1990 मध्ये दहशतवादामुळे विस्थापित झालेल्या काश्मिरी पंडितांच्या 39 वर्षांनंतरच्या काश्मीर पुनरागमनाची भावनिक कहाणी. माता खीर भवानी यात्रेदरम्यान सुपर्णा, भूषण लाल आणि दुलारी यांच्या आठवणींनी सर्वांचे डोळे पाणावले.
काश्मिरी पंडितांचे 39 वर्षांनंतर भावनिक पुनरागमन; सुपर्णाच्या अश्रूंनी संपूर्ण काश्मीर भारावले
जम्मू-काश्मीरमधील गांदरबल येथे दरवर्षी भरणाऱ्या माता खीर भवानी यात्रेदरम्यान यंदा हजारो काश्मिरी पंडितांसाठी एक अविस्मरणीय आणि भावनिक क्षण अनुभवायला मिळाला. तब्बल 36 ते 39 वर्षांपूर्वी दहशतवादाच्या भीषण सावटामुळे स्वतःची घरे, नाती, आठवणी आणि आयुष्य मागे सोडून पलायन करावे लागलेल्या अनेक कुटुंबांनी पुन्हा एकदा आपल्या मायभूमीची माती स्पर्शली.
ही केवळ धार्मिक यात्रा नव्हती, तर विस्थापन, वेदना, आठवणी आणि आशा यांचा संगम ठरली. प्रत्येक यात्रेकरूच्या चेहऱ्यावर भक्तिभावासोबतच हरवलेल्या आयुष्याचे दुःख स्पष्ट दिसत होते.
Related News
समंथा प्रभू लग्नानंतर 6 महिन्यांत प्रेग्नंट; ‘बेबी बंप’ चर्चेने सोशल मीडियावर खळबळ!
6 खासदारांनी ठाकरेंना दिला जय महाराष्ट्र; संजय जाधवांनी सांगितले खरे कारण
दिव्यांगांच्या रोजगारासाठी अकोल्यात विशेष कला दालन; 24-25 जूनला आयोजन
धक्कादायक! फक्त 4 खिळे ठोकून तासाला ₹10 हजार; अमेरिकेतील कार्पेंटरची महिन्याची कमाई ₹10 लाखांपर्यंत? जाणून घ्या 7 मोठी कारणे
Anushri Mane New House 2026: 10 वर्षांच्या संघर्षानंतर अनुश्री मानेची स्वप्नपूर्ती, स्वबळावर घेतलं हक्काचं घर; भावुक पोस्ट व्हायरल
सापांपासून बचावाचा सर्वात सोपा उपाय! आदिवासींची 1 प्रभावी ट्रिक; घराजवळही फिरकणार नाही साप
खामगाव रोडवर भीषण अपघात; कारंजा रमजानपूर येथील व्यावसायिकाचा जागीच मृत्यू
39 वर्षांनंतर काश्मीरमध्ये पुनरागमन; सुपर्णाची भावनिक आणि हृदयस्पर्शी कहाणी डोळ्यात पाणी आणणारी
Law Stories : पत्नीला पाळी येत नाही म्हणून घटस्फोट? कोर्टाचा 1 ऐतिहासिक आणि धक्कादायक निर्णय, जाणून घ्या संपूर्ण प्रकरण
नागपुरात थरारक हत्याकांड पोलीसची धडक कारवाई; 3 जणांनी मित्रालाच संपवलं, रेल्वे ट्रॅकवर फेकला मृतदेह
उद्धव ठाकरेंच्या बैठकीला 20 आमदार उपस्थित, 3 गैरहजर; चर्चांना उधाण
एका रात्रीत बदलले संपूर्ण आयुष्य
1990 हे वर्ष काश्मिरी पंडितांसाठी कधीही न विसरण्यासारखे ठरले. काश्मीर खोऱ्यात वाढलेल्या दहशतवादामुळे हजारो हिंदू कुटुंबांना जीव वाचवण्यासाठी रातोरात आपली घरे सोडावी लागली.त्या काळात अंदाजे पाच लाखांहून अधिक काश्मिरी पंडित विस्थापित झाले. अनेकांनी आपली घरे, व्यवसाय, शेती, मंदिरे आणि बालपणाच्या आठवणी कायमच्या मागे सोडल्या.आजही त्या काळातील जखमा त्यांच्या मनात जिवंत आहेत.
सुपर्णासाठी हा क्षण आयुष्यभर लक्षात राहणारा
1990 मध्ये केवळ आठ वर्षांची असलेली सुपर्णा आज 44 वर्षांची आहे. जवळपास चार दशकांनंतर ती पुन्हा आपल्या जन्मभूमीत पोहोचली.काश्मीरच्या दिशेने धावणाऱ्या बसच्या खिडकीतून बाहेर पाहताना तिच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहत होते.”माझ्या स्वतःच्या घरी परतण्यासाठी मला इतकी वर्षे वाट पाहावी लागेल, असे कधी वाटले नव्हते,” असे भावूक शब्द तिने व्यक्त केले.बालपणी ज्या रस्त्यांवर खेळली, ज्या शाळेत शिकली आणि ज्या अंगणात वाढली, त्या सर्व आठवणी तिच्या डोळ्यांसमोर पुन्हा जिवंत झाल्या.
225 बसमधून हजारो भाविकांचा प्रवास
यंदाच्या यात्रेसाठी जम्मूहून सुमारे 225 बस रवाना झाल्या.या बसमध्ये सुपर्णा, भूषण लाल, दुलारी यांच्यासह हजारो विस्थापित काश्मिरी पंडित सहभागी झाले होते.प्रवासादरम्यान “जय माता दी”च्या जयघोषाने वातावरण भक्तिमय झाले होते.परंतु या घोषणांमध्ये भक्तीइतक्याच वेदना आणि आठवणीही दडलेल्या होत्या.
“पुढच्या वर्षी कायमचे परतायचे आहे”
भूषण लाल यांच्यासाठी हा प्रवास केवळ यात्रेपुरता मर्यादित नव्हता.त्यांनी सांगितले,”यंदा आम्ही यात्रेकरू म्हणून आलो आहोत. पण पुढच्या वर्षी कायमचे आपल्या घरी परतण्याची इच्छा आहे.”त्यांच्या आई-वडिलांनी आयुष्यभर आपल्या घरात परतण्याचे स्वप्न पाहिले, मात्र ते पूर्ण होण्याआधीच त्यांचे निधन झाले.ही खंत व्यक्त करताना त्यांचे डोळेही पाणावले.
दुलारी यांच्या भावना शब्दात मावेनात
वृद्ध दुलारी यांनीही आपल्या भावना व्यक्त करताना सांगितले,”हे तीन दिवस आमच्यासाठी किती मौल्यवान आहेत, हे शब्दांत सांगता येणार नाही.””मी पुन्हा माझ्या काश्मीरच्या हवेत श्वास घेत आहे. मला पुन्हा माझ्या घरात असल्यासारखे वाटत आहे.”त्यांच्या या शब्दांनी अनेक यात्रेकरूंचे डोळे पाणावले.
माता खीर भवानी यात्रा म्हणजे केवळ धार्मिक कार्यक्रम नाही
गांदरबल जिल्ह्यातील माता रग्न्या देवी अर्थात माता खीर भवानी मंदिर काश्मिरी पंडितांचे अत्यंत श्रद्धास्थान मानले जाते.दरवर्षी ज्येष्ठ अष्टमीच्या दिवशी येथे भव्य यात्रा भरतेया यात्रेला धार्मिक महत्त्व असले तरी विस्थापित काश्मिरी पंडितांसाठी ती आपल्या मातीशी पुन्हा नाते जोडण्याची संधी असते.अनेक कुटुंबे वर्षातून एकदाच का होईना, आपल्या गावात, मंदिरात आणि जुन्या आठवणींमध्ये रमण्यासाठी येथे येतात.
1990 चे विस्थापन अजूनही विसरता आलेले नाही
दहशतवादामुळे हजारो कुटुंबांचे आयुष्य अक्षरशः उद्ध्वस्त झाले.अनेकांनी नातेवाईक गमावले.अनेकांचे व्यवसाय बंद झाले.अनेकांची घरे उद्ध्वस्त झाली.तर अनेक कुटुंबांनी आजही आपल्या मूळ गावाकडे परतण्याचे स्वप्न जिवंत ठेवले आहे.
आशेचा किरण अजूनही कायम
यात्रेत सहभागी झालेल्या अनेक भाविकांनी एकच इच्छा व्यक्त केली—”माता खीर भवानी आम्हाला कायमचे आमच्या मातृभूमीत परतण्याचे भाग्य देवो.”त्यांच्या मते, ही यात्रा श्रद्धेपेक्षा अधिक आपल्या अस्तित्वाशी जोडलेली आहे.
भावनिक पुनर्मिलनाने सर्वांचे डोळे पाणावले
यात्रेदरम्यान अनेकांनी आपली जुनी घरे पाहिली.काहींनी जुन्या शेजाऱ्यांना भेटण्याचा प्रयत्न केला.काहींनी आपल्या पूर्वजांच्या आठवणींना उजाळा दिला.अनेकांसाठी हा क्षण आयुष्यातील सर्वात भावनिक अनुभव ठरला.
काश्मिरी पंडितांचे हे पुनरागमन केवळ एका यात्रेचे वर्णन नाही. हे विस्थापन, वेदना, श्रद्धा आणि आशेच्या संगमाचे जिवंत उदाहरण आहे. 1990 मध्ये घरदार गमावलेल्या हजारो कुटुंबांसाठी माता खीर भवानी यात्रा म्हणजे त्यांच्या मूळाशी पुन्हा जोडले जाण्याचा एक भावनिक धागा आहे. सुपर्णा, भूषण लाल आणि दुलारी यांसारख्या अनेकांच्या डोळ्यांत आजही कायमस्वरूपी घरी परतण्याचे स्वप्न जिवंत आहे. त्यांच्या या भावनिक प्रवासाने संपूर्ण देशाला विस्थापनाची वेदना आणि मातृभूमीशी असलेले अतूट नाते पुन्हा एकदा जाणवून दिले.
