देशात पावसाने घेतलेल्या ब्रेकनंतर आता पुन्हा मान्सून सक्रिय होण्याची शक्यता आहे. प्रशांत महासागरातील कमी दाबाची प्रणाली, पश्चिमी विक्षोभ आणि बंगालच्या उपसागरातील घडामोडींमुळे 18 ते 25 जुलैदरम्यान अनेक राज्यांत जोरदार पावसाचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.
नवी दिल्ली : देशातील अनेक राज्यांमध्ये गेल्या काही दिवसांपासून मान्सूनने विश्रांती घेतल्याने उष्णता आणि दमट वातावरणामुळे नागरिक हैराण झाले आहेत. विशेषतः मध्य भारत, पश्चिम भारत आणि उत्तर भारतातील अनेक भागांमध्ये अपेक्षेइतका पाऊस न झाल्याने शेतकरी चिंतेत आहेत. मात्र आता हवामानाशी संबंधित ताज्या घडामोडींमुळे दिलासादायक चित्र समोर येत आहे. प्रशांत महासागरात निर्माण होत असलेल्या वातावरणीय प्रणालीमुळे भारतात पुन्हा एकदा मान्सून सक्रिय होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. ही प्रणाली अनुकूल ठरून बंगालच्या उपसागरात पोहोचल्यास 18 ते 25 जुलैदरम्यान देशातील अनेक राज्यांमध्ये जोरदार पावसाची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
सध्या देशाच्या पूर्व भागात काही ठिकाणी पाऊस सुरू असला तरी पश्चिम, मध्य आणि उत्तर भारतात पावसाची मोठी तूट कायम आहे. महाराष्ट्र, गुजरात, राजस्थान, मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, हरियाणा आणि दिल्लीसह अनेक भागांमध्ये पावसाअभावी तापमानात वाढ झाली आहे. त्यामुळे शेती, पिण्याचे पाणी आणि जलसाठ्यांबाबत चिंता वाढू लागली आहे.
Related News
18 ते 25 जुलैत पावसाची दुसरी फेरी? पहलगाममध्ये ढगफुटीचा थरार, उत्तराखंडमध्ये भूस्खलन; मान्सूनबाबत IMDचा मोठा इशारा
मोठा धक्कादायक खुलासा! बनावट सोयाबीन बियाण्यांमुळे शेतकरी संकटात; दोषींवर तात्काळ गुन्हे दाखल करा, अन्यथा तीव्र आंदोलनाचा इशारा
4 तास मृतदेहासह छतावर अडकलेलं कुटुंब; पालघरच्या पुरानं आईच्या अखेरच्या निरोपालाही लावला अडथळा, हृदय हेलावणारी घटना
9 वर्षांनंतर BMC वर मलिष्काचा ‘तुफानी’ उपरोध! राज ठाकरेंच्या एका उल्लेखानंतर व्हायरल झाली नवी कविता
मोठा दिलासा! 48 तास गायमुख घाट वाहतूक बदल; 3 पर्यायी मार्ग जाहीर, जाणून घ्या संपूर्ण अपडेट
24 तास आधी अलर्ट! BharatFS AI च्या शक्तिशाली तंत्रज्ञानामुळे नाशिक ढगफुटीच्या मोठ्या संकटातून बचावले
बाळापूर तालुक्यात खरीप पेरणीला वेग सोयाबीनचे १८३३८ हेक्टरवर विक्रमी क्षेत्र
धक्कादायक! 3 मृत्यू, १९ घरफोड्या; मावळच्या पाटण गावावर दुहेरी संकट, ग्रामस्थांचा संताप
Delhi Rains 2026: दिल्लीत पावसाचा प्रचंड कहर! 7 मोठे परिणाम, रेड अलर्ट आणि मीम्समधून विकासावर निशाणा
धक्कादायक! रेड अलर्टमध्येही ऑफिसला या; पुण्यातील व्हायरल चॅटमधील 10 मोठे खुलासे
महाभयंकर संकट! ‘गॉडझिला एल निनो’मुळे महासागरांचे तापमान विक्रमी; जगावर 7 मोठे धोके
मिसिंग लिंकवर राज ठाकरेंचा देवेंद्र फडणवीसांवर 10 घणाघाती हल्ला; ‘बघून घेईन’ वक्तव्यावरून राजकीय वाद तीव्र
प्रशांत महासागरातील बदल ठरणार महत्त्वाचे
हवामान तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, प्रशांत महासागरात कमी दाबाचे क्षेत्र विकसित होत आहे. ही प्रणाली पश्चिमेकडे सरकत बंगालच्या उपसागरापर्यंत पोहोचल्यास भारतीय मान्सूनला नवसंजीवनी मिळू शकते. बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे क्षेत्र तयार झाल्यानंतर देशभरात मान्सूनचा वेग वाढण्याची शक्यता असते.
याच पार्श्वभूमीवर विविध हवामान मॉडेल्समध्ये सकारात्मक संकेत दिसून येत आहेत. ECMWF, GFS आणि IMD यांच्या विविध अंदाज मॉडेल्समध्ये पुढील आठवड्यात वातावरणात बदल होण्याची शक्यता दर्शविण्यात आली आहे. मात्र हवामान हा सतत बदलणारा विषय असल्याने अंतिम परिस्थिती पुढील काही दिवसांतील वातावरणीय घडामोडींवर अवलंबून राहणार आहे.
पश्चिमी विक्षोभही झाला सक्रिय
मान्सूनला चालना देणारा आणखी एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे पश्चिमी विक्षोभ. सध्या उत्तर-पश्चिम भारतात पश्चिमी विक्षोभ सक्रिय होण्याची चिन्हे दिसत आहेत. त्यामुळे पंजाब, जम्मू-काश्मीर, हिमाचल प्रदेश, हरियाणा तसेच ईशान्य राजस्थानातील काही भागांमध्ये विजांच्या कडकडाटासह मध्यम ते जोरदार पावसाची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
या भागांमध्ये पुढील दोन ते तीन दिवस ढगाळ वातावरण राहण्याची शक्यता असून काही ठिकाणी वादळी वाऱ्यासह पावसाची नोंद होऊ शकते. याचा परिणाम स्थानिक तापमानात घट होण्यावर आणि उकाड्यातून दिलासा मिळण्यावर होईल.
पश्चिमी विक्षोभ म्हणजे नेमकं काय?
पश्चिमी विक्षोभ ही पश्चिमेकडून पूर्वेकडे सरकणारी वातावरणीय प्रणाली आहे. हिवाळ्यात ही प्रणाली उत्तर भारतात हिमवृष्टी घडवून आणते, तर पावसाळ्यात योग्य परिस्थिती निर्माण झाल्यास पावसालाही चालना देते. यंदा मान्सूनमध्ये निर्माण झालेली खंडित परिस्थिती भरून काढण्यासाठी या प्रणालीकडे आशेने पाहिले जात आहे.
तथापि, पश्चिमी विक्षोभाचा प्रभाव प्रामुख्याने उत्तर आणि उत्तर-पश्चिम भारतापुरताच मर्यादित राहतो. त्यामुळे देशभरात व्यापक पावसासाठी बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाची प्रणाली अधिक महत्त्वाची मानली जात आहे.
18 ते 25 जुलैदरम्यान पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता
जर प्रशांत महासागरातील प्रणाली यशस्वीपणे बंगालच्या उपसागरात पोहोचली तर 18 ते 25 जुलै या कालावधीत देशातील अनेक राज्यांमध्ये मुसळधार पावसाची शक्यता आहे. हवामान तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार मध्य प्रदेश, महाराष्ट्रातील काही भाग, गुजरात, राजस्थान, छत्तीसगड, उत्तर प्रदेश तसेच उत्तर भारतातील अनेक भागांना याचा लाभ होऊ शकतो.
याशिवाय नद्यांच्या खोऱ्यांमध्ये पाण्याची आवक वाढण्याची शक्यता असून धरणांमधील जलसाठ्यातही वाढ होण्याची अपेक्षा आहे. शेतकऱ्यांसाठी हा पाऊस खरीप हंगामाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा ठरू शकतो.
शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक संकेत
यंदा अनेक भागांमध्ये पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्याने पेरणीनंतर पिकांच्या वाढीवर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. सोयाबीन, कापूस, तूर, मका, भात आणि इतर खरीप पिकांना सध्या पाण्याची गरज आहे. पुढील आठवड्यात अपेक्षित पाऊस झाला तर पिकांना मोठा दिलासा मिळू शकतो.
शेतकरी सध्या आकाशाकडे डोळे लावून बसले असून आगामी आठवड्यातील हवामानातील बदल त्यांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
उकाड्यातून मिळू शकतो दिलासा
गेल्या काही दिवसांत अनेक शहरांमध्ये तापमान आणि आर्द्रतेमुळे नागरिक त्रस्त झाले आहेत. ढगाळ वातावरण आणि पावसामुळे तापमानात 2 ते 5 अंश सेल्सिअसपर्यंत घट होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे उष्णतेपासून काही प्रमाणात दिलासा मिळू शकतो.
मात्र एक अट महत्त्वाची
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, प्रशांत महासागरातील प्रणाली कमकुवत झाली किंवा वाऱ्यांच्या दिशेत बदल झाला तर अपेक्षित प्रमाणात पाऊस होणार नाही. अशा परिस्थितीत मान्सूनच्या पुनरागमनासाठी आणखी काही दिवस प्रतीक्षा करावी लागू शकते.
त्यामुळे पुढील काही दिवसांतील वातावरणातील बदल अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार असून हवामान विभागाच्या अद्ययावत अंदाजांवर लक्ष ठेवण्याचा सल्ला देण्यात येत आहे.
हवामान विभागाच्या दृष्टीने पुढील आठवडा निर्णायक
सध्या हवामानाशी संबंधित विविध जागतिक मॉडेल्स सकारात्मक संकेत देत असले तरी अंतिम परिस्थिती वातावरणातील प्रत्यक्ष बदलांवर अवलंबून असेल. जर सर्व घटक अनुकूल ठरले तर 18 ते 25 जुलैदरम्यान देशभरात मान्सून पुन्हा सक्रिय होऊन अनेक भागांमध्ये जोरदार पावसाचे चित्र पाहायला मिळू शकते. त्यामुळे शेतकरी, नागरिक आणि प्रशासन या सर्वांच्या नजरा आता पुढील आठवड्यातील हवामानावर खिळल्या आहेत.
