दररोज २–३ कप Coffee पिल्याने डिमेन्शियाचा धोका कमी होतो, पण एक अट आहे!
Coffee प्रेमींसाठी ही नक्कीच आनंदाची बातमी आहे. सकाळची सुरुवात असो किंवा कामाच्या मधल्या वेळेत येणारी थकवा दूर करण्याची गरज—कॉफी अनेकांच्या आयुष्याचा अविभाज्य भाग बनली आहे. मात्र, “जास्त कॉफी आरोग्यास हानिकारक” असे अनेकदा सांगितले जाते. पण आता एका नव्या संशोधनानुसार मर्यादित प्रमाणात घेतलेली कॅफिनयुक्त कॉफी मेंदूच्या आरोग्यास फायदेशीर ठरू शकते.
JAMA (Journal of the American Medical Association) मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका मोठ्या अभ्यासानुसार, दररोज २ ते ३ कप कॅफिनयुक्त कॉफी पिणाऱ्या लोकांमध्ये डिमेन्शियाचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी आढळून आला आहे. मात्र, यामागे एक महत्त्वाची अटही आहे—कॉफीचे प्रमाण मर्यादित असणे आवश्यक आहे.
कॅफिन आणि डिमेन्शिया यांचा संबंध काय?
या संशोधनात तब्बल १,३१,८२१ लोकांचा ४३ वर्षांहून अधिक काळ अभ्यास करण्यात आला. संशोधकांनी असे आढळून आणले की जे लोक मध्यम प्रमाणात कॅफिन घेत होते—म्हणजे दररोज २–३ कप कॉफी किंवा १–२ कप चहा—त्यांची स्मरणशक्ती आणि मेंदूची कार्यक्षमता अधिक चांगली होती.
Related News
‘The 50’ : रिअॅलिटी शो म्हणजे स्वतःला सिद्ध करणं नाही; अनुभव घेणं आहे – रिद्धी डोगरा
Bigg Boss Marathi 6 : करण-प्राजक्ताचा गुपचूप प्रेमफुल!
12 किल्ल्यांचा अभिमान: छत्रपती शिवाजी महाराजांना युनेस्कोचा जागतिक वारसा सन्मान!
SJVN शेअरमध्ये 182% तुफान वाढ: गुंतवणूकदारांसाठी सुवर्णसंधी!
भारत बोधन एआय कॉनक्लेव्ह 2026 : शिक्षणात डिजिटल क्रांतीसाठी पाऊल
सोनं पुन्हा चकाकलं! 1 दिवसात 10 ग्रॅमचा भाव एवढा वाढला की तुम्ही थक्क व्हाल
Ahmedabad Plane Crash : पायलटचा हात होता का? धक्कादायक दावा समोर आला
युवासेनेचा पोलीस भरती उमेदवारांसाठी सेवाभावी उपक्रम – नि:शुल्क निवास व भोजन
महत्त्वाची बाब म्हणजे, हा फायदा केवळ कॅफिनयुक्त कॉफीमुळे दिसून आला. डिकॅफ (Decaffeinated) कॉफी पिणाऱ्या लोकांमध्ये असा कोणताही ठोस फायदा दिसला नाही. यावरून असे सूचित होते की कॉफीमधील कॅफिन हेच मेंदूसाठी फायदेशीर घटक असू शकते.
या अभ्यासाला National Institutes of Health (NIH) यांचे अर्थसहाय्य लाभले होते. संशोधनात असेही स्पष्ट झाले की ज्यांना अल्झायमर किंवा इतर प्रकारच्या डिमेन्शियाचा आनुवंशिक धोका होता, त्यांच्यातही कॅफिनचा सकारात्मक परिणाम दिसून आला. मात्र, कोणत्या प्रकारच्या डिमेन्शियावर हा परिणाम अधिक होतो, हे या अभ्यासात वेगळे करण्यात आलेले नाही.
योग्य प्रमाण किती?
या अभ्यासात सहभागी लोक दोन मोठ्या गटांमधून होते—महिला ‘Nurses’ Health Study’ मधील आणि पुरुष ‘Health Professionals Follow-up Study’ मधील. अभ्यासाच्या सुरुवातीला हे सहभागी मध्यम वयात (४०–५० वर्षे) होते. त्यांच्याकडून त्यांच्या आहार, आरोग्य, जीवनशैली आणि कॅफिन सेवनाबाबत नियमित माहिती घेतली जात होती.
या दीर्घकालीन अभ्यासादरम्यान ११,०३३ सहभागी लोकांना डिमेन्शियाचे निदान झाले, जे डॉक्टरांच्या अहवालांद्वारे किंवा मृत्यू प्रमाणपत्रांद्वारे निश्चित करण्यात आले.
संशोधनातून असे दिसून आले की:
दररोज १–५ कप कॅफिनयुक्त कॉफी पिणाऱ्यांमध्ये डिमेन्शियाचा धोका किमान २० टक्क्यांनी कमी होता
किमान १ कप कॉफी रोज पिणाऱ्यांमध्ये हा धोका सुमारे १५ टक्क्यांनी कमी होता
मात्र, २ ते २.५ कपांपेक्षा जास्त कॉफी पिल्याने अतिरिक्त फायदा होत नाही
म्हणजेच, “जास्त म्हणजे चांगले” हा नियम येथे लागू होत नाही.
‘सब्जेक्टिव्ह डिमेन्शिया’वरही सकारात्मक परिणाम
डिमेन्शियाचा एक प्रारंभिक टप्पा म्हणजे सब्जेक्टिव्ह डिमेन्शिया—ज्यात व्यक्तीला स्वतःची स्मरणशक्ती कमी होत असल्याची जाणीव होते, जरी वैद्यकीय चाचण्यांत ती स्पष्टपणे दिसत नसली तरी.
संशोधनात असे आढळले की जास्त कॉफी पिणारे सहभागी या प्रकारच्या स्मरणभ्रंशाची तक्रार कमी करत होते. तसेच, ७० वर्षांवरील १७,००० महिलांवर करण्यात आलेल्या नियमित संज्ञानात्मक चाचण्यांमध्ये, कॉफी नियमित पिणाऱ्या महिलांचे गुण अधिक चांगले होते. यावरून असे सूचित होते की कॉफीमुळे मेंदूचा ऱ्हास सुमारे सात महिन्यांनी मंदावू शकतो.
हृदयासाठीही फायदेशीर?
डिसेंबर २०२३ मध्ये National Library of Medicine मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या आणखी एका अभ्यासानुसार, दररोज १–३ कप चहा किंवा कॉफी पिल्याने हृदयविकाराचा धोका, हृदयाच्या ठोक्यांतील अनियमितता (arrhythmia) आणि स्टेंटनंतर रक्तवाहिन्या पुन्हा अरुंद होण्याचा धोका कमी होऊ शकतो.
कोणती Coffee चांगली?
या अभ्यासाची एक मर्यादा अशी की कॉफीचा प्रकार स्पष्ट करण्यात आलेला नाही. भारतीय, कोलंबियन, ब्राझिलियन किंवा व्हिएतनामी कॉफी—कुठली अधिक फायदेशीर हे सांगता येत नाही. तसेच, अमेरिकानो, लाटे, कॅपुचिनो किंवा मॅचा—नेमके काय पिणे योग्य हेही या संशोधनातून स्पष्ट होत नाही.
कॉफीबद्दल अनेक गैरसमज असले तरी, मध्यम प्रमाणात घेतलेली कॅफिनयुक्त कॉफी मेंदू आणि हृदयाच्या आरोग्यास फायदेशीर ठरू शकते, हे या संशोधनातून स्पष्ट होते. मात्र, अतिरेक टाळणे हेच महत्त्वाचे.
पुढच्या वेळी कोणी तुम्हाला “Coffee आरोग्यास अपायकारक आहे” असे सांगितले, तर २–३ कपांची मर्यादा लक्षात ठेवून तुम्ही नक्कीच या संशोधनाचा दाखला देऊ शकता.
सांगायचे झाल्यास , Coffee विषयी असलेले अनेक नकारात्मक समज आता वैज्ञानिक संशोधनामुळे हळूहळू बदलत आहेत. योग्य प्रमाणात घेतलेली कॅफिनयुक्त Coffee केवळ थकवा दूर करत नाही, तर मेंदूची कार्यक्षमता टिकवून ठेवण्यासही मदत करू शकते. मात्र, प्रत्येक व्यक्तीची शारीरिक क्षमता, झोपेची सवय, रक्तदाब आणि इतर आरोग्यस्थिती वेगळी असते, हे लक्षात घेणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे Coffee चे सेवन करताना अतिरेक टाळणे आणि वैयक्तिक आरोग्यानुसार प्रमाण ठरवणे आवश्यक आहे. डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन योग्य प्रमाणात कॉफीचा समावेश केल्यास, ती दीर्घकाळासाठी मेंदू आणि एकूण आरोग्यास फायदेशीर ठरू शकते.
