महिलांमध्ये वाढणाऱ्या Von Willebrand Disease विषयी संपूर्ण माहिती. रक्त थांबत नाही, जास्त मासिक पाळी, निळे डाग, लक्षणे, कारणे, तपासण्या, उपचार आणि डॉक्टरांचा सल्ला जाणून घ्या.
Von Willebrand Disease: महिलांनो सावधान! रक्तस्त्रावाची 7 धोकादायक लक्षणे ओळखा; दुर्लक्ष केल्यास जीवावर बेतू शकतो हा गंभीर आजार
आजच्या बदलत्या जीवनशैलीमुळे, वाढता मानसिक तणाव, असंतुलित आहार आणि हार्मोनल बदल यामुळे महिलांमध्ये अनेक आरोग्यविषयक समस्या झपाट्याने वाढताना दिसत आहेत. त्यापैकीच एक गंभीर पण अनेकदा दुर्लक्षित राहणारा विकार म्हणजे Von Willebrand Disease (VWD). हा रक्त गोठण्याशी संबंधित आनुवंशिक आजार असून, योग्य वेळी निदान न झाल्यास गंभीर रक्तस्त्रावाचा धोका निर्माण होऊ शकतो.
अनेक महिलांना या आजाराची कल्पनाच नसते. कारण त्याची लक्षणे सामान्य मासिक पाळी, हार्मोनल बदल किंवा शरीरातील अशक्तपणा यासारखी वाटतात. त्यामुळे अनेक वर्षे हा आजार निदानाविना राहतो.
Related News
लग्नाच्या हळदीत घडला 1 भीषण अपघात; भेसळयुक्त हळदीचा धक्कादायक प्रकार! नवरीचा मृत्यू, नवरदेव गंभीर
9वीतच प्रेमाची कबुली! वैशाली सामंतच्या Amazing लव्हस्टोरीतील 7 खास गोष्टी; घरच्यांसमोरच जाहीर केला लग्नाचा निर्णय
7 महत्त्वाची तथ्ये! नवजात मुलींना रक्तस्त्राव का होतो? स्युडो मेंस्ट्रुएशनमागील धक्कादायक पण दिलासादायक सत्य
चतारीत धक्कादायक प्रकार! पिण्याच्या पाण्याच्या टाकीत सडलेले पक्षी; 10 गंभीर प्रश्नांमुळे ग्रामस्थ संतप्त
2 मोठे धक्के! उद्धव ठाकरेंना भास्कर जाधवांचा दमदार सल्ला; पक्षाला नवसंजीवनी देण्यासाठी 5 प्रभावी फॉर्म्युले
समांथा रुथचा घायाळ करणारा नवीन लूक; ₹1.16 लाखांच्या आउटफिटने वेधलं लक्ष
धक्कादायक नव्हे तर प्रेरणादायी! 61 वर्षीय सुष्मिता मुखर्जी यांनी सांगितलं एकटं राहण्यामागचं खरं कारण
370 रुपयांच्या वादावर सचिन गोस्वामींचा धक्कादायक इशारा! प्रणित मोरे प्रकरणातील 7 मोठे मुद्दे
Shivsena Split 2026: सुषमा अंधारेंचा धक्कादायक गौप्यस्फोट! पक्षफोडीमागे 2 खासदारांचे गंभीर आरोप
“डॉ. शिवाजी काळगे यांचा धक्कादायक खुलासा; 36 लाखांवरून 8.5 लाखांपर्यंत घसरण! खासदार झाल्याने मोठं आर्थिक नुकसान”
7 दिवसांपासून MRI-CT Scan सुरू, सोनू निगमच्या तब्येतीबाबत धक्कादायक खुलासा
16 जूनच्या रात्री संतप्त आंदोलकांकडून एसटी बस जाळली; रविकांत तुपकरांच्या आंदोलनाला धक्कादायक वळण
काय आहे Von Willebrand Disease?
Von Willebrand Disease हा रक्त गोठविण्यास मदत करणाऱ्या Von Willebrand Factor (VWF) या प्रोटीनच्या कमतरतेमुळे किंवा त्याच्या कार्यक्षमतेत बिघाड झाल्यामुळे होणारा विकार आहे.
सामान्यतः जखम झाल्यानंतर रक्त गोठून रक्तस्त्राव थांबतो. मात्र या आजारामध्ये ही प्रक्रिया व्यवस्थित होत नाही. त्यामुळे किरकोळ जखम, दात काढणे, शस्त्रक्रिया किंवा प्रसूतीनंतरही दीर्घकाळ रक्तस्त्राव सुरू राहू शकतो.
महिलांमध्ये हा आजार अधिक का दिसून येतो?
महिलांमध्ये मासिक पाळी, गर्भधारणा आणि प्रसूती यांसारख्या जैविक प्रक्रियांमुळे रक्तस्त्रावाचे प्रमाण नैसर्गिकरीत्या अधिक असते. त्यामुळे Von Willebrand Disease असलेल्या महिलांना पुढील समस्या अधिक प्रमाणात जाणवतात.
- अतिप्रमाणात मासिक पाळी
- अनेक दिवस रक्तस्त्राव सुरू राहणे
- प्रसूतीनंतर जास्त रक्तस्त्राव
- स्त्रीरोग शस्त्रक्रियेनंतर रक्त थांबण्यास उशीर
क्लॉटिंग फॅक्टर म्हणजे काय?
रक्त गोठण्यासाठी शरीरात अनेक प्रकारची प्रथिने काम करतात. यांनाच Clotting Factors म्हटले जाते.यापैकी कोणत्याही घटकाची कमतरता असल्यास रक्त योग्य प्रकारे गोठत नाही आणि रक्तस्त्राव सुरूच राहू शकतो.
रक्त गोठण्यामध्ये अडथळा का निर्माण होतो?
तज्ज्ञांच्या मते पुढील कारणांमुळे ही समस्या उद्भवू शकते.
- आनुवंशिक विकार
- हिमोफिलियाचे कॅरियर असणे
- यकृताचे आजार
- हार्मोनल असंतुलन
- व्हिटॅमिन K ची कमतरता
- काही संसर्गजन्य आजार
- विशिष्ट औषधांचा परिणाम
ही 7 लक्षणे कधीही दुर्लक्षित करू नका
1. अतिप्रमाणात मासिक पाळी
दर महिन्याला खूप जास्त रक्तस्त्राव होणे किंवा पाळी सात दिवसांपेक्षा जास्त काळ सुरू राहणे.
2. किरकोळ जखमेनंतरही रक्त न थांबणे
लहानशी जखम झाल्यानंतर बराच वेळ रक्तस्त्राव सुरू राहतो.
3. हिरड्यांतून वारंवार रक्त येणे
ब्रश करताना किंवा काहीही कारण नसताना हिरड्यांतून रक्त येणे.
4. नाकातून सतत रक्त येणे
नाकातून वारंवार रक्तस्त्राव होणे हे देखील महत्त्वाचे लक्षण आहे.
5. शरीरावर सहज निळे डाग पडणे
किरकोळ धक्का लागल्यानंतर मोठे निळसर डाग दिसणे.
6. शस्त्रक्रियेनंतर रक्त थांबण्यास उशीर
दात काढल्यानंतर किंवा इतर शस्त्रक्रियेनंतर दीर्घकाळ रक्तस्त्राव होणे.
7. प्रसूतीनंतर अतिरक्तस्त्राव
बाळंतपणानंतर अपेक्षेपेक्षा जास्त रक्तस्त्राव होणे.
डॉक्टर काय सांगतात?
पुण्यातील वरिष्ठ स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. पद्मा श्रीवास्तव यांच्या मते, प्रत्येक आठवड्यात दोन ते तीन महिला अशा लक्षणांसह उपचारासाठी येतात.
त्यांच्या मते,
- महिलांमध्ये जनजागृती वाढत आहे.
- अचूक निदान होऊ लागले आहे.
- तणाव आणि चुकीचा आहारही महत्त्वाचे कारण ठरत आहेत.
- अनेक महिला वेळेवर डॉक्टरांकडे जात नाहीत.
हा आजार आनुवंशिक असतो का?
होय.बहुतांश प्रकरणांमध्ये हा विकार पालकांकडून मुलांमध्ये आनुवंशिकरित्या येतो.म्हणून कुटुंबातील इतर सदस्यांनाही अशी लक्षणे असल्यास तपासणी करणे आवश्यक ठरते.
कोणत्या महिलांनी विशेष काळजी घ्यावी?
खालील महिलांनी विशेष दक्षता बाळगावी.
- जास्त मासिक पाळी येणाऱ्या
- वारंवार नाकातून रक्त येणाऱ्या
- सहज निळे डाग पडणाऱ्या
- गर्भधारणा नियोजन करणाऱ्या
- शस्त्रक्रिया होणार असलेल्या
- कुटुंबात रक्तस्त्रावाचे विकार असलेल्या
निदान कसे केले जाते?
डॉक्टर पुढील तपासण्या करू शकतात.
- CBC
- Bleeding Time
- Clotting Profile
- Von Willebrand Factor Test
- Factor VIII Test
- Genetic Test (गरजेनुसार)
उपचार कोणते आहेत?
आज या आजारावर प्रभावी उपचार उपलब्ध आहेत.
यामध्ये
- Clotting Factor Replacement Therapy
- Desmopressin औषध
- रक्तस्त्राव कमी करणारी औषधे
- आयर्न सप्लिमेंट्स
- नियमित फॉलोअप
यांचा समावेश होतो.
जीवनशैलीत कोणते बदल आवश्यक?
- संतुलित आहार घ्या.
- व्हिटॅमिन K युक्त पदार्थ खा.
- पुरेशी झोप घ्या.
- तणाव कमी करा.
- नियमित तपासणी करा.
- डॉक्टरांचा सल्ला न घेता रक्त पातळ करणारी औषधे घेऊ नका.
कोणते पदार्थ फायदेशीर?
- पालक
- मेथी
- ब्रोकोली
- कोबी
- हिरव्या पालेभाज्या
- डाळी
- अंडी
- मासे
- सुकामेवा
- दूध
कोणत्या वेळी तातडीने डॉक्टरांकडे जावे?
खालील परिस्थितीमध्ये विलंब करू नका.
- रक्त 10-15 मिनिटांपेक्षा जास्त वेळ थांबत नसेल
- मासिक पाळीत अत्याधिक रक्तस्त्राव
- गर्भधारणेदरम्यान रक्तस्त्राव
- प्रसूतीनंतर रक्त थांबत नसेल
- वारंवार नाकातून रक्त येत असेल
- शरीरावर कारण नसताना निळे डाग पडत असतील
हा आजार पूर्णपणे बरा होतो का?
Von Willebrand Disease हा आनुवंशिक विकार असल्यामुळे कायमस्वरूपी बरा होत नाही. मात्र योग्य निदान, वेळेवर उपचार आणि नियमित वैद्यकीय देखरेख यामुळे बहुतांश रुग्ण सामान्य, निरोगी आणि सक्रिय जीवन जगू शकतात.
महिलांमध्ये अतिरक्तस्त्राव, वारंवार नाकातून किंवा हिरड्यांतून रक्त येणे, शरीरावर सहज निळे डाग पडणे किंवा किरकोळ जखमेनंतरही रक्त थांबत नसल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करणे धोकादायक ठरू शकते. ही लक्षणे केवळ हार्मोनल बदल किंवा सामान्य पाळीची समस्या नसून Von Willebrand Disease सारख्या गंभीर रक्तस्त्राव विकाराचे संकेत असू शकतात. त्यामुळे अशा कोणत्याही लक्षणांचा अनुभव आल्यास स्वतः उपचार करण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आणि आवश्यक तपासण्या करून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. वेळेवर निदान आणि योग्य उपचारांमुळे गुंतागुंत टाळता येते तसेच महिलांना सुरक्षित, निरोगी आणि सक्रिय जीवन जगणे शक्य होते.
