पनीर, खवा नव्हे तर विष खाताय? सॅफोलाईटच्या भेसळीचा धक्कादायक पर्दाफाश; FDA च्या धडक कारवाईने राज्यात खळबळ
बीड जिल्ह्यातील शिरूर तालुक्यात अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) केलेल्या धडक कारवाईत धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला आहे. दहीवंडी येथील जय श्री कृष्णा केक अँड बर्फी या उत्पादन केंद्रावर टाकलेल्या छाप्यात खवा, पनीर आणि इतर दुग्धजन्य पदार्थ अधिक पांढरे व आकर्षक दिसावेत म्हणून सॅफोलाईट (Sodium Formaldehyde Sulfoxylate / Rongalite) या घातक औद्योगिक रसायनाची भेसळ केली जात असल्याचे समोर आले. या कारवाईमुळे नागरिकांच्या आरोग्याबाबत गंभीर प्रश्न निर्माण झाले असून, राज्यभरात खळबळ उडाली आहे.
FDA च्या अधिकाऱ्यांनी कारवाईदरम्यान तपासणी केली असता उत्पादन केंद्रात तयार करण्यात आलेल्या मिठाई आणि कच्च्या मालामध्ये भेसळीचा संशय आढळून आला. त्यानंतर सुमारे 35 हजार 536 रुपयांचा मिल्क केक, बर्फी, खवा, पनीर आणि इतर अन्नपदार्थ घटनास्थळीच नष्ट करण्यात आले. अधिकाऱ्यांनी अस्वच्छ साठवणूक, निकृष्ट दर्जा आणि भेसळयुक्त पदार्थांच्या आधारे संपूर्ण साठा खोल खड्ड्यात टाकून नष्ट केला.
Related News
मालकाविरुद्ध गुन्हा दाखल
या प्रकरणी संबंधित उत्पादन केंद्राचे मालक कार्तिक सवाईसिंग राजपुरोहित यांच्याविरोधात अन्न सुरक्षा आणि मानके कायदा तसेच भारतीय न्याय संहितेअंतर्गत शिरूर पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. याशिवाय संबंधित व्यवसाय तात्काळ बंद ठेवण्याचे आदेशही देण्यात आले आहेत. तपासासाठी अन्नपदार्थांचे नमुने प्रयोगशाळेत पाठवण्यात आले असून, अंतिम अहवालानंतर आणखी कठोर कारवाई होण्याची शक्यता आहे.
सॅफोलाईट म्हणजे नेमकं काय?
सॅफोलाईट, ज्याला रासायनिक भाषेत सोडियम फॉर्मल्डिहाइड सल्फॉक्सीलेट (Sodium Formaldehyde Sulfoxylate) किंवा रॉन्गालाइट (Rongalite) म्हणून ओळखले जाते, हे एक औद्योगिक रसायन आहे. याचा मुख्य वापर टेक्सटाईल आणि कापड उद्योगात केला जातो. कपड्यांना रंग देणे, छपाई करणे किंवा अतिरिक्त रंग काढण्यासाठी या रसायनाचा वापर केला जातो.
हे रसायन अन्नपदार्थांमध्ये वापरण्यास कोणतीही परवानगी नाही. तरीही काही भेसळखोर व्यापारी खवा, पनीर आणि मिठाई अधिक पांढरी, चमकदार आणि ताजी दिसावी यासाठी त्याचा बेकायदेशीर वापर करत असल्याच्या घटना वेळोवेळी समोर येतात.
आरोग्यासाठी किती घातक?
तज्ज्ञांच्या मते सॅफोलाईट हे मानवी आरोग्यासाठी अत्यंत धोकादायक रसायन आहे. याचे सेवन झाल्यास अनेक गंभीर समस्या उद्भवू शकतात.
- उलट्या, मळमळ आणि पोटदुखी
- जुलाब आणि पचनसंस्थेचे विकार
- यकृत आणि मूत्रपिंडांवर दुष्परिणाम
- श्वसनास त्रास
- दीर्घकाळ सेवन केल्यास गंभीर आरोग्य समस्या निर्माण होण्याची शक्यता
विशेषतः लहान मुले, वृद्ध आणि गर्भवती महिलांसाठी अशा भेसळयुक्त पदार्थांचा धोका अधिक असू शकतो.
FDA ने नेमकी काय कारवाई केली?
तपासादरम्यान अधिकाऱ्यांना उत्पादन केंद्रात अस्वच्छ वातावरण, चुकीची साठवणूक आणि भेसळीचा संशयास्पद कच्चा माल आढळला. त्यानंतर संपूर्ण साठा जप्त करण्यात आला. नाशवंत आणि असुरक्षित असल्यामुळे सुमारे 35 हजार 536 रुपयांचा साठा जागेवरच नष्ट करण्यात आला. संबंधित उत्पादन केंद्र बंद ठेवण्याचे आदेश देण्यात आले असून पुढील तपास सुरू आहे.
ग्राहकांनी कोणती काळजी घ्यावी?
भेसळयुक्त दुग्धजन्य पदार्थांपासून बचाव करण्यासाठी ग्राहकांनी काही गोष्टींची विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे.
- परवानाधारक आणि विश्वासार्ह दुकानातूनच खवा, पनीर आणि मिठाई खरेदी करा.
- अतिशय पांढरे किंवा अनैसर्गिक चमक असलेले पदार्थ खरेदी करताना सावध राहा.
- उत्पादनावरील उत्पादन तारीख, पॅकिंग आणि FSSAI परवाना तपासा.
- दुर्गंधी, विचित्र चव किंवा असामान्य रंग दिसल्यास पदार्थ वापरू नका.
- संशयास्पद अन्नपदार्थांची माहिती अन्न व औषध प्रशासनाकडे द्या.
सणासुदीच्या काळात वाढतो भेसळीचा धोका
सण, लग्नसराई आणि उत्सवांच्या काळात पनीर, खवा आणि मिठाईची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढते. याच संधीचा फायदा घेत काही भेसळखोर उत्पादक अधिक नफा कमावण्यासाठी निकृष्ट दर्जाचे पदार्थ तसेच औद्योगिक रसायनांचा वापर करतात. विशेषतः पनीर अधिक पांढरे, ताजे आणि आकर्षक दिसावे यासाठी घातक रसायनांची भेसळ केल्याच्या घटना वेळोवेळी समोर येतात. त्यामुळे ग्राहकांनी केवळ कमी किंमत पाहून खरेदी करण्याऐवजी विश्वासार्ह आणि FSSAI नोंदणीकृत विक्रेत्यांकडूनच पनीर व इतर दुग्धजन्य पदार्थ घ्यावेत. उत्पादनाची गुणवत्ता, पॅकिंग, उत्पादन तारीख आणि परवाना क्रमांक तपासणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. थोडीशी जागरूकता तुमचे आणि तुमच्या कुटुंबाचे आरोग्य सुरक्षित ठेवू शकते.
अन्नभेसळीविरोधात कठोर कारवाईची गरज
बीडमधील ही कारवाई केवळ एका उत्पादन केंद्रापुरती मर्यादित नसून राज्यातील अन्नसुरक्षेच्या दृष्टीने मोठा इशारा मानली जात आहे. नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळ करणाऱ्या भेसळखोरांविरोधात सातत्याने कठोर कारवाई होणे आवश्यक असल्याची मागणी होत आहे. अन्न व औषध प्रशासनानेही अशा प्रकारच्या कारवाया अधिक तीव्र करण्याचे संकेत दिले आहेत.
दरम्यान, या कारवाईमुळे भेसळयुक्त दुग्धजन्य पदार्थांचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. ग्राहकांनी जागरूक राहून केवळ प्रमाणित आणि सुरक्षित अन्नपदार्थांचा वापर करावा, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/big-push-to-salman-khans-motherland-cbfc-protest-postponed-indefinitely/
