योग्य प्रमाणात जेवूनही अॅसिडिटीचा त्रास? कारणे, लक्षणे आणि प्रभावी उपाय
योग्य जेवण करूनही अॅसिडिटीचा त्रास : आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत अॅसिडिटी ही समस्या फारच सामान्य झाली आहे. अनेकदा लोक जास्त तिखट, तेलकट किंवा जंक फूड खाल्ल्यानंतर अॅसिडिटी होते असे मानतात. मात्र अनेकांना योग्य प्रमाणात आणि साधे जेवण करूनही छातीत जळजळ, आंबट ढेकर, पोट फुगणे किंवा घशात जळजळ यासारखा त्रास जाणवतो. अशा वेळी “आपण नीट खात असूनही अॅसिडिटी का होते?” हा प्रश्न अनेकांच्या मनात निर्माण होतो.
तज्ज्ञांच्या मते, अॅसिडिटी ही केवळ जास्त आम्लनिर्मितीमुळेच होते असे नाही, तर काही वेळा पोटातील आम्लाचे प्रमाण कमी असणे हे देखील यामागचे महत्त्वाचे कारण असू शकते. चुकीची जीवनशैली, अनियमित जेवणाची वेळ, ताणतणाव आणि काही औषधांचे सेवन यामुळे ही समस्या वाढू शकते.
अॅसिडिटी म्हणजे नेमके काय?
अॅसिडिटी म्हणजे पोटात तयार होणाऱ्या हायड्रोक्लोरिक अॅसिडचे प्रमाण असंतुलित होणे. हे आम्ल अन्न पचवण्यासाठी आवश्यक असते. परंतु जेव्हा याचे प्रमाण जास्त किंवा कमी होते, तेव्हा पचनसंस्थेवर परिणाम होतो आणि विविध त्रास सुरू होतात. छातीत जळजळ, घशात आंबटपणा, पोटात जडपणा, गॅस आणि उलटीसारखी भावना ही अॅसिडिटीची सामान्य लक्षणे आहेत.
Related News
नखे चघळण्याची धोकादायक सवय! आरोग्यावर होणारे 7 गंभीर परिणाम आणि प्रभावी उपाय
घरातील नकारात्मक ऊर्जा दूर करण्यासाठी 2 सोपे आणि शक्तिशाली फेंगशुई उपाय
3 शक्तिशाली टिप्स : जिभेवरील पांढऱ्या थरामुळे उद्भवणाऱ्या आजारांपासून बचाव करा
मधुमेह असलेल्या लोकांसाठी चिकू खाण्याच्या 5 महत्त्वाच्या टिप्स
6 कारणे की तुम्ही रोज पपई किंवा कीवी खाल्ले पाहिजे – पचनासाठी सुपरफूड!
Do You Eat Pumpkin Seeds Every Day? हे 5 गंभीर तोटे जाणून घेतलेच पाहिजेत
7 Powerful Benefits of Fiber : शरीर निरोगी ठेवणारे हे शक्तिशाली रहस्य
हिवाळ्यातही तहान नाही? 5 सोप्या उपायांनी राहा हायड्रेटेड
बाजारातील चमकदार रताळ्यांना फसू नका! 2 मिनिटांत ओळखा खरे आणि नकली रताळे
योग्य जेवण करूनही अॅसिडिटी का होते?
बहुतेक वेळा अॅसिडिटीचे कारण जास्त खाणे किंवा तिखट पदार्थ असतात असे मानले जाते. मात्र काही प्रकरणांमध्ये ‘लो स्टमक अॅसिड’ म्हणजेच पोटातील आम्लाचे प्रमाण कमी असणे हे देखील कारण ठरते. पोटातील आम्ल कमी असल्यास अन्न व्यवस्थित पचत नाही. अपचन झालेले अन्न पोटात जास्त काळ राहते आणि त्यामुळे गॅस तयार होतो. या गॅसमुळे पोटात दाब निर्माण होतो आणि अन्न व आम्ल घशाकडे ढकलले जाते. परिणामी छातीत जळजळ, ढेकर आणि घशात जळजळ होऊ शकते.
वृद्धत्व, दीर्घकाळ अँटासिड औषधांचे सेवन, सततचा ताणतणाव, अनियमित आहार, तसेच जस्त किंवा व्हिटॅमिन बी १२ ची कमतरता यामुळे पोटातील आम्लनिर्मिती कमी होऊ शकते. त्यामुळे अनेक वेळा लोकांना वाटते की पोटात जास्त आम्ल तयार होत आहे, प्रत्यक्षात मात्र आम्लाच्या कमतरतेमुळेच त्रास होत असतो.
अॅसिडिटी वाढवणाऱ्या सवयी
अनियमित वेळी जेवण करणे, उपाशीपोटी जास्त वेळ राहणे किंवा अचानक एकदम भरपूर जेवणे यामुळे पचनसंस्थेवर ताण येतो. जास्त प्रमाणात चहा, कॉफी, थंड पेये आणि कार्बोनेटेड ड्रिंक्सचे सेवन केल्यास अॅसिडिटी वाढू शकते. तळलेले, प्रक्रिया केलेले आणि फारच मसालेदार अन्न देखील पोटासाठी हानिकारक ठरते.
तसेच रात्री उशिरापर्यंत जागरण करणे, झोपेची कमतरता आणि सततचा मानसिक तणाव हे देखील अॅसिडिटीची समस्या वाढवतात. धूम्रपान आणि मद्यपानामुळे पचनसंस्था कमकुवत होते. काही औषधांचे साइड इफेक्ट्स आणि हार्मोनल बदलांमुळेही आम्लतेचा त्रास वाढू शकतो.
अॅसिडिटीची लक्षणे ओळखा
अॅसिडिटीची लक्षणे केवळ छातीत जळजळ इतकीच मर्यादित नसतात. वारंवार आंबट ढेकर येणे, घशात जळजळ, पोट फुगणे, पोटात जडपणा, मळमळ, भूक न लागणे आणि काही वेळा डोकेदुखीही जाणवू शकते. ही लक्षणे दीर्घकाळ दुर्लक्षित केल्यास पचनसंस्थेवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.
घरगुती उपायांनी मिळू शकतो आराम
अॅसिडिटीचा सौम्य त्रास असल्यास काही सोपे घरगुती उपाय उपयोगी ठरू शकतात. सकाळी रिकाम्या पोटी एक ग्लास कोमट पाणी प्यायल्यास पचनक्रिया सुधारते. तुळशीची ४–५ पाने चावून खाणे किंवा त्यांचा काढा पिणे आम्लता कमी करण्यास मदत करते.
थंड दूध हळूहळू पिल्यास छातीत होणारी जळजळ कमी होते, कारण दूध आम्ल शोषून घेण्यास मदत करते. जेवणानंतर थोडी बडीशेप चावून खाल्ल्यास गॅस आणि अॅसिडिटी कमी होते. ओवा थोड्या मिठासोबत कोमट पाण्यात घेणेही फायदेशीर ठरते. जिरे पाण्यात उकळून ते पाणी गार झाल्यावर पिल्यास पचन सुधारते.
आलं आणि मध यांचे मिश्रण अॅसिडिटीवर प्रभावी मानले जाते. केळी, कलिंगड, काकडी यांसारखी थंड प्रकृतीची फळे पोट शांत ठेवतात. नारळपाणी देखील अॅसिडिटी कमी करण्यासाठी उपयुक्त आहे.
जीवनशैलीत बदल आवश्यक
अॅसिडिटीपासून कायमचा आराम मिळवायचा असेल तर जीवनशैलीत बदल करणे अत्यंत आवश्यक आहे. एकदम भरपूर जेवण करण्याऐवजी थोड्या-थोड्या प्रमाणात आणि वेळेवर जेवण करा. तिखट, तेलकट आणि जंक फूड टाळा. जेवल्यानंतर लगेच झोपू नका, किमान ३० मिनिटे हलकी चालणे फायदेशीर ठरते.
तणाव कमी करण्यासाठी योग, प्राणायाम किंवा ध्यानाचा अवलंब करा. पुरेसे पाणी प्या आणि नियमित व्यायामाची सवय लावा. धूम्रपान आणि मद्यपान टाळल्यास पचनसंस्था मजबूत राहते.
डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?
जर अॅसिडिटीचा त्रास वारंवार होत असेल, औषधांशिवाय आराम मिळत नसेल किंवा लक्षणे तीव्र असतील तर तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. योग्य तपासणीद्वारे अॅसिडिटीमागील नेमके कारण शोधून त्यावर योग्य उपचार करणे महत्त्वाचे आहे.
अॅसिडिटी ही केवळ चुकीच्या आहारामुळेच होत नाही, तर जीवनशैली, मानसिक तणाव आणि पोटातील आम्लाचे असंतुलन यामुळेही ती उद्भवू शकते. योग्य आहार, नियमित दिनचर्या आणि साधे घरगुती उपाय अवलंबल्यास अॅसिडिटीपासून मोठ्या प्रमाणात आराम मिळू शकतो. मात्र दीर्घकाळ त्रास होत असल्यास स्वतः औषधे घेण्याऐवजी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणेच हिताचे ठरते.
