BRICS परिषदेत गैरहजेरीनंतर बांग्लादेशला भारताचा ‘दणका’? उच्चायुक्तांच्या नियुक्तीवर अद्याप निर्णय नाही

BRICS

India-Bangladesh : BRICS परिषदेत गैरहजेरी, आता भारताकडून बांग्लादेशच्या नव्या उच्चायुक्तांच्या नियुक्तीला अद्याप मंजुरी नाही

BRICS : भारत आणि बांग्लादेश यांच्यातील संबंधांमध्ये पुन्हा एकदा राजनैतिक तणावाची चिन्हे दिसू लागली आहेत. बांग्लादेशचे पंतप्रधान तारिक रहमान यांनी नवी दिल्ली येथे झालेल्या BRICS शिखर परिषदेत सहभागी न होण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर आता बांग्लादेशने भारतातील पुढील उच्चायुक्त म्हणून परराष्ट्र सचिव असद आलम सियाम यांची नियुक्ती करण्यासाठी पाठवलेल्या प्रस्तावाला भारताकडून अद्याप मंजुरी मिळालेली नाही. या प्रस्तावाला एक महिन्याहून अधिक काळ उलटला असून, भारताकडून अद्याप ‘अॅग्रिमाँ’ दिले गेलेले नाही.

राजनैतिक प्रोटोकॉलनुसार एखाद्या देशाने दुसऱ्या देशात उच्चायुक्त किंवा राजदूत नियुक्त करण्यापूर्वी संबंधित देशाची संमती म्हणजेच agrément घेणे आवश्यक असते. त्यामुळे भारताची मंजुरी मिळाल्याशिवाय बांग्लादेशला असद आलम सियाम यांच्या नियुक्तीची औपचारिक घोषणा करता येणार नाही. मात्र, भारताने मंजुरी देण्यास विलंब का केला आहे, याबाबत अधिकृत कारण अद्याप समोर आलेले नाही.

कोण आहेत असद आलम सियाम?

बांग्लादेशने भारतातील उच्चायुक्तपदासाठी निवडलेले असद आलम सियाम हे अनुभवी राजनैतिक अधिकारी आहेत. ढाक्याने विविध देशांतील उच्चायुक्त आणि राजदूतांच्या नियुक्तीची प्रक्रिया जुलै २०२६ मध्ये सुरू केली होती. त्याच प्रक्रियेत सियाम यांचे नाव नवी दिल्लीसाठी पुढे करण्यात आले.

Related News

मात्र, त्यांच्या नियुक्तीला भारताकडून अद्याप हिरवा कंदील मिळालेला नाही. त्यामुळे दोन्ही देशांमधील राजनैतिक संवादाच्या पार्श्वभूमीवर या निर्णयाकडे विशेष लक्ष दिले जात आहे.

BRICS निमंत्रणावरून दोन्ही देशांमध्ये मतभेद

भारत-बांग्लादेश संबंधांमधील ताज्या तणावाची पार्श्वभूमी BRICS परिषदेशीही जोडली जात आहे. भारताच्या अध्यक्षतेखाली १२ आणि १३ सप्टेंबर रोजी नवी दिल्ली येथे १८वी BRICS शिखर परिषद पार पडली. बांग्लादेशचे पंतप्रधान तारिक रहमान या परिषदेला उपस्थित राहिले नाहीत.

बांग्लादेश सरकारने याबाबत भूमिका मांडताना म्हटले की, तारिक रहमान यांना बांग्लादेशचे पंतप्रधान म्हणून नव्हे, तर BIMSTECचे अध्यक्ष म्हणून BRICSच्या आउटरीच सत्रासाठी निमंत्रित करण्यात आले होते. त्यामुळे बांग्लादेशच्या सरकारकडून या निमंत्रणावर नाराजी व्यक्त करण्यात आली आणि रहमान यांच्या भारत दौऱ्याला वेगळे द्विपक्षीय स्वरूप असावे, अशी भूमिका मांडण्यात आली.

मात्र, भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने बांग्लादेशच्या या भूमिकेवर स्पष्टीकरण दिले आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जयस्वाल यांनी सांगितले की, तारिक रहमान यांना भारताकडून दोन स्वतंत्र निमंत्रणे देण्यात आली होती. त्यापैकी एक भारताच्या द्विपक्षीय भेटीसाठी, तर दुसरे BRICS शिखर परिषदेत BIMSTECचे अध्यक्ष म्हणून सहभागी होण्यासाठी होते.

यामुळे BRICS निमंत्रणाच्या स्वरूपावरून दिल्ली आणि ढाका यांच्यात वेगवेगळे दावे समोर आले आहेत.

भारत दौऱ्याबाबतही अद्याप अनिश्चितता

तारिक रहमान यांच्या भारत दौऱ्याबाबतही अद्याप ठोस तारीख निश्चित झालेली नाही. भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने १५ सप्टेंबर रोजी सांगितले की, द्विपक्षीय भेटीबाबत भारताला अद्याप बांग्लादेशकडून पुढील माहिती मिळालेली नाही. भारताकडून देण्यात आलेले द्विपक्षीय भेटीचे निमंत्रण कायम असल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे.

याआधी ऑगस्टमध्येही रहमान यांच्या भारत दौऱ्याबाबत अनिश्चितता होती. बांग्लादेशच्या पंतप्रधान कार्यालयाने त्यावेळी दौऱ्याबाबत कोणताही अंतिम निर्णय झालेला नसल्याचे सांगितले होते.

शेख हसीना प्रकरणाचीही पार्श्वभूमी

भारत-बांग्लादेश संबंधांवर बांग्लादेशातील राजकीय बदलांचाही प्रभाव आहे. २०२४ मधील राजकीय उलथापालथीनंतर माजी पंतप्रधान शेख हसीना भारतात आहेत. त्यांच्या प्रत्यार्पणाची मागणी बांग्लादेशकडून करण्यात आली आहे. या मुद्द्यावरही दोन्ही देशांमध्ये मतभेद कायम असल्याचे विविध वृत्तांमधून समोर आले आहे.

तारिक रहमान यांच्या सरकारने भारतासोबत द्विपक्षीय संबंध सुधारण्याची इच्छा व्यक्त केली असली, तरी त्यासाठी योग्य वातावरण आणि परस्पर सन्मानाची आवश्यकता असल्याचे बांग्लादेशी अधिकाऱ्यांनी म्हटले आहे.

उच्चायुक्तांच्या नियुक्तीवरून पुढील संकेत?

असद आलम सियाम यांच्या नियुक्तीला भारताकडून मंजुरी मिळण्यास झालेला विलंब आणि BRICS परिषदेत तारिक रहमान यांची अनुपस्थिती या दोन्ही घटना एकाच काळात घडल्या आहेत. त्यामुळे भारत-बांग्लादेश संबंधांमध्ये अजूनही काही महत्त्वाचे राजनैतिक प्रश्न प्रलंबित असल्याचे दिसते.

मात्र, सियाम यांच्या नियुक्तीला मंजुरी न देण्यामागे भारताचा नेमका कोणता निर्णय किंवा कारण आहे, याची अधिकृत माहिती सध्या उपलब्ध नाही. राजनैतिक नियमांनुसार स्वीकारणाऱ्या देशाला ‘अॅग्रिमाँ’ देण्यास नकार देण्याचे कारण स्पष्ट करणे बंधनकारक नसते. त्यामुळे सध्या या विलंबाचा थेट संबंध BRICSमधील बांग्लादेशच्या गैरहजेरीशी जोडणे हे अधिकृतरीत्या सिद्ध झालेले नाही.

आता भारताकडून असद आलम सियाम यांच्या नियुक्तीबाबत काय निर्णय घेतला जातो आणि तारिक रहमान यांचा भारत दौरा कधी होतो, याकडे दोन्ही देशांचे लक्ष लागले आहे. आगामी काळातील राजनैतिक चर्चांमधून भारत-बांग्लादेश संबंधांची दिशा अधिक स्पष्ट होण्याची शक्यता आहे.

 

Read Also :   https://ajinkyabharat.com/fta-2/

Related News