देहू येथील इंद्रायणी नदीत हजारो मासे मृत्यूमुखी पडल्याने खळबळ उडाली आहे. काही माशांच्या अंगावर किडे आढळल्याने प्रदूषणाचा संशय व्यक्त होत असून संत तुकाराम महाराज पालखी सोहळ्यापूर्वी प्रशासनासमोर मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे.
इंद्रायणी नदीत हजारो मासे मृत्यूमुखी; अंगावर आढळले किडे, पालखीपूर्वी भाविकांमध्ये भीतीचे वातावरण
जगद्गुरू संत तुकाराम महाराज पालखी सोहळा अवघ्या काही दिवसांवर येऊन ठेपलेला असताना पुणे जिल्ह्यातील श्रीक्षेत्र देहू येथून एक अत्यंत धक्कादायक घटना समोर आली आहे. देहूमधून वाहणाऱ्या पवित्र इंद्रायणी नदीत हजारो मासे मृतावस्थेत आढळल्याने परिसरात एकच खळबळ उडाली आहे. विशेष म्हणजे काही मृत माशांच्या अंगावर किडे पडल्याचेही निदर्शनास आल्याने नदीच्या पाण्याच्या गुणवत्तेबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
यंदाचा संत तुकाराम महाराज पालखी सोहळा ७ जुलै २०२६ रोजी देहूतून पंढरपूरकडे प्रस्थान करणार आहे. या सोहळ्यासाठी राज्यभरातून तसेच देशाच्या विविध भागांतून लाखो वारकरी आणि भाविक देहूमध्ये दाखल होतात. अशा वेळी नदीत मोठ्या प्रमाणावर मासे मृत्यूमुखी पडल्याने नागरिकांसह वारकरी वर्गामध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
Related News
नदीपात्रात मृत माशांचा खच
इंद्रायणी नदीच्या विविध भागांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर मृत मासे पाण्यावर तरंगताना दिसून आले. नदीकिनाऱ्यावर दुर्गंधी पसरल्याने स्थानिक नागरिकांना मोठा त्रास सहन करावा लागत आहे. काही माशांचे मृतदेह कुजण्यास सुरुवात झाल्याने त्यावर किडे पडल्याचे दृश्य पाहून अनेक भाविकांनी चिंता व्यक्त केली.
नदीचे हे चित्र पाहून अनेकांनी प्रशासनाच्या स्वच्छता व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. धार्मिक दृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाची असलेली इंद्रायणी नदी अशा अवस्थेत दिसत असल्याने नागरिकांमध्ये संतापाची लाट पसरली आहे.
प्रदूषणामुळे मासे मृत्यूमुखी पडल्याचा संशय
नदीतील हजारो माशांच्या मृत्यूमागे नेमके कारण अद्याप स्पष्ट झाले नसले तरी जलप्रदूषण हा प्रमुख संशय व्यक्त केला जात आहे. औद्योगिक सांडपाणी, रासायनिक प्रदूषण, सांडपाण्याचा विसर्ग अथवा नदीतील ऑक्सिजनचे कमी झालेले प्रमाण यामुळे मासे मृत्यूमुखी पडल्याची शक्यता तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.
स्थानिकांनी नदीच्या पाण्याचे नमुने तपासण्यासाठी प्रयोगशाळेत पाठविण्याची मागणी केली आहे. तपास अहवाल आल्यानंतरच या घटनेमागील नेमके कारण स्पष्ट होणार आहे.
पालखी सोहळ्यापूर्वी प्रशासनाची मोठी कसोटी
दरवर्षी संत तुकाराम महाराज पालखी सोहळ्यासाठी लाखो वारकरी देहूमध्ये दाखल होतात. अनेक भाविक नदीत स्नान करून दर्शनासाठी जातात. त्यामुळे नदीचे पाणी स्वच्छ आणि सुरक्षित असणे अत्यंत आवश्यक मानले जाते.
यंदा मात्र नदीतील ही परिस्थिती पाहता भाविकांच्या आरोग्याचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. दूषित पाण्याचा संपर्क झाल्यास त्वचारोग, पोटाचे विकार आणि इतर संसर्गजन्य आजारांचा धोका निर्माण होऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त होत आहे.
दुर्गंधीमुळे नागरिक त्रस्त
मृत माशांमुळे नदी परिसरात तीव्र दुर्गंधी पसरली आहे. नदीलगत राहणाऱ्या नागरिकांना या दुर्गंधीचा मोठा त्रास सहन करावा लागत आहे. परिसरातील व्यापाऱ्यांनीही ग्राहकांची संख्या कमी झाल्याचे सांगितले आहे.
स्थानिकांच्या म्हणण्यानुसार, अशा प्रकारची घटना यापूर्वी क्वचितच पाहायला मिळाली असून यंदा मृत माशांची संख्या मोठी असल्याने परिस्थिती अधिक गंभीर आहे.
सामाजिक संस्थांचा पुढाकार
घटनेची माहिती मिळताच आर्ट ऑफ लिव्हिंगच्या स्वयंसेवकांनी नदी परिसरात धाव घेतली. स्वयंसेवकांनी नदीतील मृत मासे बाहेर काढून त्यांची योग्य विल्हेवाट लावण्याचे काम सुरू केले.मात्र केवळ मृत मासे हटवून प्रश्न सुटणार नसल्याचे सामाजिक कार्यकर्त्यांचे म्हणणे आहे. नदी प्रदूषणाचे मूळ कारण शोधून त्यावर कायमस्वरूपी उपाययोजना करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
लाखो रुपयांच्या स्वच्छता मोहिमेवर प्रश्नचिन्ह
इंद्रायणी नदीच्या स्वच्छतेसाठी दरवर्षी लाखो रुपयांचा खर्च केला जातो. विविध सरकारी विभाग, स्थानिक स्वराज्य संस्था तसेच सामाजिक संघटनांच्या माध्यमातून नदी स्वच्छतेचे उपक्रम राबवले जातात.तरीही नदीत हजारो मासे मृत्यूमुखी पडल्याने या स्वच्छता मोहिमांच्या परिणामकारकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. नागरिकांनी या खर्चाची चौकशी करण्याची मागणी केली आहे.
पर्यावरण तज्ज्ञांचे मत
पर्यावरण अभ्यासकांच्या मते, नदीतील मोठ्या प्रमाणावर मासे मृत्यूमुखी पडणे हे पर्यावरणीय असंतुलनाचे गंभीर लक्षण आहे. नदीतील विरघळलेल्या ऑक्सिजनचे प्रमाण कमी होणे, रासायनिक प्रदूषण, औद्योगिक सांडपाणी किंवा जैविक प्रदूषण यामुळे अशा घटना घडू शकतात.त्यामुळे पाण्याची गुणवत्ता तपासणे, प्रदूषण करणाऱ्या स्रोतांचा शोध घेणे आणि दोषींवर कठोर कारवाई करणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांनी नमूद केले आहे.
प्रशासनाकडून कारवाईची मागणी
स्थानिक नागरिक, वारकरी, सामाजिक संघटना आणि पर्यावरणप्रेमींनी प्रशासनाने तातडीने पुढील उपाययोजना कराव्यात अशी मागणी केली आहे.
- नदीच्या पाण्याची वैज्ञानिक तपासणी करावी.
- मृत माशांची प्रयोगशाळेत तपासणी करावी.
- प्रदूषणास कारणीभूत घटकांवर कठोर कारवाई करावी.
- नदीतील सांडपाण्याचा विसर्ग तात्काळ थांबवावा.
- पालखीपूर्वी संपूर्ण नदी परिसर स्वच्छ करावा.
- भाविकांच्या आरोग्याची विशेष काळजी घ्यावी.
वारकऱ्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण
पालखी सोहळ्यासाठी देहूमध्ये आधीच भाविकांची गर्दी सुरू झाली आहे. नदीतील या प्रकारामुळे अनेक वारकऱ्यांनी चिंता व्यक्त केली आहे. धार्मिक श्रद्धेचे केंद्र असलेल्या इंद्रायणी नदीची अशी अवस्था पाहून अनेकांनी तीव्र नाराजी व्यक्त केली.
इंद्रायणी नदीतील हजारो माशांचा मृत्यू हा केवळ पर्यावरणीय प्रश्न नाही, तर सार्वजनिक आरोग्य, धार्मिक पर्यटन आणि नदी संवर्धनाशी संबंधित गंभीर इशारा आहे. संत तुकाराम महाराज पालखी सोहळ्यापूर्वी प्रशासनाने तातडीने नदीच्या पाण्याची तपासणी, प्रदूषण नियंत्रण आणि स्वच्छता मोहिमेला गती देणे आवश्यक आहे. लाखो वारकऱ्यांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने कोणतीही हलगर्जीपणा न करता दोषींवर कठोर कारवाई करून इंद्रायणी नदी पुन्हा स्वच्छ आणि सुरक्षित करण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
