अभिमानास्पद कामगिरी! भारत 6व्या क्रमांकावर, चीनला टाकलं मागे; पाकिस्तान 18व्या स्थानावर
भारतीय हवाई दलाने (Indian Air Force-IAF) आणखी एक अभिमानास्पद टप्पा गाठला आहे. ‘वर्ल्ड डायरेक्टरी ऑफ मॉडर्न मिलिट्री एअरक्राफ्ट’ (WDMMA) ने जाहीर केलेल्या Global Air पॉवर रँकिंग 2026 मध्ये भारतीय हवाई दलाने जगातील सर्वात सक्षम हवाई दलांच्या यादीत सहावे स्थान पटकावले आहे. विशेष म्हणजे भारताने या क्रमवारीत चीन, जपान आणि पाकिस्तानसारख्या देशांना मागे टाकत आपली लढाऊ क्षमता सिद्ध केली आहे.
ही कामगिरी केवळ लढाऊ विमानांच्या संख्येमुळे नाही, तर भारतीय हवाई दलाच्या आधुनिक तंत्रज्ञान, युद्ध सज्जता, लॉजिस्टिक्स, हल्ला व बचाव क्षमता आणि ऑपरेशनल कार्यक्षमतेमुळे शक्य झाली आहे. त्यामुळे ही रँकिंग भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि गौरवास्पद मानली जात आहे.
फक्त विमानांची संख्या नाही, तर गुणवत्ता महत्त्वाची
WDMMA कडून तयार करण्यात येणारी ही क्रमवारी इतर अनेक जागतिक रँकिंगपेक्षा वेगळी मानली जाते. अनेकदा एखाद्या देशाकडे किती फायटर जेट्स किंवा हेलिकॉप्टर्स आहेत, यावरून ताकदीचा अंदाज लावला जातो. मात्र WDMMA चे मूल्यांकन केवळ संख्येवर आधारित नसते.
Related News
या संस्थेकडून प्रत्येक हवाई दलाचे सखोल विश्लेषण केले जाते. त्यामध्ये खालील बाबींचा विचार केला जातो.
- आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर
- विमानांचा दर्जा आणि क्षमता
- युद्धातील कार्यक्षमता
- लॉजिस्टिकल सपोर्ट
- हल्ला आणि बचाव करण्याची क्षमता
- देखभाल व्यवस्था
- ऑपरेशनल तयारी
- आधुनिकीकरणाचा वेग
या सर्व निकषांवर आधारित प्रत्येक हवाई दलाला True Value Rating (TVR) दिले जाते. त्यामुळे ही क्रमवारी अधिक वास्तववादी आणि विश्वासार्ह मानली जाते.
103 देशांतील 129 हवाई दलांचे विश्लेषण
WDMMA सध्या जगभरातील 103 देशांतील 129 लष्करी हवाई युनिट्स आणि सुमारे 48,082 लष्करी विमानांवर सातत्याने लक्ष ठेवते. उपलब्ध माहिती, संरक्षण क्षमता, तांत्रिक बदल, ऑपरेशनल कामगिरी आणि विविध लष्करी घटकांचा अभ्यास करून अंतिम रँकिंग जाहीर केली जाते.
यामध्ये केवळ एअर फोर्सच नाही, तर नेव्ही एव्हिएशन आणि आर्मी एव्हिएशनचाही समावेश केला जातो.
टॉप 10 एअर पॉवर रँकिंग 2026
| रँक | हवाई दल | TVR स्कोर |
|---|---|---|
| 1 | USA Air Force | 242.9 |
| 2 | United States Navy | 142.4 |
| 3 | Russian Air Force | 114.2 |
| 4 | United States Army Aviation | 112.6 |
| 5 | United States Marine Corps | 85.3 |
| 6 | Indian Air Force | 69.4 |
| 7 | China Air Force | 63.8 |
| 8 | Japan Air Force | 58.1 |
| 9 | Israel Air Force | 56.3 |
| 10 | French Air Force | 55.3 |
या यादीत अमेरिकेच्या विविध लष्करी शाखांचा मोठा दबदबा दिसून येतो. मात्र त्यांच्यानंतर भारताने चीनसारख्या बलाढ्य देशाला मागे टाकत सहावे स्थान मिळवणे ही उल्लेखनीय बाब आहे.
चीनपेक्षा भारताची आघाडी
गेल्या काही वर्षांत चीनने मोठ्या प्रमाणावर आधुनिक लढाऊ विमाने, स्टेल्थ फायटर जेट्स आणि नवीन संरक्षण तंत्रज्ञान विकसित केले आहे. तरीही WDMMA च्या मूल्यांकनानुसार भारतीय हवाई दलाची एकूण लढाऊ क्षमता चीनपेक्षा अधिक प्रभावी ठरली आहे.
भारतीय हवाई दलाच्या ऑपरेशनल तयारी, वैमानिकांचे प्रशिक्षण, आधुनिक शस्त्रसज्जता, नेटवर्क-आधारित युद्धक्षमता आणि विविध परिस्थितींमध्ये तात्काळ प्रतिसाद देण्याची क्षमता यामुळे भारताला अधिक गुण मिळाल्याचे मानले जाते.
पाकिस्तान 18व्या क्रमांकावर
या क्रमवारीत पाकिस्तान एअर फोर्सला 18वे स्थान मिळाले आहे. पाकिस्तानचा TVR स्कोर 46.3 आहे. त्यामुळे भारत आणि पाकिस्तानच्या हवाई क्षमतेत लक्षणीय अंतर असल्याचे या अहवालातून स्पष्ट होते.
भारताने केवळ पाकिस्तानलाच नव्हे, तर चीन आणि जपानसारख्या देशांनाही मागे टाकले आहे. त्यामुळे भारतीय हवाई दलाची जागतिक स्तरावरील विश्वासार्हता अधिक मजबूत झाल्याचे मानले जात आहे.
भारतीय नौदल आणि लष्कराचीही नोंद
या अहवालात भारतीय संरक्षण दलातील इतर विमान वाहिन्यांचाही समावेश करण्यात आला आहे.
- भारतीय नौदल एव्हिएशन – 27वे स्थान
- भारतीय लष्कर एव्हिएशन – 36वे स्थान
याशिवाय चीन नेव्ही एव्हिएशनला 15वे स्थान मिळाले आहे.
शेजारी देशांची स्थिती
दक्षिण आशियातील इतर देशांच्या तुलनेत भारताचे स्थान अधिक मजबूत असल्याचे या अहवालातून दिसते.
- पाकिस्तान – 18वे स्थान
- बांग्लादेश – 83वे स्थान
तर हंगेरी एअर फोर्स 87व्या आणि फिनलंड एअर फोर्स 88व्या स्थानावर आहे. सर्वात खालच्या क्रमांकावर इराणी आर्मी एव्हिएशनचा समावेश करण्यात आला आहे.
भारतीय हवाई दलाची वाढती ताकद
गेल्या काही वर्षांत भारतीय हवाई दलाने आधुनिक लढाऊ क्षमता वाढवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर सुधारणा केल्या आहेत. अत्याधुनिक फायटर जेट्स, प्रगत क्षेपणास्त्र प्रणाली, नेटवर्क-केंद्रित युद्ध प्रणाली, आधुनिक रडार, एअर डिफेन्स क्षमता आणि सतत सुरू असलेले आधुनिकीकरण यामुळे भारताची हवाई ताकद अधिक मजबूत झाली आहे.
भारतीय हवाई दल देशाच्या सीमांचे संरक्षण करण्याबरोबरच नैसर्गिक आपत्ती, बचाव मोहिमा, मानवीय मदत आणि संयुक्त लष्करी सरावांमध्येही महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. त्यामुळे त्यांची कार्यक्षमता केवळ युद्धापुरती मर्यादित नसून बहुआयामी स्वरूपाची आहे.
भारतासाठी गौरवाचा क्षण
Global Air पॉवर रँकिंग 2026 मधील सहावे स्थान हे भारतीय हवाई दलाच्या सातत्यपूर्ण आधुनिकीकरण, उत्कृष्ट प्रशिक्षण आणि लढाऊ सज्जतेचे प्रतीक मानले जात आहे. विशेष म्हणजे चीनसारख्या मोठ्या लष्करी शक्तीला मागे टाकणे ही भारतासाठी अभिमानाची बाब आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, भविष्यात स्वदेशी संरक्षण तंत्रज्ञान, आधुनिक विमानांची भर आणि नव्या पिढीच्या युद्ध प्रणालींचा अधिक वापर झाल्यास भारतीय हवाई दल जागतिक क्रमवारीत आणखी वरच्या स्थानावर पोहोचू शकते.
