तलावाचा रंग बदलतोय; चीनने Nepal ला दिला हायअलर्ट! कुठल्याही क्षणी फुटू शकतो तलाव, भारतालाही महापुराचा धोका?
Nepal मध्ये आधीच पुराच्या संकटाने हाहाकार माजवला असताना आता चीनने दिलेल्या एका इशाऱ्यामुळे प्रशासनाची चिंता वाढली आहे. तिबेट परिसरातील ल्हेन्दे नदीच्या वरच्या भागात तयार झालेल्या छोट्या तलावामुळे पुन्हा महापुराचा धोका निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. या तलावात पाण्याचा साठा सातत्याने वाढत असून, परिस्थिती बिघडल्यास मोठ्या प्रमाणात पाणी Nepal च्या दिशेने वाहून येऊ शकते. त्यामुळे नदीकाठच्या नागरिकांना सतर्क राहण्याचा इशारा देण्यात आला आहे. या संभाव्य पुराचा परिणाम भारतावरही होऊ शकतो का, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
Nepal मध्ये नैसर्गिक संकटांची मालिका
Nepal मध्ये गेल्या काही दिवसांपासून अतिवृष्टी आणि पुरामुळे मोठे संकट निर्माण झाले आहे. अनेक भागांमध्ये नद्या दुथडी भरून वाहत असून, जनजीवन विस्कळीत झाले आहे. या संकटात मोठ्या प्रमाणावर जीवित आणि वित्तहानी झाल्याची माहिती समोर आली आहे. अनेक नागरिक बेपत्ता असून, त्यांचा शोध आणि बचावकार्य सुरू आहे.
राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन दलासह स्थानिक प्रशासनाचे पथक मदत आणि बचावकार्यात गुंतले आहे. मात्र, पुराचे संकट अद्याप पूर्णपणे ओसरलेले नसतानाच आता चीनकडून आणखी एका संभाव्य धोक्याचा इशारा देण्यात आला आहे.
Related News
भारताच्या सीमेजवळ चीनची मोठी खेळी! बांगलादेशचा 335 दशलक्ष डॉलरचा करार
राहुल गांधी यांनी गर्भवती महिला पत्रकाराला धक्का दिला? भाजपचा गंभीर आरोप
ध्रुव राठी महिन्याला 60 लाख कमावतो? 58 कोटींच्या संपत्तीच्या दाव्यामागचं सत्य!
ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्यावरून राहुल गांधी आक्रमक; मोदी सरकारला म्हणाले, “आम्हाला हेच हवंय!”
Petrol Diesel Price: पेट्रोल-डिझेल महागणार? नायरा नंतर सरकारी कंपन्यांच्या निर्णयाकडे लक्ष
ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीन्याची मागणी; INDIA आघाडीचा निवडणूक आयोगावर मोर्चा
शेतकऱ्यांना मदत लवकरच? 10-12 ऑक्टोबरपर्यंत पंचनामे पूर्ण करण्याचे कृषिमंत्र्यांचे लक्ष्य
दांडुके चालवा, बंदुका रोखा; आम्ही जाणारच! संजय राऊतांचा सरकारला इशारा
जगाने श्वास रोखला! ब्रिटिश विमान अचानक 28 हजार फूट खाली, मोठी खळबळ
SIR वर फडणवीसांचा मोठा खुलासा; 9.78 कोटींवरून 7.71 कोटी मतदारांची नोंद
फडणवीस मोदींचे वारसदार? उपपंतप्रधानपदाबाबत संघात चर्चा असल्याचा राऊतांचा दावा
10ऑक्टोबरला दिल्ली धडकणार CJP; जंतरमंतरसाठी ‘प्लान बी’ रेडी
तिबेटमध्ये तयार झाला छोटा तलाव
चीनच्या माहितीनुसार, ल्हेन्दे नदीच्या वरच्या पात्रात हिमकडा किंवा मोठा ढिगारा नदीच्या प्रवाहात येऊन पडल्यामुळे पाण्याचा नैसर्गिक प्रवाह काही काळासाठी अडवला गेला. परिणामी त्या ठिकाणी पाणी साचून छोट्या तलावाची निर्मिती झाली आहे.
चीनमधील छोछेन आणि नेपाळच्या दिशेने वाहणाऱ्या पुरेपू नदीच्या संगमाजवळ मोठ्या प्रमाणात ढिगारा साचल्याचे सांगितले जात आहे. या ढिगाऱ्यामुळे पाण्याचा प्रवाह रोखला गेला असून, वरच्या भागात पाण्याचा साठा वाढत आहे.
ही परिस्थिती कायम राहिल्यास तलावातील पाण्याचा दबाव वाढू शकतो आणि नैसर्गिक अडथळा तुटल्यास अचानक मोठ्या प्रमाणात पाणी नदीच्या पात्रात येण्याची शक्यता आहे.
तलावाच्या पाण्याचा रंग का बदलला?
या संभाव्य धोक्यामागे तलावाच्या पाण्याच्या स्थितीवरही लक्ष ठेवले जात आहे. पाण्याचा रंग गडद झाल्याची माहिती समोर आली आहे. मात्र, केवळ पाण्याचा रंग बदलला म्हणजे तलाव निश्चितच फुटणार, असे वैज्ञानिकदृष्ट्या सरसकट म्हणता येत नाही.
पाण्यात गाळाचे प्रमाण वाढणे, खडक-मातीचे मिश्रण, हिमकडा किंवा ढिगाऱ्यामुळे निर्माण झालेली परिस्थिती आणि पाण्याच्या प्रवाहातील बदल यामुळे पाण्याच्या रंगात बदल होऊ शकतो. त्यामुळे चीनकडून या भागावर सातत्याने निरीक्षण ठेवले जात आहे.
25 लाख घनमीटर पाण्याचा साठा
चीनच्या जलसंपदा मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, तलावामध्ये मोठ्या प्रमाणात पाणी जमा झाले आहे. शुक्रवारपर्यंत या ठिकाणी सुमारे 25 लाख घनमीटर पाण्याचा साठा झाल्याचे सांगण्यात आले आहे. पुढील काही दिवसांत आणखी सुमारे 30 लाख घनमीटर पाणी जमा होण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.
पाण्याचा साठा वाढत राहिल्यास तलावावर आणि त्याला अडवून ठेवणाऱ्या नैसर्गिक ढिगाऱ्यावर दबाव वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे चीन आणि नेपाळमधील संबंधित यंत्रणा परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.
ड्रोन आणि सॅटेलाइटच्या माध्यमातून निगराणी
या भागाचा भूगोल अत्यंत दुर्गम आणि डोंगराळ असल्याने प्रत्यक्ष पाहणी करणे आव्हानात्मक आहे. त्यामुळे चीनकडून ड्रोन आणि सॅटेलाइटच्या माध्यमातून या परिसरावर लक्ष ठेवले जात आहे.
पाण्याची पातळी किती वेगाने वाढत आहे, नैसर्गिक अडथळ्याची स्थिती काय आहे आणि पाण्याचा संभाव्य प्रवाह कोणत्या दिशेने जाऊ शकतो, याचा अंदाज घेण्यासाठी निरीक्षण केले जात आहे.
तलाव फुटला तर काय होऊ शकते?
जर पाण्याचा दबाव वाढला आणि तलावाला रोखून ठेवणारा नैसर्गिक अडथळा अचानक फुटला, तर मोठ्या वेगाने पाण्याचा लोंढा नदीच्या दिशेने जाऊ शकतो. चीनच्या जलसंपदा मंत्रालयाच्या अंदाजानुसार, संभाव्य परिस्थितीत पाण्याचा प्रवाह सुमारे 500 घनमीटर प्रति सेकंद इतका असू शकतो.
अचानक मोठ्या प्रमाणात पाणी नदीत आल्यास नदीकाठच्या भागांमध्ये पुराचा धोका वाढू शकतो. विशेषतः कमी उंचीच्या आणि नदीलगतच्या भागांमध्ये प्रशासनाला अतिरिक्त खबरदारी घ्यावी लागू शकते.
मात्र, चीनच्या प्राथमिक आकलनानुसार हा संभाव्य पाण्याचा लोंढा मोठ्या प्रमाणात नदीच्या पात्राबाहेर जाण्याची शक्यता कमी असल्याचे सांगण्यात आले आहे. त्यामुळे सध्या परिस्थितीवर सतत लक्ष ठेवणे आणि वेळेवर इशारा देणे हा सर्वात महत्त्वाचा उपाय मानला जात आहे.
भारतालाही महापुराचा धोका?
चीनकडून देण्यात आलेल्या इशाऱ्यानंतर भारतातही चिंता व्यक्त केली जात आहे. मात्र, या संभाव्य तलावफुटीचा भारतावर थेट आणि किती परिणाम होईल, हे नदीप्रवाह, भौगोलिक रचना, पाण्याचा वेग आणि पुराची दिशा यावर अवलंबून असेल.
Nepal मधून भारतात येणाऱ्या नद्यांमुळे हिमालयीन भागातील मोठ्या पुराचा परिणाम काही परिस्थितींमध्ये भारताच्या सीमावर्ती भागांवर होऊ शकतो. त्यामुळे नेपाळमधील परिस्थितीवर भारतातील संबंधित यंत्रणांकडूनही लक्ष ठेवले जाण्याची शक्यता आहे.
सध्या मात्र भारतात मोठ्या प्रमाणावर महापूर येणार असल्याचे निश्चितपणे सांगता येणार नाही. तलावातील पाण्याची पातळी, नैसर्गिक अडथळ्याची स्थिती आणि पुढील काही दिवसांतील पर्जन्यमान यावर परिस्थिती मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहणार आहे.
प्रशासन अलर्ट मोडवर
Nepal मध्ये आधीच पुराचे संकट असताना या नव्या संभाव्य धोक्यामुळे प्रशासनासमोरील आव्हान वाढले आहे. नदीकाठच्या भागातील नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन करण्यात येत आहे. आपत्कालीन परिस्थिती निर्माण झाल्यास नागरिकांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यासाठी यंत्रणा सज्ज ठेवणे आवश्यक आहे.
दरम्यान, चीनकडून ड्रोन आणि सॅटेलाइटच्या माध्यमातून तलावावर सातत्याने लक्ष ठेवले जात असून, परिस्थितीत कोणताही मोठा बदल झाल्यास त्याची माहिती नेपाळला देण्यात येत आहे.
Nepal वरील पुराचे संकट अद्याप पूर्णपणे संपलेले नसताना तिबेटमध्ये तयार झालेल्या या तलावामुळे चिंता आणखी वाढली आहे. तलाव फुटणार की परिस्थिती नियंत्रणात राहणार, याकडे आता नेपाळसह भारताचेही लक्ष लागले आहे. पुढील काही दिवस या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
