ठाणे-भिवंडी-कल्याण मेट्रो 5 चा आराखडा रखडला; विकासकामांना मोठा ब्रेक, प्रशासनाचे MMRDA कडे वारंवार पत्रव्यवहार
मुंबई महानगर प्रदेशातील वाहतूक व्यवस्थेला नवे आयाम देणाऱ्या आणि लाखो नागरिकांच्या अपेक्षांचे केंद्रबिंदू ठरलेल्या ठाणे-भिवंडी-कल्याण मेट्रो 5 प्रकल्पाच्या नव्या मार्गिकेचा आराखडा अद्याप अंतिम न झाल्यामुळे कल्याण शहरातील अनेक महत्त्वाचे विकास प्रकल्प अडचणीत आले आहेत. राज्य सरकारने मेट्रो 5 च्या मार्गात बदल करण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर नागरिकांमध्ये समाधानाचे वातावरण निर्माण झाले होते. मात्र, तीन महिने उलटूनही मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरण (MMRDA) कडून सुधारित आराखडा प्रसिद्ध करण्यात आलेला नसल्याने विविध प्रकल्पांचे काम अक्षरशः ठप्प झाले आहे.
विशेषतः कल्याण पूर्व आणि पश्चिम भागाला जोडणाऱ्या महत्त्वाच्या उड्डाणपुलाचे काम, नव्या न्यायालयीन इमारतीचे बांधकाम तसेच इतर नागरी विकास प्रकल्प यावर या विलंबाचा मोठा परिणाम झाला आहे. त्यामुळे प्रशासन, लोकप्रतिनिधी आणि नागरिकांचे लक्ष आता MMRDA च्या पुढील निर्णयाकडे लागले आहे.
Related News
पीक विमा योजनेत सहभागी होण्यासाठी आणखी 8 दिवस; कृषिमंत्र्यांची मोठी घोषणा
शरद पवारांचा मोठा निर्णय! राष्ट्रवादीत मोठे फेरबदल, अनेकांना नवी जबाबदारी
मेट्रो 5 प्रकल्पाचे महत्त्व
ठाणे-भिवंडी-कल्याण मेट्रो 5 हा मुंबई महानगर प्रदेशातील अत्यंत महत्त्वाचा सार्वजनिक वाहतूक प्रकल्प मानला जातो. या मार्गामुळे ठाणे, भिवंडी आणि कल्याण या वेगाने विकसित होत असलेल्या शहरांमधील प्रवास अधिक वेगवान, सुरक्षित आणि सुलभ होणार आहे. वाढती लोकसंख्या, वाहनांची संख्या आणि वाहतूक कोंडी लक्षात घेता या मेट्रो प्रकल्पाकडे भविष्यातील वाहतूक समस्यांवर प्रभावी उपाय म्हणून पाहिले जाते.
प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर लाखो प्रवाशांचा प्रवास वेळ कमी होणार असून रस्त्यांवरील वाहनांचा ताणही मोठ्या प्रमाणात घटणार आहे. याशिवाय परिसरातील आर्थिक, व्यावसायिक आणि निवासी विकासालाही चालना मिळणार आहे.
मार्ग बदलण्यामागील पार्श्वभूमी
Metro 5 चा मूळ आराखडा जाहीर झाल्यानंतर कल्याणमधील विविध संस्था आणि नागरिकांकडून मार्गामध्ये बदल करण्याची मागणी करण्यात आली होती. विशेषतः MCHI आणि इतर स्थानिक संघटनांनी मेट्रो मार्ग खडकपाडा, बिर्ला कॉलेज, पौर्णिमा चौक आणि रेल्वे स्थानक या भागांतून न्यावा अशी मागणी सातत्याने केली होती.
या मागणीचा विचार करून राज्य सरकारने अखेर मार्ग बदलास मंजुरी दिली. उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखाली नव्या मार्गाला हिरवा कंदील मिळाला आणि संबंधित अध्यादेशही प्रसिद्ध करण्यात आला. या निर्णयामुळे कल्याण शहरातील अधिक लोकसंख्येला मेट्रोचा लाभ मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली.
मात्र, मंजुरी मिळाल्यानंतर प्रत्यक्ष अंमलबजावणीसाठी आवश्यक असलेला सविस्तर आराखडा अद्याप तयार झालेला नाही. परिणामी अनेक प्रशासकीय निर्णय प्रलंबित राहिले आहेत.
पौर्णिमा चौक बनला सर्वात मोठे आव्हान
Metro 5 च्या नव्या मार्गामध्ये पौर्णिमा चौक हा सर्वात महत्त्वाचा आणि तांत्रिकदृष्ट्या गुंतागुंतीचा भाग ठरत आहे. अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार या चौकात मेट्रो मार्गाला काटकोनात वळवावे लागणार आहे.
याच परिसरातून भविष्यात मेट्रो 5A मार्गिका सुरू होण्याची शक्यता असल्याने संपूर्ण वाहतूक व्यवस्था, मेट्रो स्टेशनचे स्थान, उड्डाणपूल आणि रस्त्यांचे जाळे यांचा एकत्रित विचार करावा लागत आहे. त्यामुळे अंतिम आराखडा तयार करताना अभियंते आणि नियोजन अधिकारी अनेक तांत्रिक अडचणींचा सामना करत आहेत.
उड्डाणपुलाचे काम ठप्प
कल्याण पूर्व आणि पश्चिम भागाला जोडणारा प्रस्तावित उड्डाणपूल हा शहरातील सर्वात महत्त्वाच्या पायाभूत प्रकल्पांपैकी एक मानला जातो. वाढत्या वाहतूक कोंडीवर मात करण्यासाठी या पुलाकडे मोठ्या अपेक्षेने पाहिले जात आहे.
मात्र, Metro 5 च्या नव्या मार्गाचा काही भाग या पुलाच्या नियोजित रचनेशी संबंधित असल्यामुळे पुलाचे काम थांबविण्यात आले आहे. विशेषतः मुरबाड रस्त्याजवळील कामावर याचा सर्वाधिक परिणाम झाला आहे.
या पुलाचे काम 2027 पर्यंत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले होते. मात्र गेल्या तीन महिन्यांपासून सुरुवातीच्या टप्प्यातील अनेक कामे बंद आहेत. त्यामुळे प्रकल्पाचा कालावधी आणखी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
वाहतूक कोंडीची समस्या गंभीर
मुरबाड रोड हा कल्याणमधील सर्वाधिक वर्दळीच्या मार्गांपैकी एक आहे. येथे उड्डाणपुलासाठी उभारण्यात आलेले काही खांब अर्धवट अवस्थेत उभे आहेत.
खांबांचे बांधकाम पूर्ण होईपर्यंत रस्त्याचे पूर्ण रुंदीने उद्घाटन करणे शक्य नाही. परिणामी रोज हजारो वाहनचालकांना वाहतूक कोंडीचा सामना करावा लागत आहे. सकाळ आणि संध्याकाळच्या गर्दीच्या वेळेत परिस्थिती अधिक गंभीर बनते.
स्थानिक नागरिकांच्या मते मेट्रो आणि उड्डाणपूल या दोन्ही प्रकल्पांचे समन्वयित नियोजन झाले असते तर हा प्रश्न निर्माण झाला नसता.
न्यायालयीन इमारतीचे कामही अडचणीत
कल्याणमधील नव्या न्यायालयीन संकुलाच्या उभारणीचा प्रकल्पही सध्या लालफितीच्या कारभारात अडकला आहे. प्रस्तावित मेट्रो मार्गामुळे न्यायालयाच्या इमारतीसाठी आवश्यक जागा आणि नियोजन पुन्हा तपासावे लागत आहे.
त्यामुळे या प्रकल्पावरील अंतिम निर्णय पुढे ढकलण्यात आला आहे. न्यायालयीन सुविधा वाढविण्याच्या दृष्टीने हा प्रकल्प अत्यंत महत्त्वाचा असतानाही त्याच्या अंमलबजावणीत विलंब होत असल्याने नागरिकांमध्ये नाराजी व्यक्त केली जात आहे.
महापालिकेचे MMRDA ला पत्र
सध्याच्या परिस्थितीमुळे कल्याण-डोंबिवली महानगरपालिकेने MMRDA ला अधिकृत पत्र पाठवून सुधारित आराखडा लवकरात लवकर जाहीर करण्याची मागणी केली आहे.
महापालिकेच्या मते शहरातील विविध विभागांचे विकास आराखडे मेट्रो प्रकल्पाशी संबंधित आहेत. त्यामुळे अंतिम आराखडा प्राप्त झाल्यानंतरच इतर प्रकल्पांचे अचूक नियोजन करता येईल.
प्रशासनाने वारंवार पाठपुरावा करूनही अद्याप निश्चित माहिती मिळालेली नसल्याचे सूत्रांनी सांगितले.
मेट्रो 12 शी जोडणीचे महत्त्व
तळोजा-कल्याण मेट्रो 12 आणि मेट्रो 5 यांची जोडणी छत्रपती शिवाजी महाराज चौक परिसरात प्रस्तावित आहे. ही जोडणी भविष्यातील वाहतूक व्यवस्थेसाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे.
या इंटरचेंजमुळे नवी मुंबई, कल्याण, भिवंडी आणि ठाणे या शहरांदरम्यानचा प्रवास अधिक सुलभ होणार आहे. मात्र अशा प्रकारच्या जोडणीसाठी अतिरिक्त जागा, स्टेशन डिझाइन आणि वाहतूक व्यवस्थापन यांचे अचूक नियोजन आवश्यक आहे.
नागरिकांच्या अपेक्षा वाढल्या
मेट्रो मार्ग बदलल्यानंतर शहरातील अधिक भागांना मेट्रोची सुविधा उपलब्ध होणार असल्यामुळे नागरिकांमध्ये सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले आहे. विशेषतः बिर्ला कॉलेज, खडकपाडा, पौर्णिमा चौक आणि रेल्वे स्थानक परिसरातील रहिवाशांना या बदलाचा मोठा फायदा होणार आहे.मात्र आराखडा जाहीर होण्यास होणारा विलंब नागरिकांच्या अपेक्षांवर पाणी फेरत असल्याची भावना व्यक्त केली जात आहे.
पुढे काय?
सध्या MMRDA कडून नव्या मार्गिकेचा अंतिम आराखडा तयार करण्याचे काम सुरू असल्याचे सांगितले जात आहे. हा आराखडा प्रसिद्ध झाल्यानंतर उड्डाणपूल, न्यायालयीन इमारत आणि इतर विकासकामांना पुन्हा गती मिळण्याची अपेक्षा आहे.
तज्ज्ञांच्या मते मेट्रोसारख्या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पांसाठी सखोल नियोजन आवश्यक असले तरी त्याचवेळी इतर विकासकामांवर परिणाम होणार नाही याचीही काळजी घेणे गरजेचे आहे.ठाणे-भिवंडी-कल्याण मेट्रो 5 हा भविष्यातील वाहतूक व्यवस्थेचा कणा ठरणार असल्याने नागरिकांना या प्रकल्पाकडून मोठ्या अपेक्षा आहेत. आता MMRDA सुधारित आराखडा कधी जाहीर करते आणि रखडलेल्या प्रकल्पांना कधी गती मिळते याकडे संपूर्ण कल्याणकरांचे लक्ष लागले आहे.
