भारताकडे मैत्रीचा हात, पाकिस्तानसोबत संरक्षण कराराची तयारी? बांगलादेशच्या बदलत्या भूमिकेने वाढली चिंता
भारत आणि बांगलादेश यांच्यातील संबंध मागील काही काळापासून तणावपूर्ण राहिले आहेत. अशातच बांगलादेशने पाकिस्तान, सौदी अरेबिया आणि तुर्की यांच्यासोबत प्रस्तावित संरक्षण सहकार्याबाबत सकारात्मक भूमिका घेतल्याचे वृत्त समोर आले आहे. त्यामुळे दक्षिण आशियातील बदलत्या भूराजकीय समीकरणांकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. एकीकडे भारतासोबत संबंध सुधारण्याची भूमिका बांगलादेश मांडत आहे, तर दुसरीकडे पाकिस्तानसह इतर देशांसोबत संरक्षण सहकार्याच्या शक्यतेवर चर्चा सुरू असल्याचे दिसत आहे.
बांगलादेशची बदलती भूमिका चर्चेत
बांगलादेशच्या परराष्ट्र धोरणात सध्या ‘बांगलादेश फर्स्ट’ या भूमिकेला प्राधान्य दिले जात असल्याचे मंत्री हुमायूं कबीर यांनी म्हटल्याचे वृत्त आहे. जागतिक परिस्थिती वेगाने बदलत असताना देशाच्या आर्थिक आणि सुरक्षा हितांचा विचार करून निर्णय घेतले जातील, असे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
सौदी अरेबिया, पाकिस्तान आणि तुर्की यांच्यातील वाढते संरक्षण सहकार्य बांगलादेशसाठी सकारात्मक ठरू शकते, असेही त्यांनी सूचित केले. त्यामुळे भविष्यात ढाका या संरक्षण सहकार्याच्या चौकटीत सहभागी होण्याचा विचार करू शकतो, अशी चर्चा सुरू झाली आहे.
Related News
20 वर्षांचा लढा जिंकला, पण प्रशासनाच्या कथित पिळवणुकीने जीव घेतला; पुसदच्या वनमजुराची यवतमाळमध्ये आत्महत्या
Bank Strike: 11 सप्टेंबरला देशभरातील बँका बंद? कर्मचाऱ्यांचा मोठा संप, जाणून घ्या संपूर्ण अपडेट
भाजपला मोठा धक्का! स्टार अभिनेत्याने सोडली साथ; थलपती विजय यांच्या पक्षात जाणार?
अमराठी रिक्षाचालकांना दणका! मराठी नाही बोलल्यास परवाना निलंबित; प्रताप सरनाईकांचा मोठा इशारा
CM Vijay: LPG सिलिंडरवर विजय सरकारचा मोठा निर्णय; वर्षाला 3 सिलिंडरचे पैसे थेट खात्यात जमा!
Gold Silver Rate: अरेरे! सणासुदीला सोन्याला पुन्हा झळाळी; चार दिवसांत तब्बल 8,400 रुपयांनी भाववाढ
Shirdi Saibaba : शिर्डीत साईबाबांच्या प्रसादाच्या दरात वाढ होणार? साखरेच्या दरवाढीने व्यापाऱ्यांची चिंता वाढली
‘आता सुट्टी नाही!’ शिष्टमंडळ येण्याआधीच मनोज जरांगे पाटलांचा सरकारला थेट इशारा
अमरावती रुग्णालयात भीषण आग; 3 नवजात बालकांचा मृत्यू, बावनकुळेंचा दोषींना इशारा
“GPay आहे का?” चिमुकल्याला रितेश देशमुखचा सवाल; पापाराझीने दिले 100 रुपये, आता शोधतोय त्याचा नंबर
माझगावच्या गणेश मिरवणुकीवर अंडी-दगडफेक? नितेश राणेंचा थेट इशारा; म्हणाले, ‘ईद पण येतेय लक्षात ठेवा’
8th Pay Commission: 50 लाख कर्मचाऱ्यांची चांदी! ₹18,000 बेसिक पगार थेट ₹68,940 होणार?
यापूर्वी बांगलादेशने कोणत्याही संरक्षण करारात सहभागी होण्याची इच्छा नसल्याचे स्पष्ट केले होते. मात्र, आता ‘देशाच्या नागरिकांचे आणि राष्ट्रीय हिताचे रक्षण करणारा निर्णय घेतला जाईल’, अशी भूमिका मांडली जात असल्याने बांगलादेशच्या धोरणातील बदलाकडे गांभीर्याने पाहिले जात आहे.
सौदी अरेबिया-पाकिस्तान-तुर्की सहकार्याची चर्चा
सौदी अरेबिया, पाकिस्तान आणि तुर्की यांच्यात संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्य वाढवण्याच्या हालचाली सुरू आहेत. या पार्श्वभूमीवर बांगलादेशनेही या समीकरणाकडे सकारात्मक दृष्टीने पाहण्यास सुरुवात केली आहे.
या सहकार्यामागे परस्पर सुरक्षा, संरक्षण आणि धोरणात्मक भागीदारी मजबूत करण्याचा उद्देश असल्याचे सांगितले जात आहे. अशा प्रकारच्या संरक्षण भागीदारीमुळे या देशांमधील लष्करी सहकार्य वाढण्याची शक्यता आहे.
बांगलादेशने या गटात सामील होण्याचा अंतिम निर्णय घेतलेला नाही. त्यामुळे सध्या ‘बांगलादेश पाकिस्तानसोबत संरक्षण करार करणार’ असे निश्चितपणे म्हणणे घाईचे ठरेल. मात्र, ढाक्याकडून व्यक्त करण्यात आलेली सकारात्मक भूमिका निश्चितच भारतासाठी महत्त्वाची ठरू शकते.
भारतासोबत संबंधही बिघडवायचे नाहीत
विशेष म्हणजे बांगलादेश भारतासोबतचे संबंधही कायम ठेवण्यावर भर देत आहे. भारत आणि बांगलादेश यांच्यात भौगोलिक, आर्थिक आणि व्यापारी संबंध अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. दोन्ही देशांमध्ये सीमा, व्यापार, पाणीवाटप आणि सुरक्षेसारखे अनेक विषय थेट जोडलेले आहेत.
बांगलादेशला भारतासोबतचे जलसंबंध अधिक मजबूत करण्याची इच्छा असल्याचेही सांगितले जात आहे. पाणीवाटपाचा प्रश्न बांगलादेशसाठी अत्यंत संवेदनशील आहे. त्यामुळे भारतासोबत चर्चा आणि सहकार्य कायम ठेवणे ढाक्यासाठी महत्त्वाचे आहे.
याच कारणामुळे बांगलादेश एका बाजूला भारताशी संवाद आणि सहकार्याची भाषा करताना दुसऱ्या बाजूला पाकिस्तान, सौदी अरेबिया आणि तुर्की यांच्यासोबत धोरणात्मक संबंध वाढवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे चित्र दिसत आहे.
भारत-बांगलादेश संबंधांमध्ये तणाव का?
मागील काही काळात भारत आणि बांगलादेश यांच्यातील संबंधांमध्ये अनेक मुद्द्यांवरून तणाव निर्माण झाला आहे. बांगलादेशातील अल्पसंख्याक, विशेषतः हिंदू समाजाच्या सुरक्षेबाबत भारताकडून चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे. बांगलादेशातील हिंसाचार आणि अल्पसंख्याकांवरील कथित अत्याचारांच्या घटनांमुळे दोन्ही देशांमध्ये राजकीय वातावरण संवेदनशील झाले आहे.
याशिवाय भारतीय राजनैतिक संस्थांच्या सुरक्षेबाबतही प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. अशा घटनांमुळे भारतामध्ये बांगलादेशच्या भूमिकेबाबत नाराजी निर्माण होणे स्वाभाविक आहे.
तरीही दोन्ही देशांसाठी संबंध पूर्णपणे तोडणे शक्य नाही. व्यापार, सीमा व्यवस्थापन, ऊर्जा, वाहतूक आणि पाणीवाटप यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये भारत आणि बांगलादेश एकमेकांसाठी महत्त्वाचे भागीदार आहेत.
पाकिस्तानसोबत जवळीक भारतासाठी किती महत्त्वाची?
बांगलादेश जर पाकिस्तान आणि तुर्की यांच्यासोबत संरक्षण सहकार्य वाढवत असेल, तर भारताच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने त्याकडे बारकाईने पाहिले जाण्याची शक्यता आहे. भारताच्या पूर्व सीमेला बांगलादेशची भौगोलिक स्थिती अत्यंत महत्त्वाची आहे.
भारत आणि पाकिस्तानचे संबंध आधीपासूनच संवेदनशील आहेत. त्यामुळे पाकिस्तानसोबत बांगलादेशचे संरक्षण सहकार्य वाढल्यास त्याचा दक्षिण आशियातील सामरिक समीकरणांवर परिणाम होऊ शकतो.
मात्र, बांगलादेशने अद्याप कोणत्याही अंतिम संरक्षण करारावर स्वाक्षरी केल्याची पुष्टी झालेली नाही. त्यामुळे या घडामोडींकडे संभाव्य धोरणात्मक बदल म्हणून पाहणे अधिक योग्य ठरेल.
‘बांगलादेश फर्स्ट’ धोरणावर भर
बांगलादेशच्या नव्या भूमिकेचा केंद्रबिंदू म्हणजे राष्ट्रीय हित. देशाच्या आर्थिक विकासासोबतच सुरक्षा आणि परराष्ट्र धोरणातही स्वतंत्र निर्णय घेण्याचा प्रयत्न ढाका करत असल्याचे दिसते.
भारतासोबत चांगले संबंध ठेवणे आणि त्याचवेळी पाकिस्तान, सौदी अरेबिया व तुर्की यांच्याशी संबंध मजबूत करणे, ही बांगलादेशची संतुलित परराष्ट्र धोरणाची रणनीती असू शकते.
आगामी काळात बांगलादेश या संरक्षण सहकार्याचा भाग होतो का, भारतासोबतचे संबंध किती सुधारतात आणि पाकिस्तानसोबतची जवळीक किती वाढते, यावर दक्षिण आशियातील राजकीय आणि सामरिक समीकरणे मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहतील.
सध्या तरी बांगलादेशसमोर दोन महत्त्वाचे मार्ग दिसत आहेत—भारतासोबतचे पारंपरिक आर्थिक व भौगोलिक संबंध कायम ठेवणे आणि त्याचवेळी पाकिस्तान, सौदी अरेबिया व तुर्कीसोबत धोरणात्मक संबंध वाढवणे. या दोन्ही आघाड्यांमध्ये संतुलन राखण्यात ढाक्याला किती यश मिळते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/bangladesh/
