Bab el-Mandeb Strait Crisis | येमेनची धमकी, भारतावर काय परिणाम? तेलाचे दर, जागतिक व्यापार आणि 7 मोठे धोके
येमेनने बाब अल-मंडेब सामुद्रधुनी बंद करण्याचा इशारा दिल्यानंतर जागतिक ऊर्जा बाजारात खळबळ उडाली आहे. या संकटाचा भारताच्या तेल आयात, निर्यात, सुएझ कालवा, जागतिक व्यापार आणि महागाईवर काय परिणाम होऊ शकतो, जाणून घ्या सविस्तर.
Bab el-Mandeb Crisis: येमेनचा मोठा इशारा! बाब अल-मंडेब बंद झाल्यास भारतासह जगाला 7 मोठे धक्के, तेल 200 डॉलरपर्यंत जाण्याची भीती
पश्चिम आशियात सुरू असलेल्या संघर्षाने आता जागतिक ऊर्जा बाजार आणि सागरी व्यापारावर गंभीर संकट निर्माण केले आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनीतील तणाव अद्याप कमी झालेला नसतानाच इराणचा समर्थक मानल्या जाणाऱ्या येमेनमधील अन्सारुल्लाह (हुथी) गटाने आणखी एक महत्त्वाचा सागरी मार्ग असलेल्या बाब अल-मंडेब सामुद्रधुनी बंद करण्याचा इशारा दिला आहे. हा इशारा प्रत्यक्षात आला तर त्याचे परिणाम केवळ मध्य-पूर्वेतच नव्हे, तर भारत, युरोप, आफ्रिका आणि संपूर्ण जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतात.
Related News
लाडक्या बहिणींना मोठी खुशखबर! खात्यात जमा होऊ लागले 1500 रुपये; 3000 रुपयांबाबत मोठी अपडेट
गॅस सिलिंडरसाठी ना बुकिंगची चिंता, ना कनेक्शनची गरज; 5 मिनिटांत घरपोच मिळणार LPG
Oil Crisis : स्वतःकडे तेल कमी, तरी जगासाठी भारत ठरणार तारणहार? जाणून घ्या मोठं कारण
आमिर खानच्या तिसऱ्या लग्नावरून नितेश राणे ठाम; ‘मी माझ्या वक्तव्यावर कायम’
17 दिवसांच्या उपोषणानंतर सोनम वांगचुकांची तब्येत बिघडली; हायकोर्टाची तातडीची दखल
School Sex Education : आठवड्यातून दोन तास नाही, तर दोनदा 20 मिनिटांचे वर्ग; तज्ज्ञ समितीची शिफारस
100 टक्के पेट्रोल मिळणार, पण खिसा रिकामा होणार? नितीन गडकरींचं इथेनॉलवर मोठं विधान
Iran America War : इराणची मोठी धमकी; होर्मुझ खाडी बंद केली तर भारतातील LPG पुरवठ्यावर संकट?
सोन्याच्या दरात मोठी घसरण; 24 आणि 22 कॅरेट सोनं किती स्वस्त झालं? जाणून घ्या आजचा भाव
Iran-America War : पुण्याच्या हेरंबचा होर्मुझच्या समुद्रात दुर्दैवी मृत्यू; शेवटचा फोन ठरला अखेरचा संवाद
ऊर्जा तज्ज्ञांच्या मते, होर्मुझ आणि बाब अल-मंडेब हे दोन्ही सागरी मार्ग अडथळ्यांमध्ये सापडल्यास कच्च्या तेलाच्या किमती 200 डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळे महागाई, वाहतूक खर्च आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर मोठा परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
येमेनने नेमकी काय धमकी दिली?
येमेनच्या अन्सारुल्लाह चळवळीच्या राजकीय मंडळाचे सदस्य मोहम्मद अल-फराह यांनी स्पष्ट इशारा दिला की, सौदी अरेबियाकडून येमेनमधील महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांवर हल्ले सुरू राहिल्यास बाब अल-मंडेब आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीतील जहाज वाहतूक रोखली जाऊ शकते.
त्यांच्या या वक्तव्यामुळे आंतरराष्ट्रीय शिपिंग कंपन्या, तेल उत्पादक देश आणि आयातदार राष्ट्रांमध्ये चिंता वाढली आहे. कारण बाब अल-मंडेब हा जगातील सर्वाधिक महत्त्वाच्या व्यापारी मार्गांपैकी एक मानला जातो.
बाब अल-मंडेब सामुद्रधुनी म्हणजे काय?
बाब अल-मंडेब ही सामुद्रधुनी लाल समुद्राला एडनच्या आखाताशी आणि पुढे हिंदी महासागराशी जोडते. अरबी द्वीपकल्प आणि आफ्रिकेच्या हॉर्न प्रदेशादरम्यान असलेला हा अरुंद जलमार्ग जागतिक सागरी व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
या सामुद्रधुनीमार्गे सुएझ कालव्यातून युरोप आणि आशियामधील मालवाहतूक मोठ्या प्रमाणात केली जाते. त्यामुळे या मार्गात कोणताही अडथळा निर्माण झाल्यास जहाजांना आफ्रिकेच्या दक्षिण टोकावरील केप ऑफ गुड होपमार्गे मोठा वळसा घ्यावा लागतो.
जागतिक व्यापारासाठी किती महत्त्वाचा?
जागतिक सागरी व्यापारातील अंदाजे 10 ते 12 टक्के मालवाहतूक बाब अल-मंडेबमार्गे होते. याशिवाय ऊर्जा क्षेत्रातील मोठ्या प्रमाणातील कच्चे तेल, एलएनजी आणि पेट्रोलियम उत्पादनेही याच मार्गाने जगभर पोहोचतात.
सुएझ कालव्याचे दक्षिणेकडील प्रवेशद्वार म्हणून बाब अल-मंडेबची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. हा मार्ग बंद झाल्यास जहाजांच्या प्रवासात हजारो किलोमीटरची वाढ होऊ शकते.
भारतावर काय परिणाम होऊ शकतो?
भारतासाठी बाब अल-मंडेबचे महत्त्व खूप मोठे आहे. भारत आपल्या ऊर्जा गरजांसाठी पश्चिम आशियातील देशांवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून आहे. कच्चे तेल, एलएनजी आणि इतर ऊर्जा उत्पादने भारतात पोहोचवण्यासाठी हा मार्ग महत्त्वाचा मानला जातो.
याशिवाय भारतातून युरोप आणि उत्तर आफ्रिकेत जाणारी वस्त्रोद्योग उत्पादने, औषधे, यंत्रसामग्री, बासमती तांदूळ, कृषी उत्पादने आणि इतर अनेक निर्यात वस्तू याच मार्गाने जातात.
भारतातील एकूण परकीय व्यापाराचा मोठा हिस्सा सुएझ कालवा आणि बाब अल-मंडेबमार्गे होतो. त्यामुळे या मार्गात अडथळा निर्माण झाल्यास निर्यातदार आणि आयातदार दोघांनाही मोठा आर्थिक फटका बसू शकतो.
तेलाच्या किमती का वाढू शकतात?
जर होर्मुझ आणि बाब अल-मंडेब हे दोन्ही मार्ग संकटात आले, तर जागतिक बाजारात तेलाचा पुरवठा कमी होण्याची शक्यता आहे. पुरवठा कमी आणि मागणी कायम राहिल्यास कच्च्या तेलाच्या किंमती झपाट्याने वाढतात.
तेल महाग झाल्यास त्याचा परिणाम पेट्रोल, डिझेल, गॅस, विमान इंधन, खत उद्योग, रसायने, वाहतूक आणि उत्पादन क्षेत्रावर होतो. परिणामी सर्वसामान्य नागरिकांनाही महागाईचा मोठा फटका बसू शकतो.
जहाज कंपन्यांसमोर मोठे आव्हान
सुरक्षेच्या कारणास्तव अनेक आंतरराष्ट्रीय शिपिंग कंपन्या आधीच लाल समुद्रातील मार्ग टाळत आहेत. जर बाब अल-मंडेब पूर्णपणे बंद झाला, तर जहाजांना आफ्रिकेभोवती वळसा घालावा लागेल.
यामुळे—
- प्रवासाचा कालावधी 10 ते 15 दिवसांनी वाढू शकतो.
- इंधन खर्च मोठ्या प्रमाणात वाढेल.
- विमा प्रीमियम महाग होईल.
- मालवाहतुकीचे दर वाढतील.
- जागतिक पुरवठा साखळी विस्कळीत होऊ शकते.
भारतातील महागाईवर परिणाम
भारत कच्च्या तेलाच्या आयातीवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असल्याने जागतिक बाजारातील किंमतवाढीचा थेट परिणाम देशांतर्गत महागाईवर होऊ शकतो.
तेल महाग झाल्यास—
- पेट्रोल आणि डिझेलचे दर वाढू शकतात.
- मालवाहतूक खर्च वाढेल.
- अन्नधान्य आणि जीवनावश्यक वस्तू महाग होऊ शकतात.
- औद्योगिक उत्पादन खर्च वाढेल.
- रुपयावरही दबाव येण्याची शक्यता आहे.
7 मोठे परिणाम
- कच्च्या तेलाच्या किमती 200 डॉलरपर्यंत जाण्याचा धोका.
- जागतिक जहाज वाहतूक विस्कळीत होण्याची शक्यता.
- भारताच्या आयात-निर्यातीवर मोठा परिणाम.
- सुएझ कालव्यावरील वाहतूक कमी होऊ शकते.
- जागतिक महागाई आणखी वाढू शकते.
- पुरवठा साखळी विस्कळीत होऊन उद्योगांवर परिणाम.
- ऊर्जा सुरक्षेबाबत अनेक देशांसमोर नवे आव्हान.
पुढे काय?
सध्या बाब अल-मंडेब पूर्णपणे बंद झालेला नसला, तरी येमेनच्या इशाऱ्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात अनिश्चितता वाढली आहे. अमेरिका, इराण, सौदी अरेबिया आणि येमेन यांच्यातील वाढता तणाव कमी झाला नाही, तर जागतिक ऊर्जा बाजार, व्यापार आणि अर्थव्यवस्थेसमोर आणखी गंभीर संकट उभे राहू शकते.
भारतासाठीही ही परिस्थिती अत्यंत संवेदनशील आहे. कारण देशाच्या ऊर्जा सुरक्षेसह निर्यात आणि आयात या दोन्ही बाबी या सागरी मार्गांवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून आहेत. त्यामुळे पश्चिम आशियातील प्रत्येक घडामोडीकडे भारत सरकार, उद्योग क्षेत्र आणि ऊर्जा कंपन्यांचे बारकाईने लक्ष आहे.
