पायऱ्या चढताच लागतोय दम? फिटनेसची कमतरता की आरोग्याच्या समस्येचा संकेत; ‘ही’ लक्षणे दिसली तर दुर्लक्ष करू नका!
पायऱ्या चढताना किंवा जिना चढल्यानंतर श्वास फुलणे ही अनेकांना जाणवणारी सामान्य समस्या आहे. विशेषतः बराच काळ व्यायाम न करणाऱ्या व्यक्तींना, वजन जास्त असणाऱ्यांना किंवा अचानक वेगाने पायऱ्या चढणाऱ्यांना दम लागू शकतो. मात्र, अगदी काही पायऱ्या चढल्यानंतरच वारंवार श्वास लागणे, छातीत अस्वस्थता जाणवणे किंवा चक्कर येणे अशी लक्षणे दिसत असतील, तर केवळ फिटनेसची कमतरता समजून त्याकडे दुर्लक्ष करणे योग्य नाही. काही वेळा श्वास लागणे हे शरीरातील इतर आरोग्यविषयक समस्यांचे संकेतही असू शकते.
पायऱ्या चढताना दम का लागतो?
आपण पायऱ्या चढताना शरीरातील स्नायूंना अधिक ऊर्जा आणि ऑक्सिजनची गरज भासते. त्यामुळे हृदयाला अधिक वेगाने रक्त पंप करावे लागते आणि फुफ्फुसांना अधिक वेगाने ऑक्सिजन शरीरात पोहोचवावा लागतो. परिणामी श्वासोच्छ्वासाचा वेग वाढतो आणि काही काळासाठी दम लागल्यासारखे वाटू शकते.
जर एखादी व्यक्ती नियमित व्यायाम करत नसेल, तर तिची हृदय व फुफ्फुसांची कार्यक्षमता अर्थात कार्डिओव्हॅस्क्युलर फिटनेस तुलनेने कमी असू शकते. अशा वेळी जिना चढण्यासारख्या हालचालींमुळे शरीरावर अचानक ताण येतो आणि श्वास वेगाने लागतो.
Related News
“अजितदादांच्या अपघातावर राजकारण नको!”; सुनेत्रा पवारांच्या वक्तव्यावर रोहित पवारांची पहिली प्रतिक्रिया
महाराष्ट्र पुन्हा हादरला! शाळेच्या बस चालकाकडून ३ वर्षांच्या चिमुकलीवर अत्याचार
मराठा आरक्षणावरून शरद पवारांना भरत गोगावले यांचा निशाणा; म्हणाले, “पूर्वीच निर्णय घ्यायला हवा होता”
“संगीताला बंदी नाही, ढोल-ताशालाही बंदी नाही!” विश्वास नागरे पाटील यांचा मोठा खुलासा
Nepal : 9 दिवसांनंतर बोगद्यातून आवाज! ‘आम्ही जिवंत आहोत’ म्हणत कामगारांचा प्रतिसाद
गणपतीच्या आरतीला जाणार का? Vidyanand Bapat यांनी दिलं स्पष्ट उत्तर!
PayPal मध्ये कर्मचारी कपातीचा भूकंप! 600 जणांवर कुऱ्हाड?
SIP की RD? 5 हजारांच्या मासिक बचतीतून १ लाख रुपये कसे जमवायचे, जाणून घ्या संपूर्ण गणित
DJ बंदीवरून संजय राऊतांचं फडणवीसांना थेट आव्हान; म्हणाले, “निर्णय घेण्याची हिंमत आहे का?”
EPF की NPS? महिन्याला ₹10,000 गुंतवल्यास निवृत्तीनंतर कुठे मिळणार जास्त पैसा?
पाकिस्तानमध्ये मोठा दुहेरी हल्ला; 25 सैनिक ठार झाल्याचा BLAचा दावा!
अखेर भाजप नेत्याविरोधात गुन्हा दाखल; चाळीसगावातील अपघातानंतर ग्रामस्थांचा संताप
काही वेळ विश्रांती घेतल्यानंतर श्वास पूर्ववत होत असेल आणि इतर कोणतीही त्रासदायक लक्षणे नसतील, तर हे कमी फिटनेस किंवा शरीराची सामान्य प्रतिक्रिया असण्याची शक्यता असते.
वजन वाढल्यामुळेही लागू शकतो दम
शरीराचे वजन जास्त असल्यास चालणे, धावणे किंवा पायऱ्या चढणे यांसारख्या दैनंदिन हालचालींसाठी शरीराला अधिक मेहनत घ्यावी लागते. त्यामुळे ऑक्सिजनची मागणी वाढते आणि व्यक्तीला तुलनेने लवकर दम लागू शकतो.
वजन जास्त असल्यास नियमित शारीरिक हालचाल, संतुलित आहार आणि योग्य व्यायामाच्या मदतीने हळूहळू फिटनेस सुधारता येतो. मात्र वजन कमी करण्यासाठी व्यायाम सुरू करण्यापूर्वी विशेषतः बराच काळ निष्क्रिय जीवनशैली असल्यास तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे फायदेशीर ठरू शकते.
अॅनिमियामुळेही होऊ शकतो श्वास लागण्याचा त्रास
पायऱ्या चढताना वारंवार दम लागण्यामागे अॅनिमिया अर्थात रक्तातील हिमोग्लोबिनची कमतरता हे देखील एक कारण असू शकते. हिमोग्लोबिनचे प्रमुख काम शरीराच्या विविध भागांपर्यंत ऑक्सिजन पोहोचवणे आहे. हिमोग्लोबिनची पातळी कमी असल्यास शरीराची ऑक्सिजन वाहून नेण्याची क्षमता कमी होऊ शकते.
अॅनिमियासोबत सतत थकवा जाणवणे, अशक्तपणा, चक्कर येणे, डोकेदुखी किंवा काम केल्यानंतर जास्त दम लागणे अशी लक्षणेही दिसू शकतात. अशी लक्षणे वारंवार जाणवत असल्यास रक्त तपासणी करून डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
फुफ्फुसांच्या समस्यांकडेही लक्ष द्या
श्वास लागण्याचे कारण केवळ फिटनेस नसते. काही व्यक्तींमध्ये दमा, श्वसनमार्गातील समस्या किंवा इतर फुफ्फुसांशी संबंधित आजारांमुळेही शारीरिक हालचाल करताना श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो.
विशेषतः पायऱ्या चढताना दम लागण्यासोबत घरघर, सतत खोकला किंवा छातीत जडपणा जाणवत असेल, तर वैद्यकीय तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे.
हृदयाशी संबंधित समस्येचाही असू शकतो संकेत
शारीरिक हालचाली करताना हृदयाला अधिक रक्त आणि ऑक्सिजनची आवश्यकता असते. काही हृदयविकारांच्या स्थितीत ही गरज पूर्ण करण्यात अडचण येऊ शकते. त्यामुळे पूर्वी सहज चढता येणाऱ्या पायऱ्या चढताना अचानक जास्त दम लागू लागणे हे काही वेळा हृदयाशी संबंधित समस्येचे संकेत असू शकते.
विशेषतः श्वास लागण्यासोबत छातीत दुखणे किंवा दडपण, चक्कर येणे, बेशुद्ध पडण्यासारखे वाटणे, असामान्य घाम येणे किंवा हृदयाची धडधड वाढणे अशी लक्षणे दिसत असल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घेणे गरजेचे आहे.
किती दम लागणे सामान्य मानावे?
पायऱ्या चढल्यानंतर काही काळ श्वास वेगाने लागणे आणि विश्रांती घेतल्यानंतर तो पूर्ववत होणे सामान्य असू शकते. मात्र प्रत्येक व्यक्तीची शारीरिक क्षमता वेगवेगळी असते. त्यामुळे ‘किती पायऱ्यांनंतर दम लागणे सामान्य आहे?’ यासाठी एकच निश्चित मापदंड सांगता येत नाही.
महत्त्वाचे म्हणजे तुमच्या नेहमीच्या क्षमतेत अचानक बदल झाला आहे का? हे पाहणे. पूर्वी सहज जिना चढणाऱ्या व्यक्तीला अचानक काही पायऱ्यांनंतरच दम लागू लागला असेल, तर त्यामागील कारण तपासणे आवश्यक आहे.
फिटनेस सुधारण्यासाठी काय करावे?
नियमित चालणे, हलका व्यायाम, सायकलिंग किंवा डॉक्टरांच्या सल्ल्याने कार्डिओ व्यायाम केल्याने हळूहळू स्टॅमिना सुधारण्यास मदत होऊ शकते. सुरुवातीला कमी वेळ आणि कमी तीव्रतेचा व्यायाम करून नंतर त्यात हळूहळू वाढ करणे योग्य ठरते.
पायऱ्या चढण्याची सवयही शारीरिक क्षमता सुधारण्यास मदत करू शकते. मात्र व्यायाम करताना शरीराकडून मिळणाऱ्या संकेतांकडे दुर्लक्ष करू नये.
पायऱ्या चढताना दम लागणे हे नेहमीच गंभीर आजाराचे लक्षण नसते. कमी फिटनेस, व्यायामाचा अभाव किंवा वाढलेले वजन यामुळेही हा त्रास होऊ शकतो. मात्र अगदी थोड्या शारीरिक हालचालींनंतर वारंवार दम लागणे, त्रास वाढत जाणे किंवा त्यासोबत छातीत दुखणे, चक्कर, अशक्तपणा, घरघर अथवा असामान्य घाम येणे यांसारखी लक्षणे दिसत असतील, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका.
वारंवार किंवा नवीन स्वरूपात जाणवणाऱ्या श्वासोच्छ्वासाच्या त्रासामागील कारण समजून घेण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आणि आवश्यक वैद्यकीय तपासणी करून घेणे हा सर्वात सुरक्षित पर्याय आहे.
टीप : हा लेख सामान्य आरोग्यविषयक माहितीसाठी आहे. कोणतेही निदान किंवा उपचार स्वतःहून करू नयेत. गंभीर किंवा अचानक वाढलेल्या श्वासोच्छ्वासाच्या त्रासासाठी तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/category/lifestyle/
