गुळ हा साखरेपेक्षा नैसर्गिक आणि आरोग्यदायी पर्याय मानला जातो, पण गुळाचा चहा खरोखरच सर्वांसाठी फायदेशीर आहे का? विशेषतः मधुमेह असलेल्या आणि वजन कमी करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यांसाठी गुळाचा चहा उपयुक्त ठरतो का, हा प्रश्न नेहमीच चर्चेचा विषय राहतो. गुळात खनिजे असली तरी त्यातील साखरेचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे रक्तातील साखर वेगाने वाढू शकते. त्यामुळे गुळाचा चहा आरोग्यदायी आहे की नाही, किती प्यावा, आणि योग्य पद्धतीने कसा बनवावा, याची माहिती जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
गुळ आणि त्याचे घटक
गुळामध्ये साधारण ८०% ते ९०% साखर असते. ही साखर मुख्यतः सुक्रोज (Sucrose) स्वरूपात असते. गुळात लोह, कॅल्शियम, मॅग्नेशियम आणि इतर खनिजेही असतात, ज्यामुळे तो आरोग्यदायी वाटतो, पण मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी गुळाचा परिणाम साखरेसारखाच होऊ शकतो. गुळाचा ग्लायसेमिक इंडेक्स (GI) साखरेच्या तुलनेत थोडा कमी असला तरी, रक्तातील ग्लुकोज पातळी लवकर वाढवण्याची क्षमता त्यात आहे.
डायबिटीजच्या रुग्णांसाठी गुळाचा चहा
जर्नल ऑफ फ्युचर फुड्सच्या संशोधनानुसार, डायबिटीजच्या रुग्णांसाठी गुळाचा चहा ‘सुरक्षित’ नाही.
Related News
उकाड्यापासून सुटका मिळवा! हेल्दी Iced Tea चे 5 स्वादिष्ट प्रकार
उन्हाळ्यात शरीराला थंडावा देणारे आसामचे ‘हे’ 5 पारंपरिक पदार्थ, उष्णतेपासून मिळेल आराम
उन्हाळ्यात फरमेंटेड भात का ठरतो सुपरफूड? जाणून घ्या जबरदस्त फायदे
रोज 2 आठवडे Green Tea पिल्यास शरीरात होतात ‘हे’ मोठे बदल; जाणून घ्या फायदे
उन्हाळ्यात दही खाणे किती फायदेशीर? जाणून घ्या आरोग्याचे मोठे फायदे
उन्हाळ्यासाठी खास! आंब्याचे 6 थंडगार पेय जे तुम्हाला नक्की ट्राय करावे लागतील
उन्हाळ्यात थंडावा देणारी घरगुती थंडाई मसाला रेसिपी
फक्त 2 आठवडे दूध बंद केल्यावर शरीरात काय बदल होतात? तज्ज्ञांचा मोठा खुलासा
कडक उन्हात शरीराला थंड ठेवणारे टॉप 4 हेल्थ ड्रिंक्स; तज्ञांचा सल्ला
दररोज 2 Kiwi खाल्ल्यास शरीरात घडतात मोठे बदल
- साखर वाढणे: गुळ खाल्ल्यानंतर रक्तातील साखर लगेच वाढते.
- इन्सुलिनवर परिणाम: गुळामुळे शरीरातील इन्सुलिनची गरज वाढते, ज्यामुळे मधुमेहाचे नियंत्रण बिघडू शकते.
जर तुमची साखर आधीच जास्त असेल, तर गुळाचा चहा घेणे टाळलेलेच चांगले. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय गुळाचा चहा पिणे मधुमेही लोकांसाठी धोकादायक ठरू शकते.
वजन कमी करताना गुळाचा चहा
गुळाचा चहा वजन कमी करण्यासाठी फारसा उपयुक्त नाही. एमएसएआरआर मधील अहवालानुसार,
- कॅलरीज: १ ग्रॅम गुळामध्ये सुमारे ४ कॅलरीज असतात, जे साखरेच्या जवळपास सारख्याच प्रमाणात आहेत. जर तुम्ही जास्त प्रमाणात गुळाचा चहा पित असाल, तर वजन कमी होण्याऐवजी वाढू शकते.
- चयापचय क्रिया: साखरेच्या तुलनेत गुळ पचायला थोडा जास्त वेळ घेतो आणि त्यात थोडीशी खनिजे असल्यानेच फरक पडतो. वजन कमी करायचे असल्यास बिनसाखरेचा चहा किंवा ग्रीन टी / ब्लॅक टी सर्वोत्तम पर्याय आहे.
गुळाचा चहा किती प्यावा?
- सामान्य व्यक्तींसाठी: ज्यांना डायबिटीज नाही, अशा व्यक्ती दिवसाला १ ते २ कप गुळाचा चहा घेऊ शकतात.
- मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी: गुळाचा चहा टाळणेच योग्य. तरीही कधीकधी घेणे आवश्यक असल्यास, डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार अर्धा कप, आणि अत्यंत कमी गुळ घालून पिणे सुचवले जाते.
गुळाचा चहा बनवण्याची योग्य पद्धत
गुळाचा चहा बनवताना दूध फाटण्याची शक्यता टाळण्यासाठी ही पद्धत वापरावी:
- साहित्य: पाणी, चहापत्ती, आले, गवती चहा, गुळ.
- कृती:
- प्रथम पाणी उकळवायला ठेवा.
- त्यात आले आणि चहापत्ती टाका.
- चहा नीट उकळल्यानंतर गॅस बंद करा किंवा मंद करा.
- सर्वात शेवटी गुळ टाका आणि तो विरघळल्यानंतरच गरम केलेले दूध घाला.
- गुळ आणि दूध टाकल्यानंतर चहा जास्त उकळल्यास तो फाटतो, त्यामुळे सावधगिरी बाळगा.
गुळाच्या चहाचे फायदे (मधुमेह नसलेल्यांसाठी)
- पचन सुधारते: जेवणानंतर गुळाचा चहा घेतल्याने पचनसंस्था सक्रिय होते.
- लोहाचा स्त्रोत: गुळामुळे शरीरातील लोहाची कमतरता भरून निघते, ज्यामुळे ॲनिमियाचा धोका कमी होतो.
- श्वसनसंस्था: गुळ शरीरातील उष्णता वाढवतो, ज्यामुळे सर्दी आणि खोकल्यात आराम मिळतो.
डायबिटीज असलेल्या लोकांसाठी पर्याय
मधुमेहाच्या लोकांनी गुळाचा चहा टाळणेच सर्वोत्तम. चहा प्यायचीच इच्छा असल्यास,
- बिनसाखरेचा चहा: दालचिनी, वेलची, आद्रक किंवा हिरव्या चहाच्या पानांसह बनवलेला चहा उत्तम.
- संतुलित आहार: योग्य आहार, व्यायाम, आणि तज्ज्ञांचा सल्ला हेच आरोग्याचे खरे गंतव्य आहे.
थोडक्यात, गुळ हा साखरेसाठी चवीसाठी पर्याय असू शकतो, पण रक्तातील साखर वाढवतोच. मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी गुळाचा चहा टाळावा, वजन कमी करायचे असेल तर बिनसाखरेचा किंवा मसाले घालून बनवलेला चहा पिणे योग्य ठरेल. मर्यादित प्रमाणात आणि आरोग्यसंपन्न व्यक्तींनीच गुळाचा चहा घेणे योग्य आहे.
