काश्मीरमध्ये परतलेल्या सुपर्णाची भावनिक आणि हृदयस्पर्शी कहाणी
मुंबई : कधीकाळी ज्या अंगणात बालपण गेलं, ज्या रस्त्यांवर खेळत मोठं होण्याची स्वप्नं पाहिली, त्याच मातीत तब्बल 36 ते 39 वर्षांनंतर पुन्हा पाऊल ठेवताना कोणाच्याही डोळ्यांत अश्रू दाटल्याशिवाय राहणार नाहीत. जम्मू-काश्मीरमधील गांदरबल जिल्ह्यात भरलेल्या प्रसिद्ध माता खीर भवानी मेळ्याच्या निमित्ताने असा एक अत्यंत भावनिक आणि हृदयस्पर्शी क्षण अनुभवायला मिळाला. वर्षानुवर्षे आपल्या मायभूमीपासून दूर राहिलेल्या विस्थापित काश्मीरी पंडितांनी पुन्हा एकदा काश्मीरच्या मातीला स्पर्श केला आणि आठवणींचा पूर त्यांच्या मनात उसळला.
एका रात्रीत उध्वस्त झाले आयुष्य
1990 मध्ये काश्मीर खोऱ्यात दहशतवादाचे सावट गडद झाले आणि हजारो कुटुंबांना आपल्या घरदाराचा निरोप घ्यावा लागला. जीव वाचवण्यासाठी अनेकांना एका रात्रीत सर्व काही मागे सोडून स्थलांतर करावे लागले. अंदाजे पाच लाख काश्मीरी हिंदूंना विस्थापित व्हावे लागले. अनेकांनी आपल्या घरांची, जमिनीची आणि आठवणींची राख होताना पाहिली. त्या वेदनादायी घटनांच्या जखमा आजही त्यांच्या मनात ताज्या आहेत.
Related News
त्या काळात अवघी आठ वर्षांची असलेली सुपर्णा आज 44 वर्षांची झाली आहे. बालपणात सोडून गेलेल्या काश्मीरला पुन्हा पाहण्याची तिची इच्छा अखेर पूर्ण झाली. तिच्यासाठी हा प्रवास केवळ यात्रेचा नव्हता, तर हरवलेल्या आयुष्याशी पुन्हा जोडण्याचा एक भावनिक क्षण होता.
225 बसमधून मायभूमीकडे प्रवास
सुपर्णा, दुलारी, भूषण लाल यांच्यासारखे शेकडो विस्थापित काश्मीरी पंडित जम्मूहून निघालेल्या 225 बसमधून खीर भवानी मेळ्यासाठी काश्मीर खोऱ्याकडे रवाना झाले. बस पुढे सरकत असताना प्रत्येकाच्या मनात जुन्या आठवणी जाग्या होत होत्या. अनेकांना आपले जुने घर, शेजारी, शाळा आणि बालपणातील क्षण आठवत होते.
बसच्या खिडकीतून बाहेर पाहताना सुपर्णा भावूक होत म्हणाली, “माझ्यासाठी हा क्षण शब्दांत मांडता येणार नाही. स्वतःच्या घरी परतण्यासाठी मला इतकी वर्षे वाट पाहावी लागली. माझ्या आयुष्यातील हा सर्वात खास आणि भावनिक क्षण आहे.”
36 वर्षांनंतर काश्मीरच्या मातीचा स्पर्श
या यात्रेत सहभागी झालेल्या अनेकांनी तब्बल 36 वर्षांनंतर पुन्हा काश्मीरच्या भूमीवर पाऊल ठेवले. बसमधून ‘जय माता दी’चा जयघोष होत होता. पण या जयघोषात भक्तीबरोबरच वर्षानुवर्षे मनात दडलेल्या वेदनाही स्पष्टपणे जाणवत होत्या. अनेकांच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू होते.
हा मेळा केवळ धार्मिक कार्यक्रम नाही, तर आपल्या माणसांना, आपल्या संस्कृतीला आणि आपल्या मातृभूमीला पुन्हा भेटण्याची एक सुवर्णसंधी आहे. अनेकांसाठी हा प्रवास त्यांच्या हरवलेल्या ओळखीशी पुन्हा नाते जोडण्याचा प्रयत्न ठरतो.
‘पुढच्या वर्षी कायमचे घरी परतायचे’
भूषण लाल नावाच्या एका भाविकाने आपल्या भावना व्यक्त करताना सांगितले की, “आम्ही सध्या यात्रेकरू म्हणून आलो आहोत. पण माझी इच्छा आहे की, पुढच्या वर्षी कायमचे माझ्या घरी परत यावे.”
घरापासून दूर गेलेल्या अनेक कुटुंबांच्या मनात पुन्हा आपल्या जन्मभूमीत परतण्याची आस कायम होती. भूषण लाल यांनी भावूक होत सांगितले की, त्यांच्या आई-वडिलांनी आयुष्यभर आपल्या जुन्या घराचे, ओळखीच्या गल्ल्यांचे आणि बालपणाच्या आठवणींनी भरलेल्या त्या भूमीत पुन्हा पाऊल ठेवण्याचे स्वप्न जपले. मात्र, नियतीने त्यांना ही संधी दिली नाही. आपल्या घरात पुन्हा परतण्याची इच्छा मनातच ठेवून त्यांनी या जगाचा निरोप घेतला. आज त्या अधुऱ्या स्वप्नांची वेदना आणि आपल्या मातृभूमीबद्दलची ओढ अजूनही त्यांच्या कुटुंबाच्या मनात कायम आहे.
‘तीन दिवसांसाठी का होईना, पण मी माझ्या घरी आहे’
दुलारी नावाच्या वृद्ध महिलेच्या डोळ्यांत भावना दाटून आल्या होत्या. अनेक दशकांनंतर आपल्या जन्मभूमीत परतल्याचा आनंद त्यांच्या शब्दांतून स्पष्ट जाणवत होता. त्या म्हणाल्या, “हे तीन दिवस आमच्यासाठी किती अमूल्य आहेत, हे सांगणे कठीण आहे. इतक्या वर्षांनंतर पुन्हा त्या परिचित वातावरणात श्वास घेण्याची संधी मिळाली आहे. ज्या आठवणी मनात जपल्या होत्या, त्या पुन्हा जिवंत झाल्यासारख्या वाटत आहेत. काही काळासाठी का होईना, पण मी पुन्हा माझ्या घरात, माझ्या माणसांमध्ये असल्याची भावना अनुभवत आहे. ही अनुभूती आयुष्यभर विसरणे शक्य नाही.”
त्यांच्या या शब्दांमधून मातृभूमीबद्दलची ओढ आणि वेदना स्पष्टपणे जाणवत होती.
काश्मीरी पंडितांचे कुलदैवत असलेले माता रग्न्या देवी मंदिर
गांदरबल जिल्ह्यातील माता रग्न्या देवी मंदिर, ज्याला माता खीर भवानी मंदिर म्हणूनही ओळखले जाते, हे पंडितांचे कुलदैवत मानले जाते. दरवर्षी ज्येष्ठ अष्टमीच्या दिवशी येथे भव्य खीर भवानी मेळा भरतो. देशभरातील हजारो काश्मीरी पंडित या मेळ्यासाठी येथे येतात.
त्यांच्यासाठी हा धार्मिक सोहळा असला तरी त्यापेक्षा अधिक महत्त्वाचे म्हणजे आपल्या मातीशी आणि आपल्या संस्कृतीशी असलेले नाते पुन्हा जिवंत करण्याची ही संधी असते.
आजही या यात्रेला येणाऱ्या प्रत्येकाच्या मनात एकच प्रार्थना आहे— माता खीर भवानीने अशी परिस्थिती निर्माण करावी की, पुन्हा एकदा काश्मीरी पंडितांना त्यांच्या मातृभूमीत कायमचे परतता यावे आणि विस्थापनाच्या वेदनांना अखेरचा पूर्णविराम मिळावा.
read also : https://ajinkyabharat.com/nagpurat-shocking-murder-case-police-action/
