खराब कोलेस्ट्रॉल वाढलंय? स्वयंपाकघरातील ‘हा’ मसाला ठरू शकतो फायदेशीर; जाणून घ्या सेवनाची योग्य पद्धत
शरीर निरोगी ठेवण्यासाठी संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि योग्य जीवनशैली अत्यंत महत्त्वाची आहे. मात्र, बदलत्या जीवनशैलीमुळे अनेकांच्या शरीरातील कोलेस्ट्रॉलची पातळी वाढताना दिसते. विशेषतः ‘खराब कोलेस्ट्रॉल’ म्हणजेच LDL कोलेस्ट्रॉल वाढल्यास हृदयाच्या आरोग्यावर त्याचा परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात ठेवण्यासाठी आहाराकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे.
आपल्या स्वयंपाकघरात असे अनेक मसाले आहेत, ज्यांचा वापर केवळ पदार्थांची चव आणि सुगंध वाढवण्यासाठीच केला जात नाही, तर पारंपरिक औषधोपचारातही त्यांचा उपयोग केला जातो. यापैकीच एक महत्त्वाचा मसाला म्हणजे दालचिनी. दालचिनीमध्ये काही जैविक सक्रिय घटक आणि अँटिऑक्सिडंट्स आढळतात. त्यामुळे योग्य प्रमाणात दालचिनीचा आहारात समावेश केल्यास आरोग्यासाठी काही फायदे मिळू शकतात.
दालचिनी आणि कोलेस्ट्रॉलचा संबंध काय?
कोलेस्ट्रॉल हा शरीरासाठी आवश्यक असलेला मेणासारखा पदार्थ आहे. शरीरातील पेशी, काही हार्मोन्स आणि इतर जैविक प्रक्रियांसाठी कोलेस्ट्रॉलची गरज असते. मात्र, रक्तातील LDL म्हणजेच खराब कोलेस्ट्रॉलचे प्रमाण जास्त झाल्यास रक्तवाहिन्यांमध्ये चरबीचे थर जमा होण्याचा धोका वाढू शकतो.
Related News
तरुण वयातच सांधेदुखीचा त्रास? ‘या’ 5 सवयींमुळे पाय होताहेत वेळेआधी म्हातारे!
WHOचा गंभीर इशारा! उच्च रक्तदाबापासून ट्रान्सप्लांटपर्यंत वापरली जाणारी ‘ही’ 3 औषधे ठरली कर्करोगकारक
पॅनिक अटॅकचा त्रास सतावतोय? ‘या’ 5 सवयी ठरतील फायदेशीर, जाणून घ्या
तणाव, चिंता विसरा! शांत-आनंदी जीवनासाठी या 7 जपानी सवयी आजपासूनच अंगीकारा
Tukaram Mundhe Action: दूध भेसळखोरांवर मुंढेंचा दणका; तुमच्या घरात येणारं दूध खरंच शुद्ध आहे का?
नितीन गडकरींचं मोठं विधान; ‘आता जास्त काम करू शकत नाही’, नेमका अर्थ काय?
टाईल्सच्या काळ्या लाईन्स होतील चकाचक! घरच्या घरी करा हे 5 सोपे उपाय
घरी मृत्यू झाल्यानंतर कोणते अवयव दान करता येतात? जाणून घ्या तज्ज्ञांची महत्त्वाची माहिती
कमी खाता, तरी वजन वाढतंय? या 5 सवयी ठरू शकतात मुख्य कारण!
पालकांनो सावधान! 4 वर्षांखालील मुलांना ‘ही’ सर्दी-खोकल्याची औषधे देऊ नका; केंद्र सरकारचा मोठा निर्णय
अंड्यापेक्षाही जास्त प्रोटीन! नाश्त्यात हे 7 शाकाहारी पदार्थ खा, शरीराला मिळेल भरपूर ताकद
राज्यात सुट्ट्या खाद्यतेलावर बंदी? तुकाराम मुंढेंचा मोठा निर्णय; विक्रेत्यांना थेट इशारा
यामुळे रक्तप्रवाहावर परिणाम होऊ शकतो आणि हृदयविकारासारख्या समस्यांचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे कोलेस्ट्रॉलची पातळी नियमित तपासणे आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार ती नियंत्रणात ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
दालचिनीमध्ये पॉलीफेनॉलसारखे अँटिऑक्सिडंट घटक आढळतात. काही संशोधनांमध्ये दालचिनीच्या सेवनाचा रक्तातील लिपिड प्रोफाइलवर संभाव्य सकारात्मक परिणाम दिसून आला आहे. मात्र, दालचिनी हा कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यासाठी औषधांचा पर्याय नाही, हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
दालचिनीचे सेवन कसे करावे?
दालचिनीचा आहारात समावेश करण्याचे अनेक सोपे मार्ग आहेत. दालचिनीची थोडी पावडर कोमट पाण्यात मिसळून घेता येते. तसेच चहा किंवा हर्बल ड्रिंकमध्येही दालचिनीचा वापर करता येतो.
याशिवाय ओटमील, दही, स्मूदी किंवा काही पदार्थांवर चिमूटभर दालचिनी पावडर घालता येते. मात्र, दालचिनीचे सेवन करताना प्रमाण महत्त्वाचे आहे. अधिक प्रमाणात सेवन केल्याने फायदा होण्याऐवजी काही दुष्परिणाम होण्याची शक्यता असते.
विशेषतः रोज मोठ्या प्रमाणात दालचिनी घेणे योग्य नाही. त्यामुळे आहारात तिचा वापर मसाला म्हणून मर्यादित प्रमाणात करणे अधिक सुरक्षित मानले जाते.
रिकाम्या पोटी दालचिनी घेणे योग्य आहे का?
दालचिनीचे कोमट पाण्यासोबत सेवन केल्याने कोलेस्ट्रॉल झपाट्याने कमी होते, असा दावा अनेक ठिकाणी केला जातो. मात्र, अशा दाव्यांकडे सावधपणे पाहणे गरजेचे आहे. केवळ रिकाम्या पोटी दालचिनी घेतल्याने काही दिवसांत कोलेस्ट्रॉल मोठ्या प्रमाणात कमी होईल, असे ठोसपणे म्हणता येत नाही.
कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणासाठी संपूर्ण आहार, वजन नियंत्रण, व्यायाम, झोप आणि आवश्यक असल्यास डॉक्टरांनी दिलेली औषधे यांचा एकत्रित विचार करावा.
दालचिनीचे इतर संभाव्य फायदे
दालचिनीचा उपयोग पारंपरिक औषधोपचारात अनेक वर्षांपासून केला जातो. त्यामध्ये अँटिऑक्सिडंट आणि दाहविरोधी गुणधर्म असलेले काही घटक आढळतात. त्यामुळे शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेस कमी करण्यास ती काही प्रमाणात मदत करू शकते.
काही अभ्यासांमध्ये दालचिनीचा रक्तातील साखरेच्या नियंत्रणाशीही संबंध तपासण्यात आला आहे. विशेषतः टाइप-2 मधुमेह असलेल्या व्यक्तींमध्ये दालचिनीच्या संभाव्य परिणामांवर संशोधन झाले आहे. मात्र, दालचिनीमुळे मधुमेह बरा होतो किंवा औषधांची गरज संपते, असा निष्कर्ष काढणे योग्य नाही.
पचनक्रिया, सूज आणि चयापचयाशी संबंधित प्रक्रियांमध्येही दालचिनीच्या घटकांचा संभाव्य फायदा असल्याचे संशोधनातून समोर आले आहे. मात्र, या सर्व फायद्यांसाठी अधिक ठोस आणि सातत्यपूर्ण वैज्ञानिक पुराव्यांची आवश्यकता आहे.
कोणत्या लोकांनी दालचिनीचे सेवन जपून करावे?
दालचिनी नैसर्गिक मसाला असला तरी प्रत्येकासाठी ती अमर्याद प्रमाणात सुरक्षित असेलच असे नाही. दालचिनीमध्ये कौमारिन नावाचा घटक आढळतो. विशेषतः कॅसिया दालचिनीमध्ये त्याचे प्रमाण तुलनेने जास्त असू शकते. मोठ्या प्रमाणात आणि दीर्घकाळ कौमारिनचे सेवन केल्यास यकृतावर प्रतिकूल परिणाम होण्याचा धोका असू शकतो.
त्यामुळे दालचिनीचे मोठ्या प्रमाणात सेवन टाळावे. यकृताशी संबंधित समस्या असलेल्या व्यक्तींनी, रक्त पातळ करणारी औषधे घेणाऱ्या व्यक्तींनी किंवा इतर गंभीर आजार असलेल्या व्यक्तींनी दालचिनीचा नियमित वापर करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
गर्भवती महिलांनीही दालचिनीचा औषधी किंवा मोठ्या प्रमाणातील वापर करण्यापूर्वी वैद्यकीय सल्ला घेणे योग्य ठरेल.
कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यासाठी फक्त दालचिनीवर अवलंबून राहू नका
कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणासाठी दालचिनीचा वापर हा केवळ संतुलित आहाराचा एक छोटासा भाग असू शकतो. त्यासाठी तळलेले पदार्थ, ट्रान्स फॅट आणि अतिरिक्त साखरेचे सेवन कमी करणे गरजेचे आहे. त्याऐवजी भाज्या, फळे, संपूर्ण धान्य, डाळी, कडधान्ये आणि फायबरयुक्त पदार्थांचा आहारात समावेश करावा.
दररोज नियमित शारीरिक हालचाल करणे, वजन नियंत्रणात ठेवणे आणि धूम्रपान टाळणे यामुळेही हृदयाच्या आरोग्याला फायदा होऊ शकतो.
तज्ञांचा सल्ला का महत्त्वाचा?
कोलेस्ट्रॉल वाढले आहे की नाही हे केवळ लक्षणांवरून समजत नाही. त्यामुळे वेळोवेळी लिपिड प्रोफाइल तपासणे महत्त्वाचे आहे. LDL, HDL, ट्रायग्लिसराइड्स आणि एकूण कोलेस्ट्रॉलची पातळी तपासल्यानंतर डॉक्टर योग्य मार्गदर्शन करू शकतात.
जर कोलेस्ट्रॉलचे प्रमाण खूप वाढले असेल किंवा हृदयविकाराचा धोका अधिक असेल, तर केवळ घरगुती उपायांवर अवलंबून राहणे धोकादायक ठरू शकते. डॉक्टरांनी औषध सुरू केले असल्यास ते स्वतःहून बंद करून त्याऐवजी दालचिनी किंवा इतर कोणताही मसाला वापरू नये.
दालचिनी हा आपल्या स्वयंपाकघरातील सहज उपलब्ध असलेला सुगंधी मसाला आहे. त्यामध्ये अँटिऑक्सिडंट आणि इतर जैविक सक्रिय घटक असल्याने संतुलित आहाराचा भाग म्हणून तिचे मर्यादित सेवन फायदेशीर ठरू शकते. काही संशोधनांमध्ये दालचिनी आणि कोलेस्ट्रॉल यांच्यातील संभाव्य संबंध दिसून आला असला तरी, दालचिनीमुळे खराब कोलेस्ट्रॉल झपाट्याने कमी होते, असा ठाम दावा करणे योग्य नाही.
त्यामुळे दालचिनीचा वापर चिमूटभर किंवा आहारातील मसाला म्हणून करा आणि कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणासाठी संतुलित आहार, व्यायाम व डॉक्टरांचा सल्ला यांना प्राधान्य द्या. विशेषतः गंभीर आजार, गर्भावस्था किंवा नियमित औषधोपचार सुरू असल्यास दालचिनीचे नियमित सेवन करण्यापूर्वी वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
टीप: हा लेख सामान्य आरोग्यविषयक माहितीसाठी आहे. कोलेस्ट्रॉल किंवा इतर आजारांवरील उपचारांसाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/who/
