1500 आदिवासींच्या मृत्यूचा संजय राऊतांचा गंभीर दावा; ‘5 मिनिटांत बॉडी गायब होते’
गडचिरोलीतील आश्रमशाळेत सर्पदंशाने तीन विद्यार्थिनींचा मृत्यू झाल्यानंतर राजकीय वातावरण तापलं; खासदार संजय राऊत यांनी आदिवासींच्या आरोग्यव्यवस्थेसह खाण उद्योग, पर्यावरण आणि कथित अपघाती मृत्यूंच्या नोंदीवरून राज्य सरकारवर गंभीर आरोप केले.
गडचिरोली : गडचिरोली जिल्ह्यातील एका आश्रमशाळेत सर्पदंशाच्या घटनेत तीन विद्यार्थिनींचा मृत्यू झाल्याच्या घटनेनंतर राज्यातील आदिवासी भागातील आरोग्य व्यवस्था आणि आश्रमशाळांमधील सुविधांचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. या घटनेवरून शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) गटाचे खासदार संजय राऊत यांनी राज्य सरकारवर जोरदार टीका केली. यावेळी त्यांनी गडचिरोलीतील आदिवासींच्या परिस्थितीबाबत अनेक गंभीर दावे केले.
Related News
सर्पदंशाच्या घटनेवर बोलताना संजय राऊत यांनी गडचिरोलीतील आदिवासी भागातील आरोग्य सुविधांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. सरकारी रुग्णालयात एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यानंतरही कुटुंबीयांना मृतदेह खांद्यावर घेऊन घरापर्यंत न्यावा लागतो, असा दावा त्यांनी केला. ही परिस्थिती राज्यातील आरोग्य व्यवस्थेची दयनीय अवस्था दर्शवणारी असल्याचे राऊत म्हणाले.
‘कसल्या विकासाच्या गोष्टी करताय?’
संजय राऊत यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या विकासाच्या दाव्यांवरही टीका केली. गडचिरोलीमध्ये आदिवासी नागरिकांना मूलभूत आरोग्य सुविधा मिळत नसतील, तर विकासाच्या मोठमोठ्या घोषणा कशासाठी, असा सवाल त्यांनी उपस्थित केला.
गडचिरोलीमध्ये स्टील सिटी आणि औद्योगिक विकासाच्या योजना मांडल्या जात असताना आदिवासी भागातील नागरिकांना उपचारांसाठी संघर्ष करावा लागत असल्याचा आरोप राऊत यांनी केला. विकासाचा लाभ नेमका कोणाला मिळत आहे, असा प्रश्नही त्यांनी उपस्थित केला.
जंगलतोड आणि खाण उद्योगावर गंभीर आरोप
गडचिरोलीतील जंगल, नदी आणि डोंगर यांचा संदर्भ देत संजय राऊत यांनी पर्यावरणाच्या प्रश्नावरूनही सरकारला घेरले. भाजपच्या कथित मोठ्या देणगीदारांना गडचिरोलीतील जंगलं तोडण्यासाठी आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा वापर करण्यासाठी प्रोत्साहन दिलं जात असल्याचा गंभीर आरोप त्यांनी केला.
खाण उद्योगामुळे मोठ्या प्रमाणात वाहनांची वाहतूक वाढली असून, या वाहतुकीचा सर्वाधिक फटका आदिवासी नागरिकांना बसत असल्याचा दावा राऊत यांनी केला. या वाहनांच्या अपघातांमध्ये अनेक आदिवासींचा मृत्यू झाल्याचा दावा त्यांनी केला.
मात्र, राऊत यांनी केलेल्या या आकडेवारीची स्वतंत्र अधिकृत पुष्टी या वृत्तासाठी उपलब्ध झालेली नाही. त्यामुळे हे आकडे सध्या संजय राऊत यांनी केलेले दावे म्हणूनच पाहावे लागतील.
‘पाच मिनिटांत बॉडी हलवली जाते’
संजय राऊत यांच्या वक्तव्यातील सर्वाधिक चर्चेत आलेला दावा म्हणजे अपघातानंतर मृतदेह हटवला जात असल्याचा आरोप. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, खाण उद्योगाशी संबंधित वाहनांमुळे अपघात झाल्यानंतर एफआयआर टाळण्यासाठी मृतदेह घटनास्थळावरून तातडीने हटवले जातात.
‘एखाद्या आदिवासीची बॉडी पाच मिनिटांत हलवली जाते आणि पाण्याचे फवारे मारून रक्त साफ केले जाते’, असा दावा राऊत यांनी केला. अशा प्रकारे मृत्यूंची नोंद टाळली जात असल्याचा आरोपही त्यांनी केला.
राऊत यांनी गेल्या दीड ते एक वर्षातील सुमारे 1500 मृत्यूंचा दावा केला. जिल्हाधिकारी स्तरावर या मृत्यूंची योग्य नोंद ठेवली जात नसल्याचा आरोपही त्यांनी केला. मात्र, या दाव्याला अधिकृत सरकारी आकडेवारी किंवा स्वतंत्र तपासातून पुष्टी मिळालेली नसल्याचे स्पष्ट करणे महत्त्वाचे आहे.
‘150 आदिवासी वाहनांखाली चिरडले’
गडचिरोलीतील खाण उद्योगाशी संबंधित वाहतुकीचा मुद्दा उपस्थित करताना राऊत यांनी सुमारे 150 आदिवासी नागरिक वाहनांच्या अपघातात मृत्युमुखी पडल्याचा दावा केला. या अपघातांनंतर एफआयआर नोंदवला जाऊ नये म्हणून मृतदेह गायब केले जात असल्याचा आरोप त्यांनी केला.
या आरोपांमुळे गडचिरोलीतील खाण उद्योग, अवजड वाहनांची वाहतूक, रस्ते सुरक्षा आणि आदिवासी नागरिकांच्या संरक्षणाचा प्रश्न पुन्हा चर्चेत आला आहे.
आश्रमशाळांच्या सुविधांवरही सवाल
गडचिरोलीतील आश्रमशाळांमध्ये विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेचा मुद्दाही राऊत यांनी उपस्थित केला. सर्पदंश, विंचू चावणे आणि इतर वन्यजीवांशी संबंधित घटनांमुळे आदिवासी भागातील विद्यार्थ्यांना धोका निर्माण होत असल्याचे त्यांनी म्हटले.
आश्रमशाळांना सरकारकडून निधी दिला जातो, मात्र हा निधी कुठे खर्च होतो, त्याचा लाभ विद्यार्थ्यांना कितपत मिळतो, असा सवाल त्यांनी उपस्थित केला. आश्रमशाळांमध्ये पुरेशा सुरक्षा उपाययोजना, वैद्यकीय सुविधा आणि आपत्कालीन उपचार व्यवस्था उपलब्ध आहेत का, याची चौकशी करण्याची गरज असल्याचे राऊत यांच्या वक्तव्यावरून अधोरेखित होते.
‘आदिवासींना उपचार मिळत नाहीत’
गडचिरोलीतील दुर्गम आदिवासी पाड्यांमध्ये रुग्णवाहिका उपलब्ध नसल्याचा आरोप संजय राऊत यांनी केला. गंभीर रुग्णांना वेळेवर रुग्णालयात पोहोचवण्यासाठी सुविधा नसल्याने नागरिकांना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागत असल्याचे त्यांनी म्हटले.
काही ठिकाणी रुग्णांना झोळीतून नेण्याची वेळ येते, तसेच मृतदेहही खांद्यावर किंवा स्थानिक साधनांनी वाहून न्यावे लागतात, असा दावा राऊत यांनी केला. या परिस्थितीवरून राज्यातील दुर्गम भागातील आरोग्य सुविधांचा विस्तार किती झाला आहे, यावर प्रश्न उपस्थित होत आहेत.
तीन विद्यार्थिनींच्या मृत्यूने प्रश्न ऐरणीवर
गडचिरोलीतील आश्रमशाळेत सर्पदंशामुळे तीन विद्यार्थिनींचा मृत्यू झाल्याच्या घटनेने विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न गंभीरपणे समोर आला आहे. या घटनेत आणखी काही विद्यार्थिनींवर उपचार सुरू असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
सर्पदंशाच्या घटनांमध्ये उपचार मिळण्यास होणारा विलंब हा जीवघेणा ठरू शकतो. त्यामुळे दुर्गम आश्रमशाळांमध्ये प्राथमिक उपचारांची साधने, प्रशिक्षित कर्मचारी, सर्पदंशावरील औषधे आणि तातडीच्या रुग्णवाहिका सेवा उपलब्ध असणे आवश्यक आहे.
या पार्श्वभूमीवर संबंधित प्रशासनाने आश्रमशाळांमध्ये सुरक्षा व्यवस्था, वैद्यकीय सुविधा आणि आपत्कालीन प्रतिसाद यंत्रणेचा आढावा घ्यावा, अशी मागणी जोर धरू शकते.
सरकारकडून उत्तर अपेक्षित
संजय राऊत यांनी केलेल्या आरोपांनंतर आता राज्य सरकार, जिल्हा प्रशासन आणि संबंधित विभागांकडून अधिकृत स्पष्टीकरण अपेक्षित आहे. विशेषतः त्यांनी केलेल्या 150 आणि 1500 मृत्यूंच्या दाव्यांची अधिकृत आकडेवारी काय आहे, किती अपघाती मृत्यू नोंदवले गेले आहेत आणि त्यापैकी किती प्रकरणांमध्ये एफआयआर दाखल झाले आहेत, हे स्पष्ट होणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
त्याचबरोबर गडचिरोलीतील आश्रमशाळांमध्ये सर्पदंशाच्या घटना रोखण्यासाठी कोणत्या उपाययोजना करण्यात आल्या आहेत, विद्यार्थ्यांना आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा किती वेळात उपलब्ध होते आणि दुर्गम भागातील रुग्णवाहिका व्यवस्था कितपत सक्षम आहे, याचीही माहिती समोर येणे गरजेचे आहे.
एकूणच, तीन विद्यार्थिनींच्या सर्पदंशामुळे झालेल्या मृत्यूने गडचिरोलीतील आदिवासी भागातील आरोग्य, शिक्षण, पर्यावरण आणि विकासाचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आणला आहे. संजय राऊत यांनी केलेले गंभीर आरोप राजकीयदृष्ट्या चर्चेचा विषय ठरले असले, तरी त्यांच्या दाव्यांची अधिकृत पडताळणी आणि प्रशासनाचे स्पष्टीकरण आता महत्त्वाचे ठरणार आहे.
