिओ केवळ सोशल मीडियावरील ट्रेंड नसून समाजाने आत्मपरीक्षण करण्याची संधी असल्याचेही अनेकांनी नमूद केले आहे.
शातून भारतात परतलेल्या मिताली शर्मा यांनी भारतीय नागरिक नियम का मोडतात यामागील मानसिकतेवर भाष्य केले आहे. त्यांचा व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाला असून नेटीझन्समध्ये मोठी चर्चा रंगली आहे.
