मध्य पूर्वेतील अमेरिका-इराण तणाव पुन्हा एकदा जागतिक राजकारणाच्या केंद्रस्थानी आला आहे. मागील काही आठवड्यांपासून सुरू असलेल्या संघर्ष, युद्धविराम आणि अपयशी चर्चांनंतर दोन्ही देश पुन्हा संवादाच्या टेबलावर बसण्याच्या तयारीत आहेत. मात्र या चर्चेपूर्वीच अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष JD Vance यांनी एक महत्त्वपूर्ण आणि सूचक विधान केले आहे की, अमेरिका आणि इराणमधील दशकांपासूनचा अविश्वास “एका रात्रीत दूर होऊ शकत नाही.”
त्यांच्या या वक्तव्यामुळे आगामी चर्चांबाबत अपेक्षा आणि शंका दोन्ही वाढल्या आहेत. दुसरीकडे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनीही पुन्हा चर्चेचे संकेत दिल्याने आंतरराष्ट्रीय पातळीवर कूटनीतीक हालचालींना वेग आला आहे.
पाकिस्तानमध्ये झालेली आधीची चर्चा निष्फळ
गेल्या आठवड्यात पाकिस्तानमधील इस्लामाबाद येथे अमेरिका आणि इराण यांच्यात तब्बल 21 तासांची प्रदीर्घ चर्चा झाली होती. ही चर्चा युद्धविरामानंतर शांतता प्रक्रियेचा एक महत्त्वाचा भाग मानली जात होती. मात्र, ती कोणत्याही ठोस निष्कर्षाशिवाय संपली.
Related News
अमेरिकेचे दिवस फिरले? सौदी अरेबियाच्या वक्तव्याने ट्रम्प आणि अमेरिकेवर प्रश्नचिन्ह; आखाती राजकारणात मोठा बदल
ऐन युद्धात इस्रायलमध्ये मोठा राजकीय-गुप्तचर पेच; मोसादमध्ये फूट, नेतन्याहूंच्या निर्णयावर तीव्र वाद
अमेरिका–इराण युद्ध थांबलं, पण प्रश्न वाढले: मध्यस्थी पाकिस्तानात का?
48 तास शत्रूच्या भूमीत लपून राहिला पायलट; CSEL डिव्हाइस ठरलं लाइफसेव्हर
Flight Attendant Arrested in Dubai : युद्धाचा फोटो शेअर करणं महागात! दुबईत फ्लाइट अटेंडंटला अटक, व्हॉट्सॲपवर ‘ही’ चूक टाळा
इराणमध्येच फूट! Hassan Rouhani आणि Mohammad Javad Zarif यांच्यावर गद्दारीचे आरोप; युद्धात इराणची पकड कमकुवत?
होर्मुज खाडीत हाहाकार! अमेरिकन हवाई दलाला मोठा धक्का; युद्ध आणखी भडकले
US-Iran War: इराणचा मोठा दावा! अमेरिकेचं F-15E पाडलं ; वैमानिक बेपत्ता, जिवंत पकडणाऱ्याला बक्षीस
इराण-इस्रायल युद्ध: ‘या’ देशावर संकटाची टांगती तलवार ; ट्रम्पच्या धमकीने जागतिक राजकारण ढवळून निघाले
पाकिस्तानचे माजी लष्करप्रमुख कमर जावेद बाजवा यांचे निधन, बाथरूममध्ये घसरल्याने डोक्याला गंभीर दुखापत
या चर्चेनंतर पुन्हा तणाव वाढला आणि मध्य पूर्वेत संघर्ष अधिक तीव्र होण्याची शक्यता निर्माण झाली. दोन्ही देशांमध्ये अविश्वासाचे वातावरण कायम राहिले असून कोणताही ठोस करार होऊ शकला नाही.
जेडी व्हान्स यांचं स्पष्ट विधान
टर्निंग पॉइंट यूएसए या कार्यक्रमात बोलताना JD Vance म्हणाले की,“वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यात प्रचंड अविश्वास आहे. हा अविश्वास एका रात्रीत दूर होऊ शकत नाही. वाटाघाटी सुरू ठेवाव्या लागतील, पण तोडगा लगेच निघेल अशी अपेक्षा ठेवणे चुकीचे आहे.”ते पुढे म्हणाले की, इराणचे प्रतिनिधी चर्चेसाठी तयार आहेत आणि काही प्रमाणात तडजोड करण्याची इच्छाही दाखवत आहेत. मात्र सध्याची परिस्थिती अत्यंत गुंतागुंतीची असून दोन्ही बाजूंनी सावध भूमिका घेतली जात आहे.
ट्रम्पकडून पुन्हा चर्चेचे संकेत
अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनीही संकेत दिले आहेत की येत्या काही दिवसांत अमेरिका आणि इराण यांच्यातील दुसऱ्या टप्प्यातील चर्चा पुन्हा सुरू होऊ शकते.
त्यांच्या मते, पाकिस्तानमध्ये झालेल्या अपयशी चर्चेनंतरही संवाद पूर्णपणे थांबलेला नाही. त्यामुळे पुढील 48 तासांत दोन्ही देशांचे शिष्टमंडळ पुन्हा इस्लामाबादमध्ये भेटण्याची शक्यता आहे.
मात्र याचदरम्यान अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव अधिक वाढताना दिसत आहे. काही अहवालांनुसार अमेरिका काही धोरणात्मक ठिकाणांवर दबाव वाढवत आहे, तर इराणही आपल्या भूमिकेवर ठाम आहे.
मध्य पूर्वेतील युद्धजन्य परिस्थिती
28 फेब्रुवारी रोजी सुरू झालेल्या अमेरिका-इराण संघर्षाने संपूर्ण मध्य पूर्वेतील परिस्थिती बिघडवली आहे. या संघर्षात हजारो नागरिकांचा मृत्यू झाला असून लाखो लोक विस्थापित झाले आहेत.अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यातील संघर्षामुळे संपूर्ण प्रदेशात अस्थिरता निर्माण झाली आहे. अनेक देशांनी या युद्धाचा आर्थिक आणि राजकीय फटका सहन केला आहे.युद्धविराम जाहीर झाल्यानंतर काही काळ शांतता राहिली होती, मात्र पुन्हा चर्चेचे अपयश आणि नाकेबंदीमुळे परिस्थिती तणावपूर्ण बनली आहे.
संयुक्त राष्ट्रांची चिंता
संयुक्त राष्ट्रांचे महासचिव António Guterres यांनी मध्य पूर्वेतील वाढत्या संघर्षाबद्दल गंभीर चिंता व्यक्त केली आहे.
त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, या संकटावर कोणताही लष्करी उपाय नाही आणि शांततेसाठी पुन्हा वाटाघाटी सुरू होणे आवश्यक आहे. तसेच सर्व देशांनी आंतरराष्ट्रीय नौवहन मार्गांचे संरक्षण आणि स्वातंत्र्य कायम ठेवावे, असेही त्यांनी नमूद केले.त्यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘X’ वर लिहिले की, “मध्य पूर्वेतील संकटावर कोणताही लष्करी तोडगा नाही. युद्धविराम टिकवला पाहिजे आणि वाटाघाटी पुन्हा सुरू झाल्या पाहिजेत.”
होर्मुझ सामुद्रधुनीवर तणाव
या संपूर्ण संघर्षाचा मोठा परिणाम होर्मुझ सामुद्रधुनीसारख्या महत्त्वाच्या जागतिक तेल वाहतूक मार्गांवरही झाला आहे. या मार्गावर तणाव वाढल्यास जागतिक तेल पुरवठ्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.अमेरिका आणि इराण दोन्ही बाजूंनी या भागावर लक्ष केंद्रित केले असून कोणत्याही चुकांमुळे मोठा संघर्ष उभा राहण्याची शक्यता आहे.
पुढील चर्चा निर्णायक ठरणार
विशेषत: आगामी चर्चेचा टप्पा अत्यंत निर्णायक मानला जात आहे. जर या चर्चेत कोणताही ठोस करार झाला नाही, तर मध्य पूर्वेत पुन्हा युद्धजन्य परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.अमेरिका सध्या संयमाने भूमिका घेत आहे, तर इराणही आक्रमकतेपेक्षा राजनैतिक मार्गावर भर देत आहे. मात्र दोन्ही देशांमधील अविश्वास अजूनही सर्वात मोठा अडथळा आहे.
सध्याची परिस्थिती पाहता अमेरिका-इराण संघर्ष केवळ दोन देशांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही, तर तो जागतिक राजकारण, अर्थव्यवस्था आणि ऊर्जा बाजारावर परिणाम करणारा मुद्दा बनला आहे.JD Vance यांनी म्हटल्याप्रमाणे, “अविश्वास एका रात्रीत दूर होणार नाही,” हे विधान या संपूर्ण परिस्थितीचे वास्तव अधोरेखित करते. पुढील काही दिवसांतील चर्चा शांततेकडे नेते की पुन्हा तणाव वाढवते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/very-good-news-for-mumbaikars-important-decision-of-central-railway/
