चीनच्या वुहानमधून भारतीय डॉक्टरची कमाल; 3000 किमी दूर हैदराबादमध्ये यशस्वी शस्त्रक्रिया
तंत्रज्ञान आणि वैद्यकीय विज्ञान यांची सांगड घातल्यास अशक्य वाटणाऱ्या गोष्टीदेखील शक्य होतात, याचा प्रत्यय पुन्हा एकदा जगाला आला आहे. भारतीय युरोलॉजिस्ट डॉ. सय्यद मोहम्मद गौस यांनी चीनमधील वुहान शहरात बसून तब्बल 3000 किलोमीटर दूर असलेल्या हैदराबादमधील रुग्णावर यशस्वी रोबोटिक शस्त्रक्रिया करून इतिहास रचला आहे. या घटनेमुळे आधुनिक वैद्यकीय क्षेत्रात नवे दालन खुले झाले असून, भविष्यातील आरोग्य व्यवस्थेचे चित्र कसे असेल याची झलकही जगाला पाहायला मिळाली.
विशेष म्हणजे, ही संपूर्ण शस्त्रक्रिया हायस्पीड 5G नेटवर्क आणि अत्याधुनिक रोबोटिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने करण्यात आली. डॉक्टर आणि रुग्ण हजारो किलोमीटर अंतरावर असतानाही ऑपरेशन अतिशय अचूक आणि सुरक्षित पद्धतीने पूर्ण झाले. त्यामुळे ही कामगिरी जागतिक वैद्यकीय क्षेत्रासाठी एक मोठा टप्पा मानली जात आहे.
Related News
नेमकी कोणती शस्त्रक्रिया करण्यात आली?
डॉ. सय्यद मोहम्मद गौस यांनी हैदराबादमध्ये असलेल्या रुग्णावर ‘युरेट्रल रिइम्प्लांटेशन सर्जरी’ केली. या प्रक्रियेत किडनी आणि मूत्राशयाला जोडणारी युरेटर नावाची नळी पुन्हा ब्लॅडरशी जोडण्यात आली. ही प्रक्रिया अत्यंत नाजूक आणि अचूकतेची मागणी करणारी मानली जाते.
अशा प्रकारच्या शस्त्रक्रियेत डॉक्टरांना अत्यंत सूक्ष्म हालचाली कराव्या लागतात. सामान्य परिस्थितीत सर्जन प्रत्यक्ष ऑपरेशन थिएटरमध्ये उपस्थित राहून ही प्रक्रिया करतात. मात्र या वेळी डॉक्टर चीनमध्ये आणि रुग्ण भारतात होता. त्यामुळे ही सर्जरी वैद्यकीय इतिहासातील अत्यंत महत्त्वाची घटना ठरली आहे.
5G नेटवर्कमुळे शक्य झाली अचूक सर्जरी
या ऑपरेशनमध्ये सर्वात महत्त्वाची भूमिका बजावली ती 5G इंटरनेट नेटवर्कने. वुहानमध्ये बसलेल्या डॉक्टरांच्या सूचना अवघ्या 200 मिलीसेकंदात म्हणजेच 0.2 सेकंदांच्या आत हैदराबादमधील रोबोटिक यंत्रणेकडे पोहोचत होत्या.
यामुळे रोबोटिक आर्म्स डॉक्टरांच्या हातांप्रमाणेच जवळपास रिअल-टाइममध्ये हालचाली करत होत्या. विलंब अत्यंत कमी असल्यामुळे शस्त्रक्रियेतील अचूकता कायम राखणे शक्य झाले. जर नेटवर्कमध्ये जास्त उशीर झाला असता, तर सर्जरीदरम्यान गंभीर धोका निर्माण होऊ शकला असता.तज्ज्ञांच्या मते, भविष्यात अशाच तंत्रज्ञानामुळे जगाच्या कोणत्याही कोपऱ्यातील तज्ज्ञ डॉक्टर गरजू रुग्णांवर उपचार करू शकतील.
वुहान आणि हैदराबादमधील डॉक्टरांचा समन्वय
ही शस्त्रक्रिया सुरू करण्यापूर्वी वुहानमधील टोंगजी रुग्णालय आणि हैदराबादमधील वैद्यकीय पथकाने रुग्णाच्या सर्व वैद्यकीय अहवालांचा सखोल अभ्यास केला. ऑपरेशनदरम्यान कोणती प्रक्रिया करायची, रोबोटिक आर्म्स कशा हालतील, कोणत्या टप्प्यावर कोणती काळजी घ्यायची याचे नियोजन आधीच करण्यात आले.
हैदराबादमधील डॉक्टर आणि मेडिकल स्टाफ ऑपरेशन थिएटरमध्ये उपस्थित होते. त्यांनी रुग्णाला भूल दिली आणि संपूर्ण रोबोटिक यंत्रणा तयार ठेवली. दुसरीकडे, डॉ. गौस वुहानमध्ये कंट्रोल कन्सोलसमोर बसून ऑपरेशन नियंत्रित करत होते.या समन्वयामुळे हजारो किलोमीटर अंतर असूनही शस्त्रक्रिया कोणत्याही अडचणीशिवाय पूर्ण झाली.
रोबोटिक तंत्रज्ञानाची ताकद काय?
या ऑपरेशनमध्ये वापरण्यात आलेल्या रोबोटिक यंत्रणेत सूक्ष्म सर्जिकल उपकरणे आणि हाय-डेफिनेशन 3D कॅमेरे बसवण्यात आले होते. हे कॅमेरे ऑपरेशन थिएटरमधील प्रत्येक हालचाल थेट वुहानमधील कंट्रोल सिस्टमपर्यंत पोहोचवत होते.डॉक्टरांनी कंट्रोल कन्सोलवरील हँडल्स आणि कंट्रोल्सच्या मदतीने रोबोटिक आर्म्स नियंत्रित केल्या. यामुळे मानवी हातांपेक्षा अधिक अचूक आणि स्थिर हालचाली शक्य झाल्या.वैद्यकीय क्षेत्रात रोबोटिक सर्जरीचा वापर आधीपासून होत असला, तरी इतक्या मोठ्या अंतरावरून करण्यात आलेली सर्जरी ही अत्यंत दुर्मीळ घटना मानली जाते.
करोना काळात चर्चेत आलेले वुहान पुन्हा चर्चेत
करोना महामारीदरम्यान चीनमधील वुहान शहर संपूर्ण जगात चर्चेचा विषय ठरले होते. कोरोना विषाणूची सुरुवात याच शहरातून झाल्याचा दावा अनेक देशांनी केला होता. त्यामुळे वुहानचे नाव जागतिक स्तरावर वादाच्या केंद्रस्थानी राहिले.
मात्र आता त्याच वुहानमधून वैद्यकीय क्षेत्रातील अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाची सकारात्मक चर्चा सुरू झाली आहे. या यशस्वी सर्जरीनंतर वुहान पुन्हा एकदा जगाच्या नकाशावर आले आहे, पण यावेळी कारण आहे वैद्यकीय प्रगती आणि तंत्रज्ञानातील नवकल्पना.
भारतीय डॉक्टरची जागतिक स्तरावर चर्चा
भारतीय डॉक्टरांनी जगभरात आपली क्षमता अनेक वेळा सिद्ध केली आहे. अमेरिकेपासून ब्रिटनपर्यंत आणि मध्यपूर्वेपासून ऑस्ट्रेलियापर्यंत भारतीय डॉक्टरांचा मोठा दबदबा आहे. आता डॉ. सय्यद मोहम्मद गौस यांच्या या कामगिरीमुळे भारतीय वैद्यकीय कौशल्याची पुन्हा एकदा जागतिक स्तरावर चर्चा सुरू झाली आहे.
सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म एक्सवर चीनमधील भारतीय दुतावासाचे प्रवक्ते यू जिंग यांनी या ऑपरेशनची माहिती दिल्यानंतर अनेकांनी डॉ. गौस यांचे कौतुक केले.वैद्यकीय क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी ही घटना “भविष्यातील आरोग्य व्यवस्थेची सुरुवात” असे संबोधले आहे.
भविष्यात काय बदलू शकते?
तज्ज्ञांच्या मते, भविष्यात टेलीसर्जरीमुळे ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील रुग्णांना मोठा फायदा होऊ शकतो. अनेक वेळा तज्ज्ञ डॉक्टर मोठ्या शहरांमध्ये उपलब्ध असतात. मात्र दुर्गम भागातील रुग्णांना उपचारासाठी लांब प्रवास करावा लागतो.अशा परिस्थितीत, जर रोबोटिक सर्जरी आणि हायस्पीड इंटरनेटची सुविधा उपलब्ध झाली, तर मोठ्या शहरांतील डॉक्टर दूर बसूनही शस्त्रक्रिया करू शकतील. यामुळे वेळ, पैसा आणि जोखीम मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकते.याशिवाय युद्धस्थिती, नैसर्गिक आपत्ती किंवा अंतराळ मोहिमा अशा ठिकाणीही या तंत्रज्ञानाचा वापर होण्याची शक्यता आहे.
आरोग्य क्षेत्रासाठी नवे युग
कृत्रिम बुद्धिमत्ता, रोबोटिक्स आणि 5G नेटवर्क यांच्या एकत्रित वापरामुळे आरोग्य क्षेत्रात मोठे बदल होत आहेत. निदान प्रक्रिया, शस्त्रक्रिया, रुग्णांचे निरीक्षण आणि डेटा विश्लेषण या सर्व क्षेत्रांमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत आहे.या यशस्वी सर्जरीनंतर जगभरातील वैद्यकीय संस्था आणि तंत्रज्ञान कंपन्या टेलीसर्जरीकडे अधिक गांभीर्याने पाहतील, असे मानले जात आहे.
वुहानमध्ये बसून हैदराबादमधील रुग्णावर भारतीय डॉक्टरांनी केलेली यशस्वी रोबोटिक सर्जरी ही केवळ वैद्यकीय कामगिरी नाही, तर आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या अमर्याद क्षमतेचे उदाहरण आहे. 5G नेटवर्क, रोबोटिक्स आणि मानवी कौशल्य यांच्या संगमातून अशक्य वाटणारी गोष्ट शक्य झाली आहे.
डॉ. सय्यद मोहम्मद गौस यांच्या या ऐतिहासिक कामगिरीमुळे भारताचे नाव जागतिक वैद्यकीय क्षेत्रात आणखी उंचावले असून, भविष्यातील आरोग्य व्यवस्थेची दिशा काय असू शकते याची झलक जगाला पाहायला मिळाली आहे.
