कर्जफेडीचा ‘शॉर्टकट’ महागात पडेल! Loan Closure आणि Loan Settlement मधील फरक समजला नाही तर नंतर होईल पश्चाताप
आजच्या काळात गृहकर्ज, वाहन कर्ज, वैयक्तिक कर्ज किंवा व्यवसायासाठी घेतलेले कर्ज हे अनेकांच्या आयुष्याचा अविभाज्य भाग बनले आहे. वाढती महागाई, रोजगारातील अस्थिरता आणि अचानक उद्भवणाऱ्या आर्थिक अडचणींमुळे अनेक कर्जदारांना कर्जाचे हप्ते वेळेवर भरणे कठीण जाते. अशा परिस्थितीत कर्जातून सुटका मिळवण्यासाठी अनेक जण Loan Settlement या पर्यायाचा विचार करतात. वरवर पाहता हा पर्याय सोपा आणि फायदेशीर वाटत असला, तरी त्याचे दूरगामी परिणाम अत्यंत गंभीर असू शकतात.
विशेषतः Loan Closure आणि Loan Settlement यांच्यातील मूलभूत फरक न समजल्यामुळे अनेक कर्जदार भविष्यात आर्थिक संकटात सापडतात. कर्ज बंद झाले आहे असे वाटत असताना त्यांच्या क्रेडिट हिस्ट्रीवर कायमस्वरूपी नकारात्मक परिणाम झालेला असतो. त्यामुळे या दोन्ही संकल्पना समजून घेणे प्रत्येक कर्जदारासाठी आवश्यक आहे.
Related News
HDFC Bank MCLR Hike 2026: 6 मोठे बदल, EMI वाढणार; गृहकर्ज, वाहन कर्ज आणि FD वर काय परिणाम?
Property Rights 2026: मृत्युपत्राचे 10 मोठे फायदे; कुटुंबाला वादांपासून वाचवणारा महत्त्वाचा कायदेशीर दस्तऐवज
ITR Filing 2026: 5 मोठे फायदे जाणून घ्या, उशीर केल्यास होऊ शकते मोठे आर्थिक नुकसान
ITR Filing 2026 सुरू; रिटर्न भरण्यापूर्वी ही कागदपत्रे तयार ठेवा
PAN Card मधील नावाची चूक आता 10 मिनिटांत दुरुस्त करा! घरबसल्या ऑनलाईन प्रोसेस जाणून घ्या
SIP Alert: 4 धोकादायक कारणांमुळे फेल होऊ शकते तुमची SIP, दंड आणि आर्थिक नुकसान टाळण्यासाठी जाणून घ्या नियम
8th Pay Commission : 50 लाख कर्मचाऱ्यांसाठी मोठी बातमी! NPS रद्द करून OPS लागू होणार का?
RBI Monetary Policy 2026: मोठा निर्णय! रेपो दर 5.25% वर कायम, EMI कमी होण्याची आशा पुन्हा धुळीस
RBI Gold News: 1.20 लाख कोटींचे सोने विकल्याचा धक्कादायक दावा खोटा! सरकारने उघड केले 5 मोठे सत्य
NRI आहात? DTAA नियमामुळे दुहेरी कर भरण्यापासून मिळू शकतो दिलासा
₹816 कोटींचा धक्कादायक आरोप! IndusInd Bank वर नवीन संकट, गुंतवणूकदारांचे मोठे नुकसान
फक्त 5 मिनिटांत PF बॅलेन्स तपासा! UMANG App चा सुपरफास्ट फॉर्म्युला नोकरदारांची मोठी डोकेदुखी करणार दूर
Loan Closure म्हणजे काय?
जेव्हा कर्जदार बँकेकडे असलेली संपूर्ण थकबाकी, व्याज, शुल्क आणि इतर सर्व देणी पूर्णपणे भरतो, तेव्हा त्या प्रक्रियेला Loan Closure असे म्हणतात. यामध्ये कर्जाची एकही रक्कम बाकी राहत नाही. बँक किंवा वित्तीय संस्था कर्ज खाते पूर्णपणे बंद करून ग्राहकाला No Dues Certificate (NOC) प्रदान करते.Loan Closure ही आर्थिकदृष्ट्या सर्वात आदर्श स्थिती मानली जाते. कारण यामुळे कर्जदाराची आर्थिक विश्वासार्हता टिकून राहते आणि त्याच्या क्रेडिट प्रोफाइलवर सकारात्मक परिणाम होतो.
Loan Settlement म्हणजे काय?
Loan Settlement ही पूर्णपणे वेगळी प्रक्रिया आहे. जेव्हा कर्जदार आर्थिक अडचणींमुळे नियमित हप्ते भरू शकत नाही आणि दीर्घकाळ कर्ज थकित राहते, तेव्हा बँक आणि ग्राहक यांच्यामध्ये तडजोड केली जाते.या प्रक्रियेत बँक काही प्रमाणात मूळ रक्कम, व्याज किंवा दंड माफ करून कमी रकमेत खाते बंद करण्यास तयार होते. याला One Time Settlement (OTS) असेही म्हणतात.
उदाहरणार्थ, एखाद्या ग्राहकाची एकूण थकबाकी 5 लाख रुपये असेल आणि तो ती रक्कम भरण्यास असमर्थ असेल, तर बँक 3 लाख रुपये स्वीकारून खाते बंद करू शकते. यामुळे ग्राहकाला तात्पुरता दिलासा मिळतो, मात्र त्याची किंमत भविष्यात चुकवावी लागू शकते.
Loan Closure आणि Settlement मधील मुख्य फरक
Loan Closure मध्ये संपूर्ण कर्ज फेडले जाते, तर Settlement मध्ये कमी रकमेवर तडजोड केली जाते.Loan Closure नंतर बँक ग्राहकाला जबाबदार कर्जदार मानते. Settlement नंतर मात्र बँकेला नुकसान सहन करावे लागल्याची नोंद होते.Loan Closure मुळे CIBIL Score सुधारतो. Settlement मुळे CIBIL Score घसरतो.Loan Closure नंतर भविष्यात कर्ज मिळण्याची शक्यता वाढते. Settlement नंतर नवीन कर्ज मिळवणे कठीण होऊ शकते.
CIBIL Score वर होणारा परिणाम
भारतातील बहुतांश बँका आणि वित्तीय संस्था ग्राहकाचा CIBIL Score तपासूनच कर्ज मंजूर करतात. हा स्कोर ग्राहकाच्या आर्थिक शिस्तीचे आणि कर्जफेडीच्या इतिहासाचे प्रतिबिंब असतो.जेव्हा Loan Settlement केले जाते, तेव्हा बँक संबंधित माहिती क्रेडिट ब्युरोकडे पाठवते. त्यानंतर तुमच्या क्रेडिट रिपोर्टमध्ये “Settled” अशी नोंद होते.ही नोंद बँकांसाठी एक नकारात्मक संकेत असतो. याचा अर्थ ग्राहकाने संपूर्ण कर्ज फेडले नाही आणि बँकेला नुकसान स्वीकारावे लागले.
परिणामी:
- CIBIL Score मध्ये मोठी घसरण होऊ शकते.
- नवीन कर्ज मंजुरीची शक्यता कमी होते.
- क्रेडिट कार्ड अर्ज नाकारले जाऊ शकतात.
- गृहकर्ज किंवा वाहन कर्जासाठी अतिरिक्त तपासणी केली जाऊ शकते.
- जास्त व्याजदर आकारला जाऊ शकतो.
किती काळ राहतो परिणाम?
Loan Settlement ची नोंद सामान्यतः 7 वर्षांपर्यंत क्रेडिट रिपोर्टमध्ये दिसू शकते. या कालावधीत बँका आणि NBFC संस्था तुमचा आर्थिक इतिहास तपासताना ही माहिती पाहू शकतात.
यामुळे अनेकदा आर्थिकदृष्ट्या सक्षम झाल्यानंतरही ग्राहकांना नवीन कर्ज मिळण्यात अडचणी येतात.
कोणत्या परिस्थितीत Settlement योग्य ठरू शकते?
तज्ज्ञांच्या मते, अत्यंत गंभीर आर्थिक संकट, व्यवसायातील मोठे नुकसान, दीर्घकालीन बेरोजगारी किंवा वैद्यकीय आणीबाणी अशा परिस्थितीतच Loan Settlement चा विचार केला पाहिजे.
जर ग्राहकाकडे कर्जाची संपूर्ण रक्कम भरण्याची क्षमता असेल, तर Loan Closure हाच सर्वोत्तम पर्याय आहे.
Settlement नंतर काय करता येते?
जर एखाद्या व्यक्तीने पूर्वी Loan Settlement केले असेल, तर तो नंतर उर्वरित रक्कम भरून खाते “Closed” म्हणून अपडेट करण्यासाठी बँकेशी संपर्क साधू शकतो. मात्र ही प्रक्रिया प्रत्येक बँकेच्या धोरणानुसार बदलू शकते.
तसेच:
- वेळेवर EMI भरणे
- क्रेडिट कार्डची शिस्तबद्ध वापर
- कमी कर्जभार राखणे
- नवीन डिफॉल्ट टाळणे
यामुळे हळूहळू CIBIL Score सुधारण्यास मदत होऊ शकते.
तज्ज्ञांचा सल्ला
अनेक आर्थिक तज्ज्ञांचे मत आहे की Loan Settlement हा शेवटचा पर्याय असावा. अल्पकालीन दिलासा मिळवण्यासाठी घेतलेला हा निर्णय दीर्घकालीन आर्थिक नुकसान करू शकतो.कर्जाचे पुनर्गठन, EMI पुनर्नियोजन, मुदतवाढ किंवा व्याजदरात बदल यांसारखे पर्याय प्रथम तपासले पाहिजेत. बँकेशी संवाद साधून व्यवहार्य तोडगा काढणे हे Settlement पेक्षा अधिक फायदेशीर ठरू शकते.
कर्जातून मुक्त होण्यासाठी Loan Settlement हा मार्ग सोपा वाटत असला, तरी त्याचे परिणाम अनेक वर्षे भोगावे लागू शकतात. दुसरीकडे Loan Closure तुमची आर्थिक विश्वासार्हता टिकवून ठेवतो आणि भविष्यातील कर्जसुविधांसाठी मार्ग मोकळा करतो.म्हणूनच आर्थिक अडचणींच्या काळात कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी Loan Closure आणि Loan Settlement यातील फरक समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. काही लाख रुपयांची तात्पुरती बचत भविष्यात लाखो रुपयांच्या आर्थिक संधींपासून दूर ठेवू शकते. त्यामुळे कर्जफेडीचा ‘शॉर्टकट’ निवडण्यापूर्वी सर्व परिणामांचा काळजीपूर्वक विचार करणे गरजेचे आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/psi/
