Iran America War Impact : इराणची होर्मुझ खाडी बंद करण्याची धमकी; जगात खळबळ, भारताच्या LPG पुरवठ्यावर संकटाची शक्यता
इराण आणि अमेरिका यांच्यातील वाढता संघर्ष आता जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी चिंतेचा विषय बनला आहे. काही काळ शांत राहिल्यानंतर पुन्हा एकदा दोन्ही देशांमधील तणाव वाढला असून, त्याचा थेट परिणाम कच्चे तेल, गॅस पुरवठा आणि इंधन बाजारावर होताना दिसत आहे.
इराणकडून होर्मुझच्या सामुद्रधुनीबाबत देण्यात आलेल्या धमकीमुळे जगभरात चिंता निर्माण झाली आहे. होर्मुझ खाडीतून एक थेंबही कच्चे तेल आणि गॅस जाऊ देणार नाही, असा इशारा इराणकडून देण्यात आला आहे. या निर्णयाचा परिणाम भारतासह अनेक देशांवर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
विशेषतः भारताच्या एलपीजी गॅस पुरवठ्यावर याचा मोठा परिणाम होऊ शकतो. कारण भारत मोठ्या प्रमाणात एलपीजी गॅस आयात करतो आणि त्यातील मोठा हिस्सा होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमार्गे देशात पोहोचतो.
Related News
100 टक्के पेट्रोल मिळणार, पण खिसा रिकामा होणार? नितीन गडकरींचं इथेनॉलवर मोठं विधान
Monsoon Health Tips : पावसाळ्यात पचनशक्ती मजबूत ठेवण्यासाठी करा हे सोपे उपाय; पोटाच्या समस्या राहतील दूर
Parenting Tips : मुलांसाठी बनवा ओट्स-केळ्याचे हेल्दी पॅनकेक्स; चविष्ट नाश्त्यासोबत मिळेल भरपूर पोषण
सोन्याच्या दरात मोठी घसरण; 24 आणि 22 कॅरेट सोनं किती स्वस्त झालं? जाणून घ्या आजचा भाव
Iran-America War : पुण्याच्या हेरंबचा होर्मुझच्या समुद्रात दुर्दैवी मृत्यू; शेवटचा फोन ठरला अखेरचा संवाद
राष्ट्रवादीच्या भूमिकेवर चर्चा : मोठी राजकीय खळबळ! जयंत पाटील, तटकरे, प्रफुल पटेल मुख्यमंत्र्यांच्या भेटीला;
होर्मुझ खाडीवरून का वाढली चिंता?
होर्मुझची सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल वाहतूक मार्गांपैकी एक आहे. मध्य पूर्वेतील अनेक देशांमधून बाहेर जाणारे कच्चे तेल आणि नैसर्गिक वायू याच मार्गाने जगभर पोहोचतात.
इराण आणि अमेरिकेतील संघर्ष वाढल्यानंतर इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सकडून आक्रमक भूमिका घेण्यात आली. होर्मुझ खाडीमधून तेल आणि गॅस वाहतूक रोखण्याची धमकी देण्यात आली.
इराणने हा मार्ग बंद केल्यास जागतिक बाजारात तेल आणि गॅसचा पुरवठा प्रभावित होण्याची शक्यता आहे. यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती वाढू शकतात आणि त्याचा परिणाम इंधन दरांसह महागाईवर होऊ शकतो.
भारतावर काय परिणाम होणार?
इराणच्या या निर्णयाचा भारतावर थेट परिणाम होण्याची शक्यता आहे. भारत कच्च्या तेलाची मोठ्या प्रमाणात आयात करतो, मात्र त्यासाठी भारताकडे अनेक पर्यायी मार्ग उपलब्ध आहेत.
मात्र, एलपीजी गॅसच्या बाबतीत परिस्थिती वेगळी आहे. भारतातील घरगुती आणि व्यावसायिक वापरासाठी लागणाऱ्या एलपीजी गॅसचा मोठा भाग आयातीवर अवलंबून आहे.
माहितीनुसार, भारत आपल्या गरजेपैकी जवळपास 60 टक्के एलपीजी गॅस आयात करतो. त्यातील मोठा हिस्सा होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमार्गे भारतात येतो.
जर होर्मुझ मार्गावर दीर्घकाळ अडथळा निर्माण झाला तर भारतात एलपीजी गॅसच्या पुरवठ्यावर दबाव निर्माण होऊ शकतो.
एलपीजी सिलेंडरच्या किमती वाढणार का?
सध्या भारत सरकारने एलपीजी गॅस सिलेंडरच्या किमतीत कोणताही नवीन बदल केलेला नाही. मात्र, आंतरराष्ट्रीय बाजारातील परिस्थिती अशीच राहिल्यास भविष्यात सरकारला काही निर्णय घ्यावे लागू शकतात.
सध्या इंडियन ऑइलच्या माहितीनुसार, दिल्लीत 14.2 किलो घरगुती एलपीजी सिलेंडरची किंमत सुमारे 942 रुपये आहे. तर 19 किलो व्यावसायिक एलपीजी सिलेंडरची किंमत सुमारे 2930 रुपये आहे.
आंतरराष्ट्रीय बाजारात गॅसच्या किमती वाढल्यास त्याचा परिणाम देशांतर्गत बाजारावर होऊ शकतो. त्यामुळे सामान्य ग्राहकांच्या खर्चात वाढ होण्याची शक्यता आहे.
सरकार घेऊ शकते मोठे निर्णय
जर होर्मुझ खाडीतील परिस्थिती आणखी गंभीर झाली तर भारत सरकारला एलपीजी पुरवठ्याचे नियोजन बदलावे लागू शकते.
गॅस बुकिंगच्या नियमांमध्ये काही बदल करण्याची शक्यता देखील व्यक्त केली जात आहे. मात्र, याबाबत अद्याप कोणताही अधिकृत निर्णय जाहीर करण्यात आलेला नाही.
सरकारकडून पर्यायी पुरवठा मार्ग, अतिरिक्त साठा आणि आयातीचे नियोजन यावर लक्ष केंद्रित केले जाऊ शकते.
अमेरिकेकडून इराणवर दबाव
इराणने होर्मुझ खाडी बंद करण्याचा इशारा दिल्यानंतर अमेरिकेने इराणच्या काही लष्करी ठिकाणांना लक्ष्य केल्याची माहिती समोर आली आहे.
होर्मुझ खाडी पुन्हा खुली करण्यासाठी अमेरिका इराणवर दबाव वाढवत असल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र, या संघर्षामुळे जागतिक बाजारातील अनिश्चितता वाढली आहे.
जगभरातील बाजारपेठांवर परिणाम
इराण-अमेरिका संघर्षामुळे केवळ ऊर्जा बाजारावरच नाही तर शेअर बाजार, चलन बाजार आणि महागाईवरही परिणाम होऊ शकतो.
कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्यास वाहतूक खर्च वाढतो. त्याचा परिणाम अन्नधान्य, वस्तू आणि सेवांच्या किमतींवर होऊ शकतो.
भारतासारख्या मोठ्या आयातदार देशांसाठी इंधनाच्या किमती स्थिर ठेवणे हे मोठे आव्हान ठरू शकते.
ग्राहकांनी काय काळजी घ्यावी?
सध्याच्या परिस्थितीत नागरिकांनी घाबरून जाऊन अतिरिक्त एलपीजी सिलेंडर साठवण्याची गरज नाही. सरकार आणि तेल कंपन्या परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहेत.
मात्र, आंतरराष्ट्रीय घडामोडींवर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. इराण-अमेरिका संघर्ष पुढे कोणते वळण घेतो आणि होर्मुझ खाडीतील वाहतूक कशी सुरू राहते, यावर भारतातील एलपीजी पुरवठ्याचे भवितव्य अवलंबून राहणार आहे.
इराणच्या धमकीनंतर जगातील ऊर्जा बाजार सतर्क झाला असून, भारतासह अनेक देश आता पुढील घडामोडींकडे लक्ष ठेवून आहेत.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/bab-el-mandeb-crisis-yemens-big-gesture-if-bab-el-mandeb-is-closed/
