Nepal च्या महापुरानंतर बालेन शाहांचा मोठा दावा; भारत, चीन आणि अमेरिकेकडून नुकसानभरपाईची मागणी करण्याची शक्यता
Nepal : Nepal मध्ये काही दिवसांपूर्वी आलेल्या भीषण महापुराने मोठ्या प्रमाणात हाहाकार माजवला आहे. या नैसर्गिक आपत्तीमध्ये मोठ्या प्रमाणात जीवितहानी झाली असून, हजारो नागरिक अद्याप बेपत्ता असल्याची माहिती समोर आली आहे. महापुरामुळे नेपाळमधील रस्ते, पूल, वीज व्यवस्था, दळणवळणाची साधने आणि इतर पायाभूत सुविधांचे मोठे नुकसान झाले आहे. दरम्यान, या महापुराच्या पार्श्वभूमीवर नेपाळचे पंतप्रधान बालेन शाह यांनी हवामान बदलाचा मुद्दा आंतरराष्ट्रीय पातळीवर उपस्थित करण्याचे संकेत दिले आहेत.
Nepal मध्ये आलेल्या महापुरातील मृतांची संख्या बुधवारपर्यंत १,२०४ वर पोहोचल्याचा दावा करण्यात आला आहे. तर तब्बल ४,२१६ नागरिक अद्याप बेपत्ता असल्याचे सांगण्यात येत आहे. त्यामुळे बेपत्ता नागरिकांचा शोध पूर्ण झाल्यानंतर मृतांचा आकडा आणखी वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. नेपाळ प्रशासन आणि सुरक्षा यंत्रणांकडून युद्धपातळीवर बचाव आणि शोधमोहीम सुरू आहे.
Nepal पोलिसांनी दिलेल्या आकडेवारीनुसार, चितवन जिल्ह्यात सर्वाधिक ३४८ मृतदेह आढळून आले आहेत. त्यानंतर नवलपरासी पूर्व येथे २१७, नवलपरासी पश्चिम येथे १९०, तर नुवाकोटमध्ये १५५ मृतदेह सापडल्याची माहिती देण्यात आली आहे. महापुराचा सर्वाधिक फटका बसलेल्या भागांमध्ये अद्यापही बचावकार्य सुरू असून, अनेक ठिकाणी जनजीवन विस्कळीत झाले आहे.
Related News
महापुरासाठी हवामान बदलाला जबाबदार ठरवण्याचा दावा
या महापुराच्या पार्श्वभूमीवर नेपाळचे पंतप्रधान बालेन शाह यांनी हवामान बदलाचा मुद्दा पुढे केला आहे. शाह यांनी सोशल मीडियावरील पोस्टमध्ये हिमालयीन प्रदेशातील तापमानवाढीचा उल्लेख करत नेपाळमध्ये निर्माण झालेल्या संकटाचा संबंध वातावरणातील बदलांशी जोडला आहे.
हिमालयीन प्रदेशातील तापमानात सुमारे १.८ अंश सेल्सिअस वाढ झाल्यामुळे बर्फाचा मोठा भाग तुटला आणि त्यातून महापुरासारखी परिस्थिती निर्माण झाल्याचा दावा त्यांनी केला आहे. मात्र, या दाव्याची स्वतंत्र वैज्ञानिक पडताळणी होणे महत्त्वाचे आहे. हवामान बदलामुळे हिमालयीन प्रदेशातील हिमनद्या, बर्फ वितळणे आणि अतिवृष्टीसारख्या घटनांवर परिणाम होत असल्याचे वैज्ञानिक पातळीवर दीर्घकाळापासून अभ्यासले जात आहे.
Nepal : भारत, चीन आणि अमेरिकेवर जबाबदारी निश्चित करण्याची मागणी?
दरम्यान, Nepal कडून आता या आपत्तीचा मुद्दा आंतरराष्ट्रीय पातळीवर नेण्याची तयारी सुरू असल्याचे वृत्त आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, पंतप्रधान बालेन शाह संयुक्त राष्ट्रांच्या आगामी महासभेत सहभागी होऊन हवामान बदलामुळे नेपाळला झालेल्या नुकसानीचा मुद्दा मांडू शकतात.
या पार्श्वभूमीवर भारत, चीन आणि अमेरिका या मोठ्या अर्थव्यवस्था असलेल्या देशांचा विशेष उल्लेख केला जात आहे. ग्रीनहाऊस गॅस उत्सर्जनात मोठा वाटा असलेल्या देशांनी हवामान बदलामुळे प्रभावित होणाऱ्या विकसनशील देशांना नुकसानभरपाई देण्याची जबाबदारी स्वीकारावी, अशी भूमिका नेपाळकडून मांडली जाण्याची शक्यता आहे.
नेपाळचे म्हणणे असे आहे की, हवामान बदलाचा परिणाम सर्वाधिक जाणवणाऱ्या देशांमध्ये नेपाळसारख्या हिमालयीन राष्ट्रांचा समावेश होतो. मात्र, जागतिक पातळीवरील मोठ्या उत्सर्जक देशांच्या औद्योगिक आणि आर्थिक धोरणांमुळे निर्माण होणाऱ्या हवामान बदलाच्या परिणामांचा फटका नेपाळसारख्या देशांना बसत असल्याचा दावा केला जात आहे.
संयुक्त राष्ट्र महासभेत मुद्दा उपस्थित होणार?
‘द काठमांडू’च्या वृत्तानुसार, बालेन शाह हे संयुक्त राष्ट्रांच्या ८१व्या महासभेत सहभागी होण्यासाठी न्यूयॉर्कला जाण्याची शक्यता आहे. या व्यासपीठावर नेपाळला झालेल्या हवामानविषयक नुकसानीचा मुद्दा उपस्थित करून आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न केला जाऊ शकतो.
हवामान बदलामुळे हिमालयीन देशांना निर्माण होणाऱ्या संकटांवर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर चर्चा व्हावी, तसेच आपत्तीमुळे झालेल्या आर्थिक आणि पायाभूत नुकसानीसाठी विकसित आणि मोठ्या प्रमाणात उत्सर्जन करणाऱ्या देशांनी मदत करावी, अशी मागणी नेपाळकडून केली जाऊ शकते.
विशेष म्हणजे, हवामान बदलामुळे नुकसान झालेल्या देशांसाठी ‘Loss and Damage’ म्हणजेच हानी आणि नुकसानभरपाई हा मुद्दा गेल्या काही वर्षांत जागतिक हवामान चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे. त्यामुळे नेपाळकडून हा मुद्दा संयुक्त राष्ट्रांच्या व्यासपीठावर मांडल्यास त्याला आंतरराष्ट्रीय महत्त्व प्राप्त होऊ शकते.
भारत-नेपाळ संबंधांवर परिणाम होणार?
Nepal ने भारतासह चीन आणि अमेरिकेचा हवामान बदलाच्या संदर्भात उल्लेख केल्याने या भूमिकेकडे राजनैतिक दृष्टिकोनातूनही पाहिले जात आहे. भारत आणि नेपाळ यांच्यात ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि आर्थिक संबंध आहेत. त्यामुळे हवामान बदलाच्या मुद्द्यावर नेपाळकडून भारताकडे नुकसानभरपाईची मागणी झाल्यास त्यावर भारताची भूमिका काय असेल, याकडेही लक्ष लागले आहे.
दरम्यान, नेपाळमधील महापुरामुळे निर्माण झालेल्या परिस्थितीत सर्वप्रथम नागरिकांचे पुनर्वसन, बेपत्ता व्यक्तींचा शोध आणि पायाभूत सुविधा पूर्ववत करण्याचे मोठे आव्हान प्रशासनासमोर आहे. हजारो नागरिकांचे जीवन विस्कळीत झाले असून, अनेक भागांमध्ये मदत आणि पुनर्वसनाची गरज निर्माण झाली आहे.
एकीकडे महापुराच्या आपत्तीतून नेपाळ सावरण्याचा प्रयत्न करत असताना दुसरीकडे पंतप्रधान बालेन शाह यांनी हा मुद्दा जागतिक हवामान धोरणाशी जोडण्याची तयारी सुरू केली आहे. त्यामुळे आगामी संयुक्त राष्ट्र महासभेत नेपाळची भूमिका काय असेल आणि भारत, चीन व अमेरिकेकडून नुकसानभरपाईबाबत कोणती भूमिका घेतली जाते, याकडे आता संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/nepal-flood-10/
