तरुण वयातच सांधेदुखीचा त्रास? ‘या’ 5 सवयींमुळे तुमचे पाय होताहेत वेळेपूर्वी म्हातारे
सांधेदुखी, गुडघेदुखी किंवा पाठदुखी म्हटलं की पूर्वी ही समस्या वाढत्या वयाशी जोडली जायची. मात्र, बदलती जीवनशैली, तासन्तास एकाच जागी बसून काम करणे, व्यायामाचा अभाव, चुकीचा पोस्चर आणि वाढते वजन यामुळे तरुणांमध्येही सांध्यांशी संबंधित तक्रारी वाढताना दिसत आहेत. विशेषतः 20 ते 30 वयोगटातील तरुणांनी वारंवार होणाऱ्या गुडघेदुखीकडे किंवा सांधेदुखीकडे दुर्लक्ष न करता त्यामागील कारण समजून घेणे गरजेचे आहे.
तरुण वयात सांधेदुखी होण्यामागे केवळ हाडांची झीज कारणीभूत असेलच असे नाही. स्नायूंची कमजोरी, जुन्या दुखापती, शरीरातील काही पोषकद्रव्यांची कमतरता, अतिरिक्त वजन तसेच काही दाहक किंवा ऑटोइम्यून आजार यांचाही त्यामध्ये सहभाग असू शकतो.
तरुण वयात सांधेदुखी का वाढतेय?
आजची जीवनशैली मोठ्या प्रमाणात बैठी झाली आहे. ऑफिसमध्ये सलग अनेक तास संगणकासमोर बसणे, प्रवासासाठी वाहनांचा अधिक वापर करणे आणि दिवसभर शारीरिक हालचाल कमी असणे यामुळे शरीरातील स्नायूंवर परिणाम होतो. चुकीच्या पोस्चरमध्ये दीर्घकाळ बसल्याने विशेषतः मान, पाठ, कंबर आणि गुडघ्यांवर ताण वाढू शकतो.
Related News
सर्वसामान्यांना मोठा झटका! अंड्यांचे दर 20-25 रुपयांपर्यंत जाणार? नेमकं कारण काय?
Nepal Floods: अवघ्या काही सेकंदात घर वाहून गेलं, पुराच्या तडाख्यातून 24 वर्षीय विवेक थरारकपणे बचावला
‘आता तुझी पाळी आहे, तयारीत राहा’; अभिजीत दिपकेंची कुणाला थेट वॉर्निंग?
नेपाळमध्ये महापुराचा हाहाकार! अख्खं मार्केट वाहून गेलं, पाण्यातून फक्त मृतदेहच येत होते; प्रत्यक्षदर्शीने सांगितलं भयंकर वास्तव
28 ऑगस्टला चंद्रग्रहण; रक्षाबंधनाच्या दिवशी नेमकं काय घडणार? भारतासाठी मोठी अपडेट
नेपाळच्या जलप्रलयात महाराष्ट्राचे 80 मानसरोवर पर्यटक अडकले; चौघांशीच संपर्क, गिरीश महाजनांचं मोठं आवाहन
अंकित बलियान हत्या: इन्स्टावर ‘मर्डर मार दे सडक के ऊपर’ गाणं टाकलं, 2 तासांतच गोळ्यांनी घात!
Khelo India: खेळाडूंसाठी देशभरात टॅलेंट हंट! PM मोदींची मोठी घोषणा; 2036 ऑलिम्पिकसाठी खास तयारी
नेपाळमध्ये जलप्रलय, भारत धावला मदतीला; C-17 विमानातून ३७.५ टन मदत रवाना
खराब कोलेस्ट्रॉल वाढलंय? स्वयंपाकघरातील ‘हा’ मसाला ठरू शकतो फायदेशीर; तज्ञांनी सांगितली योग्य पद्धत
साखर, डाळ, अंड्यांनंतर आता चिकनही महागणार? श्रावण संपताच खिशाला बसणार मोठा फटका!
चेकबुक वापरणाऱ्यांसाठी मोठी बातमी! 31 डिसेंबरनंतर जुने चेकबुक होणार बाद? जाणून घ्या नवा नियम
त्याचबरोबर जंक फूड आणि पोषणमूल्य कमी असलेल्या पदार्थांचे अतिसेवन केल्यास संतुलित आहाराची कमतरता निर्माण होऊ शकते. व्हिटॅमिन डी, कॅल्शियम किंवा इतर आवश्यक पोषकद्रव्यांची कमतरता असल्यास हाडे आणि स्नायूंच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. मात्र, कोणत्याही पोषकद्रव्याची कमतरता आहे की नाही हे तपासणी आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच निश्चित करावे.
‘या’ 5 सवयींमुळे सांध्यांवर वाढतो ताण
1. तासन्तास एकाच जागी बसून राहणे
डेस्क जॉब करणाऱ्या तरुणांमध्ये ही सवय मोठ्या प्रमाणात आढळते. अनेक तास हालचाल न करता बसल्यामुळे शरीरातील स्नायू निष्क्रिय होतात. चुकीच्या पद्धतीने बसल्यास कंबर, पाठ आणि गुडघ्यांवर अतिरिक्त ताण पडू शकतो.
कामाच्या दरम्यान नियमितपणे उठून थोडे चालणे, शरीराची स्थिती बदलणे आणि योग्य पोस्चर राखणे फायदेशीर ठरू शकते.
2. व्यायामाचा पूर्ण अभाव
नियमित शारीरिक हालचाल नसल्यास स्नायूंची ताकद आणि शरीराची लवचिकता कमी होऊ शकते. गुडघे आणि इतर सांध्यांना आधार देणारे स्नायू कमकुवत झाल्यास सांध्यांवर अधिक भार पडण्याची शक्यता असते.
त्यामुळे आपल्या क्षमतेनुसार चालणे, स्ट्रेचिंग, सायकलिंग किंवा योग्य पद्धतीचा व्यायाम दिनचर्येत समाविष्ट करणे महत्त्वाचे आहे.
3. चुकीच्या पद्धतीने जिम किंवा वर्कआउट करणे
व्यायाम करणे आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे; मात्र क्षमतेपेक्षा जास्त वजन उचलणे किंवा चुकीच्या तंत्राने व्यायाम केल्यास दुखापत होऊ शकते. विशेषतः अचानक ओव्हरट्रेनिंग केल्यास स्नायू, लिगामेंट किंवा सांध्यांवर ताण येऊ शकतो.
खेळाडू किंवा जिम करणाऱ्या तरुणांनी व्यायामाची तीव्रता हळूहळू वाढवणे आणि योग्य तंत्र शिकणे आवश्यक आहे. जुनी दुखापत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करून व्यायाम सुरू ठेवणेही टाळावे.
4. वाढते वजन आणि चुकीचा आहार
शरीराचे वजन वाढल्यास विशेषतः गुडघे, कंबर आणि घोट्यांवर अधिक भार पडतो. दीर्घकाळ अतिरिक्त वजन राहिल्यास गुडघ्यांच्या सांध्यांवर ताण वाढू शकतो.
यासोबतच सतत फास्ट फूड, तळलेले पदार्थ, साखरयुक्त पेये आणि पोषणमूल्य कमी असलेले पदार्थ खाण्याऐवजी संतुलित आहार घेणे महत्त्वाचे आहे. आहारात प्रथिने, भाज्या, फळे, संपूर्ण धान्य आणि आवश्यक पोषकद्रव्यांचा योग्य समावेश असावा.
5. जुन्या दुखापतीकडे दुर्लक्ष करणे
खेळताना, व्यायाम करताना किंवा अपघातामुळे झालेली गुडघा अथवा सांध्याची दुखापत पूर्णपणे बरी न झाल्यास भविष्यात त्रास होऊ शकतो. दुखापतीनंतर सतत वेदना, सूज किंवा हालचालींमध्ये अडथळा जाणवत असल्यास स्वतःहून व्यायाम सुरू करण्याऐवजी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.
ऑटोइम्यून आजारही असू शकतात कारण
तरुण वयातील सांधेदुखीचे कारण नेहमीच जीवनशैली असेल असे नाही. काही व्यक्तींमध्ये रोगप्रतिकारक यंत्रणेच्या समस्यांमुळे सांध्यांमध्ये दाह निर्माण होऊ शकतो. रुमॅटॉइड अर्थरायटिससारख्या आजारांमध्ये सांधेदुखी आणि सकाळचा कडकपणा जाणवू शकतो. काही तरुणांमध्ये पाठीच्या कण्याशी संबंधित दाहक आजारही आढळू शकतात.
म्हणूनच सतत किंवा वाढत जाणाऱ्या वेदनांचे कारण स्वतः ठरवण्याऐवजी डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेणे महत्त्वाचे आहे.
सांधेदुखी झाल्यावर डॉक्टरांना कधी दाखवावे?
किरकोळ ताण किंवा थकव्यामुळे आलेली वेदना काही काळ विश्रांती घेतल्यानंतर कमी होऊ शकते. मात्र, खालीलपैकी लक्षणे जाणवत असतील तर वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
सतत दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त वेदना
सांधेदुखी वारंवार होत असेल किंवा दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ कायम राहत असेल तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये.
सूज, लालसरपणा किंवा उष्णता
सांध्याभोवती अचानक सूज येणे, त्वचा लाल होणे किंवा तो भाग असामान्यपणे गरम जाणवणे यामागे दाह किंवा इतर वैद्यकीय कारणे असू शकतात. अशा परिस्थितीत डॉक्टरांचा सल्ला आवश्यक आहे.
सकाळी सांधे जाम होणे
सकाळी उठल्यानंतर सांधे बराच वेळ कडक राहणे, हालचाल सुरू करण्यास त्रास होणे किंवा हा त्रास वारंवार जाणवणे हे तपासणीचे कारण ठरू शकते.
ताप, थकवा किंवा वजन कमी होणे
सांधेदुखीसोबत ताप, असामान्य थकवा किंवा कारण नसताना वजन कमी होणे यांसारखी लक्षणे दिसत असतील तर वैद्यकीय तपासणी लवकर करून घेणे योग्य ठरेल.
तरुणांनी काय काळजी घ्यावी?
सांधे निरोगी ठेवण्यासाठी नियमित शारीरिक हालचाल, योग्य पोस्चर, संतुलित आहार आणि निरोगी वजन राखणे महत्त्वाचे आहे. व्यायाम करताना आपल्या क्षमतेनुसार सुरुवात करावी आणि दुखापत झाल्यास शरीराला पुरेशी विश्रांती द्यावी.
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, तरुण वय आहे म्हणून सांधेदुखीकडे दुर्लक्ष करू नका. प्रत्येक गुडघेदुखी म्हणजे संधिवात असे नसते; त्यामागे साधा स्नायूंचा ताण, दुखापत किंवा इतर कारणेही असू शकतात. मात्र, वेदना सतत राहत असतील, वाढत असतील किंवा त्यासोबत सूज, कडकपणा, ताप यांसारखी लक्षणे दिसत असतील तर तज्ज्ञ डॉक्टरांकडून योग्य तपासणी करून घेणे हा सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे.
टीप : हा लेख सामान्य आरोग्यविषयक माहितीसाठी आहे. सांधेदुखीची कारणे व्यक्तीनुसार वेगळी असू शकतात. दीर्घकाळ वेदना किंवा इतर चिंताजनक लक्षणे असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/cinnamon-benefits/
