मुंबई : Central Railway अंतर्गत येणाऱ्या मध्य रेल्वे मार्गावर तिकीट बुकिंगमध्ये मोठा गैरव्यवहार उघडकीस आला आहे. विदेशी पर्यटकांसाठी (Foreign Tourist – FT) राखीव असलेल्या विशेष कोट्याचा गैरवापर करून भारतीय प्रवाशांनी तिकीटे बुक केल्याचा गंभीर प्रकार समोर आला आहे. या प्रकरणामुळे रेल्वे प्रशासनात खळबळ उडाली असून कठोर तपासणी मोहिम सुरू करण्यात आली आहे.
मध्य रेल्वे प्रशासनाने दिलेल्या माहितीनुसार, 4 मे 2026 रोजी धावणाऱ्या 12296 संघमित्रा एक्सप्रेसमध्ये या अनियमिततेचा पहिला मोठा खुलासा झाला. या गाडीत काही भारतीय प्रवासी विदेशी पर्यटक कोट्यातून तिकीटे बुक करून प्रवास करत असल्याचे आढळले. विशेष म्हणजे या प्रवाशांकडे आवश्यक असलेली विदेशी पर्यटकांची ओळखपत्रे किंवा वैध सहाय्यक कागदपत्रे नव्हती.
या घटनेनंतर मध्य रेल्वेने संपूर्ण एफटी कोटा बुकिंगचा सखोल आढावा घेतला. तपासणीदरम्यान 24 एप्रिल 2026 ते 11 जून 2026 या कालावधीत एकूण 31 गाड्यांसाठी 174 ओरिजिनेटिंग पीएनआर विदेशी पर्यटक कोट्याअंतर्गत तयार करण्यात आले असल्याचे समोर आले. या बुकिंगमध्ये मोठ्या प्रमाणावर संशयास्पद व्यवहार असल्याचे निदर्शनास आले.
Related News
Railway Fine Increase 2026: रेल्वेत विनातिकीट प्रवास महागला! ₹500 किमान दंड, 6 महिन्यांच्या तुरुंगवासासह 7 नवे नियम लागू
“ दंड थेट ₹10,000 पर्यंत, 1 जुलैपासून 10 मोठे नियम बदल; रेल्वे प्रवाशांसाठी धक्कादायक अलर्ट!”
मुंबई-बंगळुरू वंदे भारत स्लीपरच्या 10 दमदार सुविधा; अवघ्या 14 तासांत प्रवास, प्रवाशांसाठी मोठी आनंदाची बातमी
Karjat-Roha Railway Line: 7 दमदार फायदे! कर्जत-रोहा रेल्वेमार्गामुळे मालवाहतुकीत 110 मिनिटांची मोठी बचत
अमृत भारत एक्सप्रेस : पुणेकरांसाठी रेल्वेची सर्वात मोठी भेट, शिर्डी आणि बिहारसाठी 2 नव्या अत्याधुनिक ट्रेन सुरू
मुंबई ते पुणे अवघ्या 48 मिनिटांत; रेल्वे मंत्रालयाचा 16 लाख कोटींचा मास्टरप्लॅन
18,036 कोटींची मनमाड-इंदूर रेल्वे: 30 नवी स्टेशन, 224 पूल, 9 बोगदे; 6 जिल्ह्यांच्या विकासाला मोठी गती
10 वर्षांच्या प्रतीक्षेनंतर मोठा दिलासा! कळवा-ऐरोली उन्नत रेल्वे कॉरिडॉरला गती; 350 झोपड्या हटल्या, खर्चात 150 कोटींची वाढ
मोरेनात भीषण रेल्वे दुर्घटना; आग लागल्याच्या अफवेमुळे 4 जणांचा मृत्यू
माथेरान News: 123 दिवस टॉय ट्रेन बंद! 15 जूनपासून नेरळ-अमन लॉज सेवा स्थगित; पर्यटकांसाठी मोठा दिलासा देणारे शटल वेळापत्रक
4 महिन्यांसाठी बंद होणार ‘माथेरानची राणी’ मिनी ट्रेन! पर्यटकांना मोठा धक्का; जाणून घ्या 5 महत्त्वाची कारणे
Indian Railways 2026: 40 वर्षांनंतर रेल्वेची Powerful AI Reservation System, तिकीट बुकिंगमध्ये मोठी क्रांती
तपासणी आणखी सखोल केल्यानंतर 39 पीएनआर बुकिंगमध्ये स्पष्ट अनियमितता आढळून आली. या सर्व बुकिंगमध्ये 121 प्रवासी अनधिकृतपणे प्रवास करत असल्याचे निष्पन्न झाले. या प्रवाशांकडून नियमानुसार दंडात्मक रक्कम आकारण्यात आली असून एकूण 3 लाख 56 हजार 916 रुपये वसूल करण्यात आले आहेत.
रेल्वे प्रशासनाने स्पष्ट केले की, संबंधित प्रवाशांना तातडीने त्यांच्या आरक्षित बर्थवर बसण्यास मनाई करण्यात आली. त्यांच्या जागा नंतर प्रतीक्षा यादीतील (Waiting List) किंवा आरएसी प्रवाशांना देण्यात आल्या, जेणेकरून वैध प्रवाशांना कोणताही त्रास होऊ नये.
या संपूर्ण प्रकरणात केवळ प्रवासीच नव्हे तर बुकिंग प्रक्रियेत कोणतेही एजंट किंवा मध्यस्थ सहभागी आहेत का, याचीही चौकशी सुरू करण्यात आली आहे. यासाठी आयआरसीटीसीकडून अतिरिक्त माहिती मागवण्यात आली असून बुकिंग ट्रान्झॅक्शनचे तांत्रिक विश्लेषण केले जात आहे. जर कोणत्याही अधिकृत किंवा अनधिकृत एजंटचा सहभाग आढळला, तर त्यांच्यावरही कठोर कारवाई केली जाणार असल्याचे संकेत रेल्वे प्रशासनाने दिले आहेत.
रेल्वे अधिकाऱ्यांच्या मते, विदेशी पर्यटक कोटा हा विशेषतः भारतात येणाऱ्या परदेशी पर्यटकांसाठी राखीव असतो. या कोट्याचा उद्देश आंतरराष्ट्रीय प्रवाशांना प्रवासात सुविधा देणे आणि तिकीट उपलब्धता सुनिश्चित करणे हा आहे. मात्र काही प्रवाशांनी या व्यवस्थेचा गैरवापर करून चुकीच्या पद्धतीने तिकीटे मिळवली, हे गंभीर नियमभंगाचे प्रकरण आहे.
रेल्वे कायद्यानुसार, अशा प्रकारे अपात्र कोट्याअंतर्गत तिकीट बुक करणे हा दंडनीय गुन्हा मानला जातो. प्रवाशांनी ज्या कोट्याअंतर्गत तिकीट घेतले आहे, त्या कोट्याचे सर्व निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे. विशेषतः वैध ओळखपत्रे आणि सहाय्यक कागदपत्रे सोबत ठेवणे बंधनकारक आहे.
या प्रकरणानंतर मध्य रेल्वेने तपासणी मोहीम अधिक तीव्र केली आहे. रेल्वे तिकीट तपासणी कर्मचाऱ्यांना विशेष आदेश देण्यात आले असून संशयास्पद बुकिंगवर सतत नजर ठेवण्यास सांगण्यात आले आहे. तसेच डिजिटल बुकिंग प्रणालीतील त्रुटी शोधून त्यावर नियंत्रण ठेवण्याचे निर्देशही देण्यात आले आहेत.
रेल्वे प्रशासनाने प्रवाशांना आवाहन केले आहे की, त्यांनी कोणत्याही प्रकारचा गैरव्यवहार टाळावा आणि नियमांचे काटेकोर पालन करावे. तसेच जर कोणालाही अशा प्रकारच्या अनियमिततेची माहिती मिळाली, तर ती तातडीने रेल्वे कर्मचाऱ्यांना किंवा 139 हेल्पलाइनवर कळवावी. याशिवाय Rail Madad अॅपच्या माध्यमातूनही तक्रार नोंदवता येते.
या घटनेमुळे रेल्वे तिकीट बुकिंग प्रणालीतील पारदर्शकतेवर पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. विशेषतः कोटा आधारित बुकिंग प्रणालीमध्ये अधिक कडक तपासणी आणि तांत्रिक सुधारणा करण्याची गरज असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
सध्या मध्य रेल्वे प्रशासनाने या प्रकरणाचा संपूर्ण अहवाल तयार करण्याचे काम सुरू केले असून दोषींवर पुढील कायदेशीर कारवाई करण्याची प्रक्रिया सुरू आहे. या कारवाईमुळे भविष्यात अशा प्रकारच्या गैरव्यवहारांना आळा बसेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
एकूणच, विदेशी पर्यटक कोट्याचा गैरवापर करून झालेल्या या तिकीट घोटाळ्याने रेल्वे व्यवस्थेतील काही त्रुटी अधोरेखित केल्या आहेत. प्रशासनाने कठोर पावले उचलली असली तरी भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी प्रणाली अधिक मजबूत आणि पारदर्शक करण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे.
