जम्मू-काश्मीरमधील पहलगाममध्ये ढगफुटी, उत्तराखंडमध्ये भूस्खलन, तर देशाच्या सुमारे 70 टक्के भागातून मान्सूनचे ढग कमी झाल्याची माहिती. 18 ते 25 जुलैदरम्यान पावसाची दुसरी फेरी सुरू होण्याची शक्यता काय? जाणून घ्या IMD आणि हवामान तज्ज्ञांचे विश्लेषण.
18 ते 25 जुलैत मान्सूनचा दमदार पुनरागमन? पहलगाममध्ये ढगफुटीचा थरार, उत्तराखंडमध्ये भूस्खलन; IMDचा मोठा इशारा
नवी दिल्ली : देशातील अनेक भागांमध्ये काही दिवसांपासून सुरू असलेल्या मुसळधार पावसानंतर आता मान्सूनने अचानक विश्रांती घेतल्याचे चित्र दिसत आहे. जम्मू-काश्मीरमधील पहलगाममध्ये शनिवारी रात्री झालेल्या ढगफुटीने मोठी हानी झाली. शेतीचे मोठे नुकसान झाले असून अनेक रस्ते वाहून गेले आहेत. दुसरीकडे उत्तराखंडमधील विकासनगर येथे लखवार जलविद्युत प्रकल्पाजवळ भूस्खलन झाल्याने अनेक वाहने आणि बांधकामासाठी वापरली जाणारी यंत्रसामग्री मातीखाली गाडली गेली.
दरम्यान, भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) माहितीनुसार देशाच्या सुमारे 70 टक्के भागातून मान्सूनचे सक्रिय ढग कमी झाले असून पुढील काही दिवस राजस्थान, गुजरात, दिल्ली-एनसीआर, पश्चिम मध्य प्रदेश आणि महाराष्ट्रासह अनेक भागांत पावसाची तीव्रता कमी राहण्याची शक्यता आहे. मात्र, 18 ते 25 जुलैदरम्यान पावसाची दुसरी दमदार फेरी सुरू होण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
Related News
5 मोठे धक्कादायक खुलासे! वंदे भारतमध्ये कॉर्न फ्लेक्समध्ये दूध टाकताच फाटलं, IRCTCने दिले चौकशीचे आदेश
धक्कादायक! सीलबंद पाण्याच्या बाटलीत ॲसिड? 7 मोठे खुलासे, तरुणीची प्रकृती गंभीर
18 ते 25 जुलैत पावसाचा जोरदार कमबॅक! ढग दाटणार, काळोख पसरून मुसळधार पावसाची 7 मोठी संकेत
7 मोठे आरोप! ‘आम्ही 3 वर्षे थांबलो नसतो’, विनायक राऊतांच्या अटकेची पीडित सुनेच्या आईची संतप्त मागणी
धक्कादायक! फ्लिपकार्ट डिलिव्हरी बॉय प्रकरणातील 5 मोठे खुलासे; तरुणीच्या घरात घुसून अश्लील वर्तन, आरोपी अटकेत
नाशिकमध्ये ‘ऑपरेशन टायगर 2’ची जोरदार चर्चा; 12 नगरसेवकांच्या फुटीच्या दाव्याने राजकीय खळबळ
मुंबईत पवन कल्याण यांच्यावर 3.5 तासांची शस्त्रक्रिया यशस्वी ; डॉक्टरांनी दिली मोठी माहिती
अनैतिक संबंधांच्या संशयातून संतप्त पतीने घर पेटवलं, पुण्यातील धक्कादायक घटना ! 3 पाळीव मांजरींचा मृत्यू
9 वर्षांच्या वैवाहिक आयुष्यानंतर गितेश राऊत यांच्यावर पत्नीचे गंभीर आरोप; ठाकरे गटाचे नगरसेवक गितेश राऊत चर्चेत
श्रीरामपूर हत्याकांडातील 7 मोठे धक्कादायक खुलासे! हॉटेल व्यावसायिकाच्या हत्येनंतर शहर बंद,
Supreme Court : महाराष्ट्र सरकारला सर्वोच्च न्यायालयाचा 5 कठोर इशारा! ‘जनतेसमोर उघडे पाडू’, जामीन प्रकरणावर संताप
आषाढी वारीत 1 वारकऱ्याला नवजीवन! डॉक्टरांच्या रूपात विठ्ठल धावला; सीपीआरमुळे घडला चमत्कार
पहलगाममध्ये ढगफुटी; शेती आणि रस्त्यांचे मोठे नुकसान
जम्मू-काश्मीरमधील पर्यटनस्थळ असलेल्या पहलगाम परिसरात शनिवारी रात्री अचानक ढगफुटी झाली. काही मिनिटांत मोठ्या प्रमाणावर पाणी आणि गाळ वाहत आल्याने अनेक शेतजमिनी उद्ध्वस्त झाल्या. ग्रामीण भागातील संपर्क रस्ते वाहून गेल्यामुळे नागरिकांना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. प्रशासनाने तातडीने मदत आणि बचावकार्य सुरू केले असून नुकसानाचे पंचनामे करण्यात येत आहेत.
स्थानिकांच्या म्हणण्यानुसार, काही वेळातच नदी-नाले दुथडी भरून वाहू लागले. पाण्याचा वेग इतका प्रचंड होता की अनेक ठिकाणी शेतीतील पिके पूर्णपणे वाहून गेली.
उत्तराखंडमध्ये जलविद्युत प्रकल्पाजवळ भूस्खलन
उत्तराखंडमधील विकासनगर येथे सुरू असलेल्या लखवार जलविद्युत प्रकल्प परिसरात मुसळधार पावसामुळे मोठे भूस्खलन झाले. या दुर्घटनेत अनेक वाहने, जेसीबी आणि इतर बांधकाम साहित्य मातीखाली गाडले गेले. सुदैवाने मोठी जीवितहानी टळल्याची प्राथमिक माहिती आहे.
भूस्खलनानंतर प्रशासनाने परिसरात सुरक्षा वाढवली असून बचाव पथके घटनास्थळी तैनात करण्यात आली आहेत.
देशाच्या 70 टक्के भागातून मान्सूनचे ढग गायब
भारतीय हवामान विभागाच्या विश्लेषणानुसार, सध्या देशातील बहुतांश भागात मान्सूनची सक्रियता लक्षणीयरीत्या कमी झाली आहे. विशेषतः पश्चिम, मध्य आणि दक्षिण भारतात ढगांचे प्रमाण कमी झाले असून पावसालाही मोठा ब्रेक लागला आहे.
पुढील पाच दिवसांत राजस्थान, दिल्ली-एनसीआर, गुजरात, पश्चिम मध्य प्रदेश आणि महाराष्ट्रात व्यापक पावसाची शक्यता कमी असल्याचे हवामान विभागाने स्पष्ट केले आहे.
मान्सून कमकुवत होण्यामागे नेमके कारण काय?
हवामान विभागाच्या माहितीनुसार, 9 जुलैनंतर बंगालच्या उपसागरात कोणतीही प्रभावी कमी दाबाची प्रणाली तयार झालेली नाही. त्यामुळे मान्सूनच्या वाऱ्यांना आवश्यक असलेली आर्द्रता मिळू शकलेली नाही.
याशिवाय मान्सूनचा पट्टा त्याच्या नेहमीच्या स्थानापेक्षा उत्तरेकडे सरकल्याने मध्य आणि पश्चिम भारतात ढगांची निर्मिती कमी झाली आहे. परिणामी पावसाचा जोर ओसरला आहे.
सध्या कुठे पडत आहे पाऊस?
सध्या पावसाचा मुख्य प्रभाव उत्तर भारत, पूर्व भारत आणि ईशान्य भारतापुरताच मर्यादित आहे. हिमालयालगतच्या राज्यांमध्ये अधूनमधून मुसळधार पावसाची शक्यता कायम असली तरी देशातील बहुतांश भागात वातावरण उष्ण आणि दमट बनले आहे.
राजस्थानमधील श्रीगंगानगर येथे 42 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद झाल्याने उष्णतेचा प्रभाव पुन्हा वाढल्याचे दिसून आले.
18 ते 25 जुलैदरम्यान पुन्हा सक्रिय होऊ शकतो मान्सून
हवामान तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, सध्या पॅसिफिक महासागरात तीन हवामान प्रणाली विकसित होत आहेत. या प्रणाली बंगालच्या उपसागराकडे सरकल्यास 18 ते 25 जुलैदरम्यान भारतात पुन्हा एकदा मान्सून सक्रिय होऊ शकतो.
या काळात मध्य भारत, पूर्व भारत आणि काही पश्चिमेकडील राज्यांमध्ये मुसळधार पावसाची शक्यता निर्माण होऊ शकते. तथापि, या प्रणालींची दिशा आणि तीव्रता पुढील काही दिवसांत स्पष्ट होणार आहे.
ENSO, MJO आणि रॉस्बी लाटांचा परिणाम
हवामान तज्ज्ञांच्या विश्लेषणानुसार, सध्या तीन प्रमुख जागतिक हवामान प्रणाली मान्सूनसाठी प्रतिकूल ठरत आहेत.ENSO (एल निनो-ला निना प्रभाव) सध्या मान्सूनला अपेक्षित साथ देत नाही.
MJO (मॅडेन-ज्युलियन ऑसिलेशन) कमकुवत टप्प्यात प्रवेश करत असल्याने ढगांची निर्मिती आणि पर्जन्यमान घटत आहे.तसेच विषुववृत्तीय रॉस्बी लाटा देखील भारतासाठी अनुकूल नसल्याने हिंद महासागर आणि पॅसिफिकमधून येणारी आर्द्रता कमी झाली आहे.
महाराष्ट्रात काय परिस्थिती?
महाराष्ट्रात पुढील काही दिवस बहुतांश भागात जोरदार पावसाची शक्यता कमी असल्याचे संकेत आहेत. विदर्भ, मराठवाडा, उत्तर महाराष्ट्र आणि पश्चिम महाराष्ट्रात काही ठिकाणी हलक्या ते मध्यम स्वरूपाच्या सरी पडू शकतात; मात्र व्यापक मुसळधार पावसाची शक्यता सध्या कमी आहे.शेतकऱ्यांनी हवामान खात्याचे अद्ययावत अंदाज लक्षात घेऊन कृषी कामांचे नियोजन करावे, असा सल्ला कृषी तज्ज्ञांनी दिला आहे.
पुढील आठवड्याकडे देशाचे लक्ष
सध्या देशभरातील हवामान परिस्थिती वेगाने बदलत आहे. एकीकडे पहलगाम आणि उत्तराखंडमध्ये नैसर्गिक आपत्तींचा फटका बसला असताना दुसरीकडे देशातील बहुतांश भागात पावसाने विश्रांती घेतली आहे. त्यामुळे सर्वांचे लक्ष आता 18 ते 25 जुलैदरम्यान मान्सून पुन्हा सक्रिय होतो का, याकडे लागले आहे.
हवामान विभाग पुढील काही दिवस परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून असून नव्या प्रणालींच्या हालचालींनुसार अद्ययावत अंदाज जाहीर करणार आहे.
