गडचिरोली आश्रमशाळेत धक्कादायक घटना; मण्यार सापाने 4 मुलींना दंश, 3 विद्यार्थिनींचा दुर्दैवी मृत्यू
गडचिरोली : गडचिरोली जिल्ह्यातील आदिवासी आश्रमशाळेत घडलेल्या एका अत्यंत धक्कादायक आणि दुर्दैवी घटनेने संपूर्ण महाराष्ट्र हादरला आहे. आश्रमशाळेत रात्री झोपलेल्या विद्यार्थिनींना मण्यार जातीच्या सापाने दंश केल्याची घटना समोर आली असून, या घटनेत तीन विद्यार्थिनींचा मृत्यू झाला आहे. तर एका विद्यार्थिनीवर उपचार सुरू आहेत. या घटनेनंतर आश्रमशाळांमधील विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेचा गंभीर प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे.
या घटनेची माहिती मिळाल्यानंतर प्रशासनाने घटनास्थळी धाव घेतली. राज्यमंत्री आशिष जयस्वाल यांनी स्वतः आश्रमशाळेची पाहणी केली असून, या संपूर्ण प्रकाराबाबत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याशी चर्चा केल्याची माहिती दिली आहे. आश्रमशाळेतील असुविधा, विद्यार्थ्यांच्या राहण्याची व्यवस्था आणि कर्मचाऱ्यांच्या उपस्थितीबाबतही गंभीर त्रुटी आढळल्याचे त्यांनी सांगितले.
खिडकीतून खोलीत शिरला मण्यार साप
राज्यमंत्री आशिष जयस्वाल यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, विद्यार्थिनी ज्या खोलीत झोपल्या होत्या, त्या ठिकाणी मोठ्या प्रमाणात लाकडांचा साठा करण्यात आला होता. तसेच खिडकीच्या बाजूला विटा ठेवण्यात आल्या होत्या. याच बाजूने मण्यार जातीचा साप खोलीत शिरल्याचे प्राथमिक पाहणीत आढळून आले.
Related News
रात्रीच्या वेळी विद्यार्थिनी झोपलेल्या असताना सापाने त्यांना दंश केला. विशेष म्हणजे मण्यार सापाच्या दंशानंतर सुरुवातीला फार तीव्र वेदना जाणवत नसल्याने विद्यार्थिनींनाही साप चावल्याचे लगेच लक्षात आले नाही.
जयस्वाल यांच्या म्हणण्यानुसार, सुरुवातीला मुलींना हा प्रकार डास किंवा मुंगी चावल्यासारखा वाटला. त्यामुळे त्या झोपेतून उठल्या नाहीत. मात्र एका विद्यार्थिनीला वारंवार दंश झाल्यानंतर तिला संशय आला आणि तिने आरडाओरड केली. त्यानंतर इतर विद्यार्थिनींनाही साप चावल्याचे लक्षात आले.
चार विद्यार्थिनींना दंश; तिघींचा मृत्यू
या घटनेत एकूण चार विद्यार्थिनींना सापाने दंश केल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यापैकी तीन विद्यार्थिनींचा दुर्दैवी मृत्यू झाला. एका विद्यार्थिनीला उपचारासाठी नागपूर येथील रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आहे. तर आणखी एका पीडित विद्यार्थिनीवर गडचिरोली येथे उपचार सुरू असून तिची प्रकृती स्थिर असल्याचे राज्यमंत्री जयस्वाल यांनी सांगितले.
या घटनेमुळे मृत विद्यार्थिनींच्या कुटुंबीयांवर दुःखाचा डोंगर कोसळला आहे. प्रशासनाकडून पीडित कुटुंबीयांची भेट घेऊन त्यांना आवश्यक मदत देण्याबाबत कार्यवाही सुरू करण्यात आली आहे.
आश्रमशाळेची पाहणी करताच धक्कादायक वास्तव समोर
घटनेनंतर आश्रमशाळेची पाहणी केली असता अनेक गंभीर त्रुटी आढळून आल्याचा दावा राज्यमंत्री आशिष जयस्वाल यांनी केला आहे. विद्यार्थ्यांना राहण्यासाठी योग्य सुविधा उपलब्ध नसल्याचे त्यांच्या निदर्शनास आले.
विद्यार्थिनी ज्या ठिकाणी झोपत होत्या, त्या परिसरात मोठ्या प्रमाणात जळाऊ लाकूड ठेवण्यात आले होते. वनक्षेत्रात विद्यार्थ्यांना अशा प्रकारे खाली झोपवणे योग्य नसल्याचे जयस्वाल यांनी स्पष्ट केले. तसेच खिडक्यांना आवश्यक सुरक्षा जाळी नसल्याचेही आढळले.
आश्रमशाळेच्या परिसरात चार-पाच ट्रक विटा ठेवण्यात आल्याचेही त्यांनी सांगितले. या सर्व बाबींमुळे सापासारख्या विषारी प्राण्यांना विद्यार्थ्यांच्या निवासाच्या परिसरात प्रवेश मिळण्याचा धोका निर्माण झाला होता.
कर्मचारी राहत नसल्याचा गंभीर आरोप
आश्रमशाळेतील कर्मचारी आणि शिक्षकांच्या उपस्थितीबाबतही राज्यमंत्री जयस्वाल यांनी गंभीर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. विद्यार्थ्यांच्या देखभालीसाठी आवश्यक असलेले कर्मचारी त्या ठिकाणी राहत नसल्याचे पाहणीदरम्यान आढळल्याचे त्यांनी सांगितले.
तसेच अटेंडंटची उपस्थितीही नसल्याचे त्यांनी नमूद केले. विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेसाठी आणि त्यांच्या दैनंदिन गरजा पूर्ण करण्यासाठी कर्मचारी 24 तास उपलब्ध असणे आवश्यक असताना अशी परिस्थिती आढळणे ही गंभीर बाब असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
जेवण आणि झोपण्याच्या व्यवस्थेवरही प्रश्नचिन्ह
आश्रमशाळेतील विद्यार्थ्यांना नियमानुसार जेवण दिले जात नसल्याची बाबही समोर आल्याचे जयस्वाल यांनी सांगितले. झोपण्याची व्यवस्थादेखील योग्य नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
आश्रमशाळांसाठी शासनाकडून विविध सुविधा आणि निधी उपलब्ध करून दिला जात असताना प्रत्यक्ष विद्यार्थ्यांपर्यंत त्या सुविधा पोहोचत आहेत का, याची तपासणी करण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
या घटनेनंतर राज्यातील सर्व आश्रमशाळांच्या व्यवस्थेचा आढावा घेण्याचे संकेत देण्यात आले आहेत.
14 ऑगस्टला महत्त्वाची बैठक
या संपूर्ण प्रकरणाच्या पार्श्वभूमीवर 14 ऑगस्ट रोजी बैठक आयोजित करण्यात आली आहे. या बैठकीत आश्रमशाळांमधील विद्यार्थ्यांची सुरक्षा, निवास व्यवस्था, कर्मचारी उपस्थिती, भोजन व्यवस्था आणि इतर मूलभूत सुविधांचा सविस्तर आढावा घेतला जाणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
राज्यमंत्री आशिष जयस्वाल यांनी दोषींवर कठोर कारवाई केली जाईल, असे स्पष्ट केले आहे. संबंधित मुख्याध्यापक आणि संस्थाचालकांवरही कारवाई करण्याचे संकेत त्यांनी दिले आहेत.
पोलिसांना कारवाईचे आदेश
गडचिरोलीतील घटनेची पोलिसांकडूनही चौकशी केली जात असून, संबंधित प्रकरणात योग्य ती कायदेशीर कारवाई करण्याचे आदेश देण्यात आल्याचे जयस्वाल यांनी सांगितले.
आश्रमशाळेतील विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेत हलगर्जीपणा झाला आहे का, नियमांचे पालन करण्यात आले होते का, तसेच आवश्यक सुविधा का उपलब्ध करून देण्यात आल्या नाहीत, याची चौकशी होण्याची शक्यता आहे.
सर्व आश्रमशाळांची व्हिडिओ कॉन्फरन्सद्वारे बैठक
गडचिरोलीतील घटनेनंतर राज्यातील इतर आश्रमशाळांबाबतही प्रशासनाने सतर्कता वाढवली आहे. सर्व आश्रमशाळांची व्हिडिओ कॉन्फरन्सद्वारे बैठक घेण्यात येणार असल्याचे राज्यमंत्री जयस्वाल यांनी सांगितले.
या बैठकीत नवीन अॅडव्हायजरी देण्यात येणार असून, विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी कोणत्या उपाययोजना कराव्यात, याबाबत स्पष्ट सूचना दिल्या जाणार आहेत.
विशेषतः वनक्षेत्र आणि दुर्गम भागातील आश्रमशाळांमध्ये साप, विंचू तसेच इतर वन्यजीवांचा धोका लक्षात घेऊन विद्यार्थ्यांच्या निवासस्थानी आवश्यक सुरक्षा उपाययोजना करण्याची गरज आहे.
आश्रमशाळांमधील कारभारावर प्रश्नचिन्ह
गडचिरोलीतील घटनेनंतर आश्रमशाळांच्या व्यवस्थापनावरही गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. विद्यार्थ्यांसाठी शासनाकडून खर्च होणाऱ्या निधीचा प्रत्यक्ष वापर कसा होतो, विद्यार्थ्यांना कोणत्या सुविधा मिळतात आणि संस्थाचालकांकडून नियमांचे पालन केले जाते का, याची तपासणी करण्याची मागणी जोर धरू शकते.
राज्यमंत्री जयस्वाल यांनी या प्रकरणात कोणत्याही राजकीय पक्षाशी संबंधित संस्था असली तरी कारवाई केली जाईल, असा स्पष्ट इशारा दिला आहे. विद्यार्थ्यांच्या जीविताशी संबंधित बाबींमध्ये कोणतीही तडजोड केली जाणार नसल्याचे त्यांनी सांगितले.
विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर
गडचिरोलीतील या घटनेने राज्यातील आदिवासी आणि दुर्गम भागातील आश्रमशाळांमध्ये विद्यार्थ्यांना मिळणाऱ्या सुविधा आणि सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आणला आहे.
रात्रीच्या वेळी विद्यार्थ्यांच्या निवासस्थानी जबाबदार कर्मचारी उपस्थित असणे, खिडक्यांना सुरक्षा जाळी बसवणे, परिसरात लाकूड किंवा इतर वस्तूंचा अनावश्यक साठा न करणे, नियमित स्वच्छता करणे आणि सर्पदंशाच्या घटना घडल्यास तातडीने उपचार मिळण्याची व्यवस्था ठेवणे, या बाबी अत्यंत महत्त्वाच्या ठरतात.
गडचिरोलीतील घटनेत तीन निष्पाप विद्यार्थिनींचा जीव गेल्याने प्रशासनाच्या उपाययोजनांकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे. 14 ऑगस्टच्या बैठकीत कोणते निर्णय घेतले जातात आणि दोषींवर नेमकी कोणती कारवाई होते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
