मध्य पूर्वेत वाढलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इराणने घेतलेल्या एका महत्त्वाच्या निर्णयामुळे जागतिक स्तरावर मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. जगातील सर्वात महत्त्वाच्या समुद्री मार्गांपैकी एक असलेल्या Strait of Hormuz (होर्मुझ सामुद्रधुनी) संदर्भात इराणने आपली भूमिका स्पष्ट करत काही देशांना मोठा दिलासा दिला आहे.
इराणने स्पष्ट केले आहे की हा समुद्री मार्ग पूर्णपणे बंद नसून तो फक्त “शत्रू देशांसाठी” बंद आहे. इतर मैत्रीपूर्ण देशांसाठी हा मार्ग नेहमीप्रमाणे खुला ठेवण्यात आला आहे. या निर्णयामुळे जागतिक व्यापार, विशेषतः तेलवाहतूक, यावर मोठा परिणाम होणार आहे.
होर्मुझ सामुद्रधुनीचे महत्त्व काय ?
Strait of Hormuz हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा समुद्री मार्ग मानला जातो. या मार्गातून जगातील जवळपास 20% कच्च्या तेलाचा पुरवठा केला जातो. त्यामुळे या मार्गावर कोणतीही अडचण निर्माण झाली तर त्याचा थेट परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होतो.इराणने या सामुद्रधुनीत नाकाबंदी केल्यानंतर अनेक देश चिंतेत होते. विशेषतः युरोपीय देश आणि अमेरिका या परिस्थितीकडे बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.
Related News
आधी 5 देशांना दिली होती मोकळीक
इराणने सुरुवातीला काही निवडक देशांना होर्मुझ मार्गातून सुरक्षित प्रवास करण्याची परवानगी दिली होती. या देशांमध्ये:
- भारत
- रशिया
- चीन
- इराक
- पाकिस्तान
या पाच देशांनी इराणकडे त्यांच्या जहाजांसाठी सुरक्षित मार्गाची विनंती केली होती. त्यानंतर इराणने त्यांच्या जहाजांना सुरक्षितपणे होर्मुझ सामुद्रधुनी पार करण्याची परवानगी दिली.
आता सहावा देशही यादीत
आता या यादीत सहाव्या देशाची भर पडली आहे. इराणने मलेशियाला देखील होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जहाजे नेण्याची परवानगी दिली आहे.
मलेशियाचे पंतप्रधान Anwar Ibrahim यांनी याबाबत माहिती देताना सांगितले की, त्यांनी इराणसह अनेक देशांशी चर्चा केली. या चर्चेनंतर इराणने मलेशियन जहाजांना सुरक्षित मार्ग देण्यास सहमती दर्शवली.
इराणची स्पष्ट भूमिका
इराणचे परराष्ट्र मंत्री Abbas Araghchi यांनी स्पष्टपणे सांगितले की:“होर्मुझ सामुद्रधुनी फक्त शत्रूंसाठी बंद आहे. इतर सर्व देशांसाठी ती खुली आहे.”त्यांनी पुढे सांगितले की, जे देश इराणकडे अधिकृतपणे परवानगी मागतात आणि मैत्रीपूर्ण संबंध ठेवतात, त्यांना सुरक्षित मार्ग दिला जातो.
युरोपियन देशांवर हल्ल्यांचा आरोप
इराणवर काही युरोपीय देशांच्या जहाजांवर हल्ले केल्याचे आरोप आहेत. या घटनांमुळे या मार्गावर तणाव वाढला आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, इराण या मार्गावर नियंत्रण ठेवून एकप्रकारे “टोल सिस्टम” लागू करत आहे.
शांततेसाठी मलेशियाचे प्रयत्न
Anwar Ibrahim यांनी सांगितले की, मध्य पूर्वेत शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी मलेशिया प्रयत्न करत आहे. त्यांनी इराण, तुर्की, इजिप्त आणि इतर देशांशी चर्चा केली आहे.मात्र त्यांनी हेही मान्य केले की, परिस्थिती अत्यंत गुंतागुंतीची आहे. इराणला वारंवार धोका झाल्याची भावना असल्यामुळे ते सहजपणे कोणतेही शांततेचे पाऊल उचलण्यास तयार नाही.
read also : https://ajinkyabharat.com/team-indias-6-owners-announced-bccis-schedule-released/
