भारतात नक्की सोनं कुठून येतं? दररोजच्या विक्रीचा आकडा पाहून तुम्हालाही बसेल धक्का
पश्चिम आशियातील वाढता तणाव, जागतिक बाजारपेठेतील अस्थिरता आणि वाढती आयात यामुळे भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर दबाव निर्माण होत असल्याची चर्चा सध्या जोरात सुरू आहे. अशातच पंतप्रधान Narendra Modi यांनी देशवासियांना महत्त्वपूर्ण आवाहन करत, “येत्या एका वर्षासाठी सोने खरेदी टाळा, पेट्रोल-डिझेलची बचत करा आणि शक्य असल्यास वर्क फ्रॉम होमचा पर्याय स्वीकारा,” असे म्हटल्याची चर्चा रंगली आहे. राष्ट्रहितासाठी परकीय चलन वाचवणे आणि देश आर्थिकदृष्ट्या अधिक सक्षम करणे हा यामागचा मुख्य उद्देश असल्याचे सांगितले जात आहे.
भारतात सोन्याला केवळ धातू म्हणून पाहिले जात नाही. भारतीय संस्कृतीत सोने हे संपत्ती, सुरक्षितता आणि प्रतिष्ठेचे प्रतीक मानले जाते. लग्नसमारंभ, दिवाळी, अक्षय तृतीया, दसरा किंवा इतर सण-उत्सवांमध्ये सोन्याची खरेदी शुभ मानली जाते. त्यामुळे भारत हा जगातील सर्वात मोठ्या सोन्याच्या ग्राहक देशांपैकी एक बनला आहे.
चीननंतर भारत दुसऱ्या क्रमांकावर
जागतिक पातळीवर चीननंतर भारत हा सोन्याचा दुसरा सर्वात मोठा ग्राहक देश आहे. मात्र मोठी गोष्ट म्हणजे भारतात सोन्याचे उत्पादन अत्यंत कमी प्रमाणात होते. देशातील मागणी पूर्ण करण्यासाठी जवळपास संपूर्णपणे आयातीवर अवलंबून राहावे लागते. दरवर्षी भारतात साधारण ८०० ते ९०० टन सोन्याची गरज असते.
Related News
UPI च्या एका पेमेंटमुळे उघड झाला खुनाचा थरार! 3 आरोपी ताब्यात, सुवेंदू अधिकारींच्या PA च्या हत्येमागचं धक्कादायक सत्य समोर
Ahmedabad Family Kidnap Case: 1 कोटींच्या डंकी रूट डीलनंतर भारतीय कुटुंबाचं अपहरण, ‘बाबा खान’च्या धमकीने खळबळ
पेट्रोल-डिझेल बचतीसाठी सरकार अक्शन मोडमध्ये; आशिष शेलार यांची मोठी घोषणा
“सगळा त्याग जनतेनेच करायचा?” मोदींच्या आवाहनावर काँग्रेसचा संताप
मोठी बातमी! भोंदू खरात प्रकरणात रोहित पवारांचा सर्वात मोठा गौप्यस्फोट; “पैसे घेऊन अनेकांना बाहेर काढलं जातंय”
ममतांच्या पराभवानंतर तृणमूलचा मास्टरस्ट्रोक; फिरहाद हकीम यांना मोठी जबाबदारी
धक्कादायक घटना! पोहण्याचा अनुभव असूनही विहिरीच्या खोल पाण्याचा अंदाज चुकला, तरुणाचा अंत
मुख्यमंत्री होताच विजय यांचा 10 लाख कोटींच्या कर्जावर मोठा दावा; स्टॅलिन यांचा संतप्त पलटवार
विजय थलपतींच्या शपथविधीत मोठा गोंधळ! प्रोटोकॉल विसरताच राज्यपालांनी थांबवलं; तामिळनाडूच्या राजकारणात खळबळ
CM विजयपेक्षाही ‘या’ महिला मंत्र्याची जोरदार चर्चा! 29 व्या वर्षी मोडले 2 ऐतिहासिक विक्रम
Vijay Oath Ceremony: शपथ घेताना विजय यांना राज्यपालांनी भर मंचावर टोकले; नेमकं काय घडलं? 3 मोठ्या घोषणांनी तमिळनाडूत खळबळ
विशेष म्हणजे या सोन्यापैकी बहुतांश सोने परदेशातून आयात केले जाते. त्यामुळे प्रत्येक वर्षी भारतातून अब्जावधी डॉलर परकीय चलनाच्या स्वरूपात बाहेर जातात.
भारतात सोनं कुठून येतं?
भारतात आयात होणाऱ्या सोन्याचा सर्वात मोठा पुरवठादार देश म्हणजे स्वित्झर्लंड. भारताच्या एकूण सोन्याच्या आयातीपैकी जवळपास ४० टक्के सोने एकट्या स्वित्झर्लंडमधून येते. जगातील अनेक मोठ्या गोल्ड रिफायनिंग कंपन्या स्वित्झर्लंडमध्ये असल्याने हा देश गोल्ड ट्रेडिंगचे प्रमुख केंद्र मानला जातो.
याशिवाय संयुक्त अरब अमिराती (UAE) मधून सुमारे १६ टक्के सोन्याची आयात केली जाते. दुबई हे सोन्याच्या व्यापाराचे मोठे आंतरराष्ट्रीय केंद्र असल्याने भारतातील व्यापाऱ्यांचा UAE कडे मोठा कल असतो.
दक्षिण आफ्रिकेतून भारताला जवळपास १० टक्के सोने मिळते, तर पेरूमधून सुमारे ८ टक्के सोने आयात केले जाते. उर्वरित सोने हाँगकाँगसह इतर देशांतून भारतात येते.
दररोज २.२ टन सोन्याची खरेदी
World Gold Council च्या अहवालानुसार, भारतात दररोज तब्बल २.२ टन सोन्याची खरेदी केली जाते. या खरेदीची किंमत अंदाजे २००० ते २२०० कोटी रुपयांच्या दरम्यान असते. हा आकडा पाहता भारतीयांचा सोन्यावरील विश्वास आणि आकर्षण किती प्रचंड आहे, याची कल्पना येते.
२०२४ मधील आकडेवारीनुसार, भारताने एकूण ७२४ टन सोन्याची आयात केली होती. यापैकी ५६३ टन सोने केवळ दागिन्यांच्या स्वरूपात विकले गेले. म्हणजेच भारतात सोन्याचा मोठा वापर गुंतवणूक किंवा औद्योगिक कारणांपेक्षा दागिन्यांसाठीच होत असल्याचे स्पष्ट होते.
अर्थव्यवस्थेवर वाढता ताण
सोन्याच्या वाढत्या आयातीमुळे भारतीय अर्थव्यवस्थेवर मोठा दबाव निर्माण होत आहे. आर्थिक वर्ष २०२५-२६ च्या पहिल्या ११ महिन्यांत भारताने सोन्याच्या आयातीवर तब्बल ६ लाख कोटी रुपये म्हणजेच सुमारे ६९ अब्ज डॉलर खर्च केल्याचे समोर आले आहे. मागील वर्षाच्या तुलनेत ही रक्कम २९ टक्क्यांनी अधिक असल्याचे सांगितले जात आहे.
मोठ्या प्रमाणात सोने आयात करण्यासाठी परकीय चलन खर्च करावे लागते. त्यामुळे देशाचा फॉरेक्स रिझर्व्ह कमी होण्याची भीती निर्माण होते. याशिवाय डॉलरच्या तुलनेत रुपया कमकुवत होण्याची शक्यता वाढते.
तज्ज्ञांच्या मते, सोन्यावरील वाढती आयात देशाच्या चालू खात्यातील तूट (Current Account Deficit – CAD) वाढवण्यास कारणीभूत ठरू शकते. CAD वाढल्यास देशाच्या आर्थिक स्थैर्यावर परिणाम होऊ शकतो.
मोदींच्या आवाहनामागचं कारण काय?
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सोने खरेदी टाळण्याबाबत केलेल्या आवाहनामागे आर्थिक कारणे असल्याचे सांगितले जात आहे. जर नागरिकांनी काही काळ सोन्याची खरेदी कमी केली, तर मोठ्या प्रमाणात परकीय चलनाची बचत होऊ शकते.
सरकारच्या मते, नागरिकांनी सोन्यात गुंतवणूक करण्याऐवजी बँका, शेअर मार्केट, म्युच्युअल फंड किंवा बॉण्ड्समध्ये गुंतवणूक केली, तर देशातील आर्थिक व्यवहार अधिक मजबूत होतील. यामुळे उद्योगांना निधी मिळेल आणि देशांतर्गत गुंतवणुकीला चालना मिळू शकते.
भारतीयांसाठी सोने अजूनही सुरक्षित गुंतवणूक
जरी सरकारकडून सोन्याची खरेदी कमी करण्याचे आवाहन होत असले, तरी भारतीयांसाठी सोने ही आजही सर्वात सुरक्षित गुंतवणूक मानली जाते. आर्थिक संकट, महागाई किंवा जागतिक अस्थिरतेच्या काळात सोन्याच्या किंमती वाढण्याची शक्यता अधिक असते. त्यामुळे अनेक कुटुंबे आजही सोन्याकडे दीर्घकालीन सुरक्षित पर्याय म्हणून पाहतात.
विशेषतः ग्रामीण भागात आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबांमध्ये सोनं हे बचतीचे प्रमुख साधन मानले जाते. त्यामुळे सरकारच्या आवाहनाचा प्रत्यक्ष खरेदीवर किती परिणाम होईल, हे येत्या काळात स्पष्ट होणार आहे.
भारतामध्ये सोन्याला केवळ दागिना म्हणून नव्हे, तर संस्कृती, परंपरा आणि सुरक्षित गुंतवणूक म्हणूनही मोठे महत्त्व आहे. मात्र वाढती आयात आणि त्यासाठी खर्च होणारे अब्जावधी डॉलर यामुळे अर्थव्यवस्थेवर ताण वाढत असल्याचे चित्र आहे. त्यामुळेच सरकारकडून नागरिकांना संयम बाळगण्याचे आवाहन केले जात आहे.
आता भारतीय नागरिक या आवाहनाला कितपत प्रतिसाद देतात आणि सोन्याच्या खरेदीवर त्याचा किती परिणाम होतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/hardik-pandyan-unfollowed-me-but-what-happened-next/
