EPFO ची मोठी तयारी! फ्रीलांसर, गिग वर्कर्स आणि स्वयंरोजगार करणाऱ्यांसाठी येणार ‘युनिव्हर्सल PF’ योजना
देशातील कोट्यवधी फ्रीलांसर, गिग वर्कर्स आणि स्वयंरोजगार करणाऱ्या नागरिकांसाठी मोठी आनंदाची बातमी समोर येत आहे. कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना (EPFO) लवकरच ‘युनिव्हर्सल प्रोव्हिडंट फंड (Universal PF)’ योजना आणण्याच्या तयारीत आहे. ही योजना लागू झाल्यास आतापर्यंत केवळ संघटित क्षेत्रातील पगारदार कर्मचाऱ्यांनाच मिळणाऱ्या भविष्य निर्वाह निधी (PF) योजनेचा लाभ आता असंघटित क्षेत्रातील नागरिकांनाही मिळू शकतो.
सध्या या योजनेवर वेगाने काम सुरू असून, सरकारकडून अंतिम मंजुरी मिळाल्यानंतर देशातील लाखो फ्रीलांसर, ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर काम करणारे कर्मचारी, गिग वर्कर्स, सल्लागार (Consultants) आणि स्वयंरोजगार करणाऱ्या व्यक्तींना निवृत्तीनंतर आर्थिक सुरक्षितता मिळवण्याचा नवा मार्ग खुला होणार आहे.
असंघटित क्षेत्रासाठी मोठे पाऊल
भारतामध्ये मोठ्या प्रमाणावर लोक कायमस्वरूपी नोकरी न करता स्वतंत्र व्यवसाय, फ्रीलान्सिंग किंवा डिजिटल प्लॅटफॉर्मच्या माध्यमातून उत्पन्न मिळवतात. मात्र, अशा नागरिकांना EPFO च्या पारंपरिक योजनांचा लाभ मिळत नाही.
Related News
Kalyan News: आधारवाडी जेलमध्ये 16 टाके पडतील इतकी मारहाण? कैद्याचा गंभीर आरोप, जाणून घ्या 7 मोठे मुद्दे
शिवाजी पार्कमध्ये ठाकरे गटाच्या आंदोलनात गोंधळ; स्टेजवरून पोलिस-कार्यकर्त्यांत बाचाबाची
7 मोठे बदल! DMart ची फार्मसी एन्ट्री, औषधांवर 20% सूट; झेप्टो-ब्लिंकिटला मोठे आव्हान
रवींद्र धंगेकरांसह 14 आरोपींचा शोध; स्वारगेट पोलिसांची विशेष पथके तैनात
उद्धव ठाकरेंच्या आंदोलनावर गुणरत्न सदावर्तेंचा आक्षेप; ‘गुन्हा दाखल करा’ची मागणी
धक्कादायक! NEET फेरपरीक्षेने उद्ध्वस्त झाले स्वप्न? पुण्यातील विद्यार्थ्याची रँक 8 वरून 10 लाखांच्या पुढे; कोर्टात धाव
Gold Rate Today : सोन्याच्या दरात मोठी घसरण; 10 ग्रॅममागे 800 रुपयांची कपात
5 मोठे धक्के! मालमत्ता जप्तीच्या इशाऱ्यानंतर शिवसेना नगरसेवक रमेश म्हात्रे पोलिसांना शरण, डॉक्टर हल्ला प्रकरणात मोठे अपडेट
ट्रम्प सरकारचा मोठा निर्णय! 18 हजार बेकायदा भारतीयांच्या डिपोर्टेशनची चर्चा
पावसाळ्यात सर्दी-खोकल्याने त्रस्त? खेकड्याच्या रसाचे जाणून घ्या संभाव्य फायदे
5 मोठे संकेत! पुण्याच्या राजकारणात जय पवारांची पॉवरफुल एन्ट्री; भाजपविरोधात नगरसेवक आक्रमक
फ्लॅटमध्ये हिरवाई हवीय? कमी देखभालीत वाढणारी ‘ही’ इनडोअर रोपं ठरतील बेस्ट
याच पार्श्वभूमीवर असंघटित क्षेत्रातील नागरिकांना सामाजिक सुरक्षा उपलब्ध करून देण्यासाठी EPFO ने युनिव्हर्सल PF योजनेची संकल्पना पुढे आणली आहे.
या योजनेमुळे नियमित पगार नसलेल्या व्यक्तींनाही दीर्घकालीन बचत करण्याची आणि निवृत्तीसाठी निधी उभारण्याची संधी मिळणार आहे.
कोणाला मिळू शकतो लाभ?
मीडिया रिपोर्टनुसार, या प्रस्तावित योजनेचा सर्वाधिक फायदा खालील घटकांना होऊ शकतो:
- फ्रीलांसर
- गिग वर्कर्स
- ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर काम करणारे कर्मचारी
- स्वयंरोजगार करणारे नागरिक
- सल्लागार (Consultants)
- असंघटित क्षेत्रातील कामगार
- सध्या EPFO च्या कक्षेबाहेर असलेले कर्मचारी
यामुळे पहिल्यांदाच मोठ्या प्रमाणावर असंघटित क्षेत्रातील कामगारांना अधिकृत निवृत्ती बचतीची सुविधा उपलब्ध होऊ शकते.
आपल्या सोयीनुसार पैसे जमा करण्याची सुविधा
या प्रस्तावित योजनेतील सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे योगदान देण्यामध्ये लवचिकता.
सध्याच्या EPF योजनेप्रमाणे निश्चित मासिक रक्कम भरण्याची सक्ती नसून सदस्यांना त्यांच्या उत्पन्नानुसार पैसे जमा करता येऊ शकतील.
प्रस्तावानुसार सदस्यांना पुढील पर्याय उपलब्ध होऊ शकतात:
- दररोज
- साप्ताहिक
- मासिक
- वार्षिक
ज्यांचे उत्पन्न प्रत्येक महिन्यात समान नसते, अशा फ्रीलांसर आणि गिग वर्कर्ससाठी ही सुविधा अत्यंत उपयुक्त ठरू शकते.
ठेवींवर मिळणार व्याज
युनिव्हर्सल PF योजनेत जमा करण्यात आलेल्या रकमेवर विद्यमान EPF खात्यांप्रमाणेच वार्षिक व्याज मिळण्याची शक्यता आहे.
यामुळे केवळ बचतच नव्हे तर त्या बचतीवर सुरक्षित परतावाही मिळू शकतो. त्यामुळे दीर्घकालीन आर्थिक नियोजनासाठी ही योजना महत्त्वाची ठरू शकते.
कर सवलतीचाही विचार
या योजनेचा आणखी एक आकर्षक भाग म्हणजे संभाव्य करसवलत.
मीडिया रिपोर्टनुसार, वार्षिक 2.5 लाख रुपयांपर्यंतचे योगदान आणि त्यावर मिळणाऱ्या व्याजाला करसवलत देण्याचा विचार सुरू आहे.
मात्र, यासंदर्भात सरकारकडून अद्याप कोणतीही अधिकृत अधिसूचना जारी करण्यात आलेली नाही. त्यामुळे अंतिम नियम सरकारच्या मंजुरीनंतरच स्पष्ट होतील.
निवृत्तीनंतर पैसे हप्त्यांमध्ये काढण्याची सुविधा
या योजनेतील आणखी एक महत्त्वाचा प्रस्ताव म्हणजे निवृत्तीनंतर संपूर्ण रक्कम एकाच वेळी काढण्याची सक्ती नसणे.
सदस्यांना त्यांच्या गरजेनुसार टप्प्याटप्प्याने पैसे काढण्याची सुविधा मिळू शकते.
ही व्यवस्था म्युच्युअल फंडातील सिस्टिमॅटिक विथड्रॉवल प्लॅन (SWP) प्रमाणे असण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
यामुळे निवृत्तीनंतर नियमित उत्पन्नाचा स्रोत तयार होऊ शकतो.
विद्यमान EPF सदस्यांनाही मिळू शकतो फायदा
तज्ज्ञांच्या मते, भविष्यात ही सुविधा विद्यमान EPF खातेधारकांनाही उपलब्ध करून दिली जाऊ शकते.
यामुळे सध्या EPFO मध्ये योगदान देणाऱ्या कर्मचाऱ्यांनाही निवृत्तीनंतर निधी अधिक नियोजनबद्ध पद्धतीने वापरण्याचा पर्याय मिळू शकतो.
डिजिटल पायाभूत सुविधा तयार
EPFO ने या योजनेसाठी आवश्यक माहिती तंत्रज्ञान प्रणाली (IT Infrastructure) आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्म विकसित करण्याचे काम सुरू केले आहे.
ऑनलाइन नोंदणी, डिजिटल योगदान, खाते व्यवस्थापन आणि व्यवहार प्रक्रिया अधिक सोपी करण्यासाठी नवीन तांत्रिक प्रणाली विकसित केली जात आहे.
यामुळे देशभरातील नागरिकांना ऑनलाइन माध्यमातून सहज सहभागी होता येईल.
सरकारची मंजुरी अद्याप बाकी
महत्त्वाचे म्हणजे, युनिव्हर्सल PF योजनेबाबत अद्याप सरकारकडून अधिकृत घोषणा करण्यात आलेली नाही.
सध्या ही योजना प्रस्तावाच्या टप्प्यात असून विविध बाबींचा अभ्यास सुरू आहे. सरकारची अंतिम मंजुरी मिळाल्यानंतरच या योजनेची अंमलबजावणी सुरू होईल.
सामाजिक सुरक्षेचा विस्तार
केंद्र सरकारचा उद्देश सामाजिक सुरक्षेची व्याप्ती वाढवण्याचा आहे.
आतापर्यंत PF सारख्या योजनांचा लाभ प्रामुख्याने संघटित क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांपुरता मर्यादित होता. मात्र, गिग इकॉनॉमी, डिजिटल प्लॅटफॉर्म आणि फ्रीलान्सिंग क्षेत्र झपाट्याने वाढत असल्याने या घटकांनाही निवृत्ती बचतीची सुविधा उपलब्ध करून देण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
युनिव्हर्सल PF योजना लागू झाल्यास देशातील कोट्यवधी स्वयंरोजगार करणाऱ्या आणि असंघटित क्षेत्रातील नागरिकांना पहिल्यांदाच अधिकृत निवृत्ती निधी तयार करण्याची संधी मिळू शकते. नियमित बचत, व्याज, संभाव्य करसवलत आणि निवृत्तीनंतर नियोजनबद्ध आर्थिक सुरक्षा अशा अनेक सुविधा या योजनेत अपेक्षित असल्याने ही योजना देशातील सामाजिक सुरक्षा व्यवस्थेसाठी एक महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकते. मात्र, अंतिम नियम आणि अटी सरकारच्या अधिकृत घोषणेनंतरच स्पष्ट होतील.
