24 फायटर जेट्सचा करार : आशियातील बदलत्या भू-राजकीय समीकरणांमध्ये चीनने आणखी एक मोठे पाऊल उचलल्याचे चित्र दिसत आहे. पाकिस्तान आणि नेपाळनंतर आता बांग्लादेशसोबतही चीनचे संबंध अधिक दृढ होत असल्याने भारताच्या सुरक्षाविषयक चिंतेत भर पडण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. बांग्लादेशचे पंतप्रधान तारिक रहमान यांच्या आगामी चीन दौऱ्याकडे संपूर्ण दक्षिण आशियाचे लक्ष लागले असून या भेटीत संरक्षण, व्यापार, गुंतवणूक आणि पायाभूत सुविधांशी संबंधित एकूण 17 करारांवर स्वाक्षऱ्या होण्याची शक्यता आहे.
विशेष म्हणजे, या दौऱ्यात चीनकडून 24 J-10CE मल्टीरोल फायटर जेट्सच्या खरेदीबाबत महत्त्वपूर्ण चर्चा होणार असल्याचे वृत्त समोर आले आहे. त्यामुळे चीनला मोठा व्यावसायिक फायदा होणार असतानाच भारताविरोधातील आपले रणनीतिक वर्तुळ अधिक मजबूत करण्याचाही प्रयत्न चीन करत असल्याचे मानले जात आहे.
24 J-10CE फायटर जेट्स खरेदीची तयारी
बांग्लादेश आणि चीनमधील संरक्षण सहकार्याला नवी दिशा देणारा हा करार ठरू शकतो. रिपोर्टनुसार, बांग्लादेश चीनकडून 24 J-10CE मल्टीरोल फायटर विमानं खरेदी करण्यास इच्छुक आहे. प्रत्येक विमानाची किंमत सुमारे 4 कोटी डॉलरच्या आसपास असल्याचे सांगितले जात आहे.
Related News
“2 मोठ्या घडामोडींचा जबरदस्त परिणाम: व्हेनेझुएला तेल डीलमुळे भारताला मिळणार प्रचंड फायदा, ऊर्जा सुरक्षेला मोठा बूस्ट”
सिंधू जल करारावर पाकिस्तानचा डाव उलटला, UN मध्ये पाकिस्तानचा 1 मोठा फज्जा!
जेडी व्हान्स यांचा मोठा खुलासा! आयुष्यातील 2 सर्वात खास व्यक्तींमध्ये भारतीय पत्नी आणि पाकिस्तानी लष्करप्रमुखाचा समावेश
SUMP प्रकल्प : चीनचं 60,000 MW धरण भारतासाठी धोकादायक? प्रत्युत्तरात 1.5 लाख कोटींचा शक्तिशाली SUMP प्रकल्प
इराण-अमेरिका करारानंतरही युद्धविरामानंतरही इस्रायलचा घातक हल्ला! लेबनॉनमध्ये 18 जणांचा मृत्यू
देशातील गॅस टंचाई संपली! इंधन दरांबाबत 5 मोठे अपडेट्स समोर
60 दिवसानंतर होर्मुझवर ‘सेवा शुल्क’! भारतावर होणार ₹8000 कोटींचा मोठा परिणाम
पाकिस्तानशी मैत्री तुर्कीच्या Celebi ‘रातोरात ₹4,726 कोटींचा जबरदस्त फटका; भारताच्या एका निर्णयाने गेमच पलटला’
स्लोवाकिया दौऱ्यातून मोदींचा मोठा डिप्लोमॅटिक मास्टरस्ट्रोक! भारतासाठी 11 करारांची भेट
मोहन भागवतांचे पाकिस्तानवर 7 मोठे विधान; चर्चेची दारे कायम उघडी ठेवा, होसबळेंना ठाम समर्थन
इराण-अमेरिका शांतता करारानंतर ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुज’ खुला; जागतिक अर्थव्यवस्थेला मोठा फायदा !5 महत्त्वाचे परिणाम
आसाम विमान दुर्घटना: 5 शूर जवानांचे वीरमरण! AN-32 क्रॅशमागील 7 धक्कादायक तथ्ये, देशभरातून शोक व्यक्त
या व्यवहाराला अंतिम स्वरूप देण्यासाठी मागील आठवड्यात चिनी शिष्टमंडळाने बांग्लादेशचा दौरा केला होता. दोन्ही देशांच्या संरक्षण आणि परराष्ट्र मंत्रालयांमध्ये यासंदर्भात अनेक बैठका झाल्या असून, ऑगस्ट महिन्यात या करारावर अधिकृत शिक्कामोर्तब होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
तारिक रहमान यांच्या चीन दौऱ्यात 17 करार
बांग्लादेशच्या परराष्ट्र मंत्रालयातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पंतप्रधान तारिक रहमान यांच्या चीन भेटीदरम्यान एकूण 17 महत्त्वाच्या दस्तऐवजांवर स्वाक्षऱ्या होणार आहेत. त्यापैकी 15 करार हे सामंजस्य करार (MOU) असतील.
या करारांमध्ये खालील क्षेत्रांचा समावेश असण्याची शक्यता आहे—
- संरक्षण सहकार्य
- व्यापार आणि गुंतवणूक
- पायाभूत सुविधा विकास
- ऊर्जा क्षेत्र
- तंत्रज्ञान आणि दळणवळण
- वाहतूक आणि कनेक्टिव्हिटी
- आर्थिक भागीदारी
या करारांमुळे चीन आणि बांग्लादेश यांच्यातील संबंध आणखी मजबूत होण्याची शक्यता आहे.
चीनचा ‘एका दगडात दोन पक्षी’ डाव
चीनसाठी हा व्यवहार केवळ संरक्षण क्षेत्रापुरता मर्यादित नाही. एकीकडे लढाऊ विमानांच्या विक्रीतून अब्जावधी डॉलरचा व्यवसाय मिळणार आहे, तर दुसरीकडे दक्षिण आशियात भारताला रणनीतिकदृष्ट्या घेरण्याची संधीही चीनला मिळणार आहे.
पाकिस्तान आणि बांग्लादेश या दोन्ही देशांशी संरक्षण क्षेत्रात मजबूत संबंध प्रस्थापित करून चीन आपल्या प्रभावक्षेत्राचा विस्तार करत असल्याचे स्पष्ट दिसत आहे. त्यामुळे या घडामोडीकडे केवळ व्यापार किंवा संरक्षण करार म्हणून न पाहता, व्यापक भू-राजकीय रणनीतीचा भाग म्हणून पाहिले जात आहे.
भारतासाठी का वाढली चिंता?
भारत आणि बांग्लादेश यांच्यातील संबंध मागील काही महिन्यांत तणावपूर्ण बनल्याचे दिसून आले आहे. अशा परिस्थितीत चीनसोबत बांग्लादेशचे वाढते संरक्षण सहकार्य भारतासाठी चिंतेचा विषय ठरू शकते.
जर बांग्लादेशने चीनकडून अत्याधुनिक J-10CE फायटर जेट्स खरेदी केली, तर त्याचा परिणाम संपूर्ण दक्षिण आशियातील सामरिक संतुलनावर होऊ शकतो. चीन समर्थक परराष्ट्र धोरण आणि लष्करी आधुनिकीकरण या दोन बाबी भारतासाठी भविष्यात मोठे आव्हान ठरू शकतात.
बांग्लादेशने चीनला म्हटले ‘जवळचा मित्र’
बांग्लादेशच्या परराष्ट्र सचिवांनी चीनचे वर्णन “जवळचा मित्र, रणनीतिक भागीदार आणि विकास प्रक्रियेतला महत्त्वाचा सहकारी” असे केले आहे. दोन्ही देशांमधील संबंध आता सर्वसमावेशक रणनीतिक सहकार्य भागीदारीच्या पातळीपर्यंत पोहोचल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.
परस्पर विश्वास, आदर आणि आर्थिक सहकार्याच्या आधारे हे संबंध आणखी मजबूत होतील, असा विश्वासही बांग्लादेशने व्यक्त केला आहे.
दक्षिण आशियातील बदलती समीकरणे
दरम्यान, दक्षिण आशियातील बदलत्या भू-राजकीय समीकरणांमुळे चीनचा प्रभाव झपाट्याने वाढताना दिसत आहे. पाकिस्ताननंतर बांग्लादेशसोबतही बीजिंगने संरक्षण, व्यापार आणि पायाभूत सुविधांमध्ये सहकार्य वाढवण्यावर भर दिला आहे. त्यामुळे या प्रदेशातील सामरिक संतुलनावर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः चीनकडून अत्याधुनिक लष्करी उपकरणे आणि गुंतवणुकीच्या माध्यमातून बांग्लादेशशी वाढत असलेली जवळीक भारतासाठी चिंतेचा विषय मानली जात आहे. तज्ज्ञांच्या मते, शेजारील देशांमधील बदलत्या राजनैतिक समीकरणांच्या पार्श्वभूमीवर भारताला अधिक सावध आणि सक्रिय परराष्ट्र धोरण अवलंबावे लागेल. आगामी काळात चीन-बांग्लादेश संबंध किती वेगाने मजबूत होतात, यावर संपूर्ण दक्षिण आशियातील सामरिक परिस्थिती अवलंबून राहणार आहे.
24 फायटर जेट्सच्या संभाव्य करारामुळे दक्षिण आशियातील सामरिक समीकरणे वेगाने बदलताना दिसत आहेत. चीन आणि बांग्लादेशमधील 17 महत्त्वाच्या करारांबरोबरच संरक्षण क्षेत्रातील वाढते सहकार्य भारतासाठी चिंतेचा विषय मानले जात आहे. विशेषतः अत्याधुनिक फायटर जेट्स खरेदीमुळे बांग्लादेशची लष्करी क्षमता वाढण्याची शक्यता आहे. या फायटर जेट्स व्यवहारातून चीनला मोठा आर्थिक फायदा मिळणार असून, त्याचवेळी या प्रदेशातील आपला प्रभावही वाढवता येणार आहे. त्यामुळे भारताला शेजारील देशांसोबतचे संबंध अधिक सावधपणे हाताळावे लागतील. 24 फायटर जेट्स आणि वाढते चीन-बांग्लादेश सहकार्य हे भविष्यातील सुरक्षा आव्हानांना अधिक तीव्र करू शकते. त्यामुळे या फायटर जेट्स कराराकडे केवळ संरक्षण व्यवहार म्हणून नव्हे, तर व्यापक भू-राजकीय बदलाच्या दृष्टीने पाहिले जात आहे.
