मुंबई शहरावर पुन्हा एकदा पाणी संकटाचे सावट घोंगावत आहे. यंदा मान्सून उशिरा येण्याची शक्यता, वाढती उष्णता आणि जलसाठ्यातील घट यामुळे बृहन्मुंबई महानगरपालिका (BMC) ने मोठा निर्णय घेण्याची तयारी सुरू केली आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार, १ मे २०२६ पासून मुंबईत सुमारे १० टक्के पाणी कपात लागू करण्याचा प्रस्ताव प्रशासनाने आयुक्तांकडे मंजुरीसाठी सादर केला आहे. या निर्णयामुळे मुंबईकरांना उन्हाळ्यात पाणी जपून वापरण्याची वेळ येणार आहे.
एल निनोचा प्रभाव; पावसाचा अंदाज कमी
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, यंदा एल निनोच्या प्रभावामुळे पावसाचे प्रमाण कमी राहण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या प्रमुख धरणांमध्ये अपेक्षित पाणी साठा तयार होऊ शकलेला नाही. सध्या शहराला पुरवठा करणाऱ्या सात प्रमुख धरणांमध्ये एकूण ३३.६० टक्के इतकाच पाणीसाठा उपलब्ध आहे.
हा उपलब्ध साठा जुलैपर्यंत पुरेल इतका असला तरी वाढत्या तापमानामुळे होणाऱ्या बाष्पीभवनामुळे परिस्थिती अधिक गंभीर होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
Related News
VIDEO: मिरा-भाईंदरमध्ये ‘झोंबी ड्रग’चा संशय? रस्त्यावर तरुणाच्या विचित्र हालचालींचा व्हिडिओ व्हायरल; मुंबई परिसरात भीतीचे वातावरण
MS विद्यापीठ वडोदरा वाद : ‘धक धक’ गाण्यावर विद्यार्थिनीचा डान्स, संस्कार संगम कार्यक्रमात खळबळ; रडत दिली प्रतिक्रिया
मया भीमानं माय सोन्यानं भरली ओटी… राज्यभरात भीम जयंतीचा जल्लोष; चैत्यभूमीपासून दीक्षाभूमीपर्यंत ‘जय भीम’चा गजर
राज्यात उष्णतेचा कहर! पुढील 5 दिवस धोक्याचे, नागरिकांनी घराबाहेर पडणे टाळावे – हवामान विभागाचा इशारा
डहाणू लोकलमध्ये शेवटचा प्रवास भावुक करणारा ठरला! तरुणाने संपूर्ण डब्याला दिली फेअरवेल पार्टी, व्हिडिओ व्हायरल
सुरसम्राज्ञी आशा भोसले यांचे निधन; संपूर्ण देश शोकाकुल
पुण्यात गुन्हेगारीचा पुन्हा उद्रेक, वडगाव बुद्रुकमध्ये गोळीबार; कामशेतमध्ये महिलांच्या सुरक्षेवर प्रश्नचिन्ह
Bus Accident : एका बॉटलने केला घात ? मुंबई-गोवा हायवेवर भीषण बस अपघात, 2 ठार, 38 जखमी
मुंबई हादरली ! उच्चभ्रू सोसायट्यांत तरुणाचा विकृत खेळ; सुंदर महिलांना टार्गेट करून विनयभंग
पाऊस थांबेना; 8 जिल्ह्यांत गारपिटीचा इशारा, शेतकरी संकटात – अवकाळीचा तडाखा वाढला
धक्कादायक! पोलीस भरतीच्या मैदानावर स्वप्नांचा अंत – पुण्यात धावताना तरुणाचा मृत्यू
Akola News : धक्कादायक! गॅस एजन्सीसमोर रांगेत उभ्या माजी सरपंचाचा मृत्यू; उष्णतेचा बळी की व्यवस्थेचा बळी?
मुंबईचा पाणीपुरवठा कसा चालतो?
मुंबई शहराला दररोज सुमारे ४,१०० दशलक्ष लिटर पाणी पुरवले जाते. हे पाणी मोडक सागर, तानसा, भातसा, वैतरणा, मध्य वैतरणा, अप्पर वैतरणा, विहार आणि तुळशी या धरणांमधून पुरवले जाते.
दरवर्षी मुंबई शहराला सुमारे १४.४७ लाख दशलक्ष लिटर पाण्याची आवश्यकता भासते. मात्र यंदा कमी पावसाचा अंदाज आणि उशिरा मान्सून येण्याची शक्यता लक्षात घेता ऑगस्टपर्यंत पाणी नियोजन करावे लागणार आहे. त्यामुळे पाणी कपातीचा प्रस्ताव अत्यावश्यक ठरल्याचे पालिका प्रशासनाचे म्हणणे आहे.
धरणातील सध्याचा पाणीसाठा (१५ एप्रिल २०२६)
मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या प्रमुख जलस्रोतांमध्ये खालीलप्रमाणे पाणीसाठा उपलब्ध आहे:
- भातसा : २,३५,४३९ दशलक्ष लिटर (सर्वाधिक साठा)
- मध्य वैतरणा : ६९,१०६ दशलक्ष लिटर
- अप्पर वैतरणा : ७७,०४५ दशलक्ष लिटर
- तानसा : ४०,८१७ दशलक्ष लिटर
- मोडक सागर : ४५,३४० दशलक्ष लिटर
- विहार : १५,३५३ दशलक्ष लिटर
- तुळशी : ३,२७४ दशलक्ष लिटर
या आकडेवारीवरून स्पष्ट होते की काही धरणांमध्ये पाणीसाठा तुलनेने कमी आहे, ज्यामुळे आगामी काळात पाणी टंचाईची समस्या अधिक तीव्र होऊ शकते.
तीन वर्षांची पाणीसाठ्याची तुलना
- २०२६ : ३३.६०%
- २०२५ : ३०.२४%
- २०२४ : २४.५४%
या तुलनेत यंदा पाणीसाठा थोडा अधिक दिसत असला तरी वाढत्या लोकसंख्येचा भार, उष्णता आणि अनियमित पर्जन्यमान यामुळे परिस्थिती स्थिर नाही, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
१ मेपासून १०% पाणी कपात?
पालिकेच्या प्रस्तावानुसार, १ मेपासून मुंबईत १० टक्के पाणी कपात लागू करण्याचा विचार सुरू आहे. या प्रस्तावाला अंतिम मंजुरी मिळाल्यास शहरातील पाणीपुरवठ्यावर मर्यादा येणार आहेत.
पालिकेच्या अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, जर आतापासूनच पाणी बचतीचे नियोजन केले नाही, तर ऑगस्टपर्यंत मोठा पाणी तुटवडा निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे नागरिकांनीही पाणी वापराबाबत काटेकोर दक्षता घेणे आवश्यक आहे.
बाष्पीभवन आणि हवामान बदलाचा परिणाम
वाढत्या तापमानामुळे धरणांतील पाण्याचे बाष्पीभवन वेगाने होत आहे. हवामान बदलाचा परिणाम आता शहरांच्या पाणी व्यवस्थेवर स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. मुंबईसारख्या महानगरात लोकसंख्या वाढत असताना जलस्रोतांवरचा ताणही वाढत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, पाणी व्यवस्थापन अधिक शाश्वत पद्धतीने करण्याची गरज आहे. पुनर्वापर, पर्जन्य जलसंचयन आणि पाण्याचा काटकसरीने वापर हे उपाय भविष्यासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
मुंबईकरांसमोर आव्हान
मुंबईसारख्या शहरात दैनंदिन जीवन पूर्णतः पाणीपुरवठ्यावर अवलंबून आहे. घरगुती वापर, उद्योगधंदे, रुग्णालये आणि सार्वजनिक सेवा सर्व काही पाण्यावर आधारित आहे. त्यामुळे पाणी कपातीचा निर्णय नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनावर थेट परिणाम करू शकतो.
तथापि, प्रशासनाच्या मते ही तात्पुरती उपाययोजना असून पाणी संकट टाळण्यासाठी हा निर्णय आवश्यक आहे.
प्रशासनाचे आवाहन
BMC ने नागरिकांना पाणी जपून वापरण्याचे आवाहन केले आहे. अनावश्यक पाण्याचा अपव्यय टाळावा, गळती थांबवावी आणि पाणी पुनर्वापरावर भर द्यावा, असेही सांगण्यात आले आहे.
