पाकिस्तानचा दुहेरी खेळ: अमेरिकेला धक्का, इराणला गुप्त मदत?
मध्यपूर्वेत वाढलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तान, अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संबंध पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहेत. गेल्या काही आठवड्यांपासून या तीन देशांमधील घडामोडींनी आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठी खळबळ उडवली आहे. विशेषतः पाकिस्तानने एकीकडे मध्यस्थाची भूमिका निभावत असताना दुसरीकडे अमेरिकेला अंधारात ठेवून इराणला मदत केल्याच्या बातम्यांमुळे परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची झाली आहे.
40 दिवसांचं युद्ध आणि पाकिस्तानची मध्यस्थी
अमेरिका आणि इराण यांच्यात तब्बल 40 दिवस तणावपूर्ण संघर्ष सुरू होता. या संघर्षामुळे संपूर्ण जगाचे लक्ष मध्यपूर्वेकडे लागले होते. या काळात दोन्ही देशांमध्ये थेट संवाद बंद झाला होता आणि युद्धविरामाची कोणतीही शक्यता दिसत नव्हती.
याच वेळी पाकिस्तानने पुढाकार घेत मध्यस्थी करण्याचा प्रयत्न केला. पाकिस्तानने दोन्ही देशांशी संपर्क साधून संवाद सुरू ठेवण्याचा प्रयत्न केला. अखेर 40 व्या दिवशी अमेरिका आणि इराण यांच्यात युद्धविरामाची घोषणा झाली. या प्रक्रियेत पाकिस्तानची भूमिका महत्त्वाची मानली गेली.
Related News
जबलपूरमध्ये भीषण दुर्घटना: बरगी धरणात पर्यटकांचा क्रूज बुडाला, 4 जणांचा मृत्यू
PIN शिवाय पेमेंटची नवी क्रांती; बायोमेट्रिकद्वारे बँकिंग अधिक स्मार्ट
उन्हाळ्यात ऊसाचा रस पिताय? डॉक्टरांचा गंभीर इशारा समोर
Arti Singh ने 20 दिवसांत 5 किलो वजन कमी कसं केलं? जाणून घ्या तिचा डाएट
“बच्चू कडूंचा शिवसेनेत 1 मोठा धमाकेदार प्रवेश: महाराष्ट्र राजकारणात सकारात्मक भूकंप!”
Natasha Poonawalla चा हटके लूक व्हायरल; कांथा साडीत दिला ग्लॅमरस टच
युद्धविरामानंतर पहिल्या फेरीच्या चर्चाही पाकिस्तानमध्येच पार पडल्या. मात्र या चर्चेत कोणताही ठोस तोडगा निघू शकला नाही. तरीही पाकिस्तानची आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रतिमा एका मध्यस्थ देश म्हणून उंचावली गेली.
स्ट्रेट ऑफ होर्मूज: जागतिक ऊर्जा संकटाचा केंद्रबिंदू
या संपूर्ण संघर्षाचा सर्वात मोठा परिणाम स्ट्रेट ऑफ होर्मूज या महत्त्वाच्या समुद्री मार्गावर झाला. हा मार्ग जगातील तेल वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.
इराणने युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर हा मार्ग बंद केला होता. त्यानंतर अमेरिकेनेही या भागात नाकेबंदी वाढवली. परिणामी जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला.
तेलाच्या किंमतीत चढउतार झाले, अनेक देशांमध्ये इंधन संकट निर्माण होण्याची भीती व्यक्त केली गेली. स्ट्रेट ऑफ होर्मूज कधी पुन्हा सुरू होणार याकडे संपूर्ण जगाचं लक्ष लागून आहे.
ट्रम्प प्रशासनावर परिणाम
या संपूर्ण घडामोडींमध्ये डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या नेतृत्वाखालील अमेरिकन धोरणावरही प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. अमेरिकेने इराणवर आर्थिक निर्बंध लादून त्याला दबावाखाली आणण्याचा प्रयत्न केला होता.
सुरुवातीला या धोरणाला यश मिळत असल्याचं दिसत होतं. इराणची अर्थव्यवस्था कमकुवत होत असल्याचंही सांगितलं जात होतं. मात्र परिस्थिती अचानक बदलली आणि पाकिस्तानच्या हालचालींमुळे अमेरिकेची रणनीती कमकुवत होत असल्याचं दिसून आलं.
पाकिस्तानचा ‘दुहेरी खेळ’ उघड
एकीकडे पाकिस्तान अमेरिका आणि इराणमध्ये शांतता प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्न करत होता, तर दुसरीकडे त्याने गुप्तपणे इराणला मदत केल्याचा आरोप समोर आला आहे.
माहितीनुसार, पाकिस्तानने अमेरिकेला न सांगता इराणसाठी सहा व्यापारी मार्ग खुले केले. या मार्गांमुळे इराणला व्यापार सुरू ठेवण्यास मदत मिळाली. विशेषतः अमेरिकेच्या निर्बंधांमुळे बंद पडलेले आर्थिक व्यवहार पुन्हा सुरू होण्याची शक्यता निर्माण झाली.
ही बाब अमेरिकेसाठी मोठा धक्का मानली जात आहे. कारण यामुळे अमेरिकेचा आर्थिक दबाव कमी होऊ शकतो.
इराणला मिळालेला ‘आर्थिक ऑक्सिजन’
अमेरिकेच्या निर्बंधांमुळे इराणची अर्थव्यवस्था गंभीर संकटात होती. अनेक तज्ञांच्या मते, हा दबाव इराण फार काळ सहन करू शकणार नव्हता.
मात्र पाकिस्तानने व्यापारी मार्ग खुले केल्यानंतर इराणला मोठा दिलासा मिळाला आहे. यामुळे इराणला आवश्यक वस्तू आणि संसाधने मिळू शकतात. त्यामुळे त्याची अर्थव्यवस्था स्थिर राहण्यास मदत होईल.
यालाच अनेक विश्लेषक “आर्थिक ऑक्सिजन” असे संबोधत आहेत.
जागतिक राजकारणावर परिणाम
या संपूर्ण प्रकरणामुळे जागतिक राजकारणात नवीन समीकरणे तयार होण्याची शक्यता आहे. पाकिस्तानची भूमिका आता संशयाच्या भोवऱ्यात सापडली आहे.
अमेरिका पाकिस्तानवर विश्वास ठेवू शकेल का, हा मोठा प्रश्न निर्माण झाला आहे. दुसरीकडे, इराणसाठी पाकिस्तान एक महत्त्वाचा भागीदार म्हणून पुढे येत आहे.
यामुळे पुढील काळात आंतरराष्ट्रीय संबंध अधिक गुंतागुंतीचे होण्याची शक्यता आहे.
पुढे काय?
अमेरिका आणि इराण यांच्यात चर्चेची दुसरी फेरी लवकरच होण्याची शक्यता आहे. मात्र सध्याच्या परिस्थितीत विश्वासाचा अभाव ही मोठी अडचण आहे.
स्ट्रेट ऑफ होर्मूज पुन्हा सुरू होईल का, पाकिस्तानवर अमेरिका कोणती भूमिका घेईल, आणि इराणची अर्थव्यवस्था कशी बदलते—या सर्व गोष्टींवर जगाचे लक्ष लागून आहे.
पाकिस्तानने एकाच वेळी दोन वेगवेगळ्या भूमिका निभावण्याचा प्रयत्न केला—एकीकडे शांततेचा दूत आणि दुसरीकडे गुप्त सहकारी. या दुहेरी धोरणामुळे अमेरिकेला मोठा धक्का बसला आहे.
आता या परिस्थितीतून पुढे काय घडतं, यावर केवळ या तीन देशांचं नाही तर संपूर्ण जगाचं भविष्य अवलंबून आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/category/international/
