भारताच्या राष्ट्रपतींचा पगार किती असतो? राष्ट्रपतींचे अधिकार, राज्यघटनेतील महत्त्वाची कलमे, महाभियोग, अध्यादेश, अर्थविधेयक आणि स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त १५ महत्त्वाचे GK प्रश्न आणि उत्तरे जाणून घ्या.
भारताच्या राष्ट्रपतींबद्दलचे १५ शक्तिशाली GK प्रश्न आणि उत्तरे; MPSC, UPSC, पोलीस भरतीसाठी अत्यंत महत्त्वाची माहिती
नवी दिल्ली : महाराष्ट्रात एमपीएससी, यूपीएससी, पोलीस भरती, तलाठी भरती, टीईटी, ग्रामसेवक, रेल्वे भरती आणि इतर विविध स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या लाखो विद्यार्थ्यांसाठी भारतीय राज्यघटना हा अत्यंत महत्त्वाचा विषय आहे. त्यामध्ये भारताचे राष्ट्रपती या पदाशी संबंधित प्रश्न जवळपास प्रत्येक परीक्षेत विचारले जातात. राष्ट्रपतींचे अधिकार, घटनात्मक भूमिका, नियुक्तीचे अधिकार, अध्यादेश जारी करण्याचा अधिकार तसेच राज्यघटनेतील महत्त्वाची कलमे यांची माहिती असणे प्रत्येक स्पर्धा परीक्षेच्या विद्यार्थ्यासाठी आवश्यक आहे.
भारताचे राष्ट्रपती हे देशाचे घटनात्मक प्रमुख असून ते भारतीय सशस्त्र दलांचे सर्वोच्च सरसेनापती आहेत. देशाचा संपूर्ण कार्यकारी कारभार राष्ट्रपतींच्या नावाने चालवला जातो. पंतप्रधान आणि मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानुसार राष्ट्रपती अनेक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतात. याशिवाय संसद, न्यायव्यवस्था, संरक्षण, वित्त आणि राज्यघटनेशी संबंधित अनेक अधिकार राष्ट्रपतींकडे आहेत.
Related News
7 धक्कादायक त्रुटी! परळी वैजनाथ मंदिराच्या सुरक्षेवर राष्ट्रीय पथकाचा मोठा अहवाल
धक्कादायक! कमलेश सावंत यांचे तब्बल 70 लाख रुपये बुडाले; मराठी अभिनेत्याने सांगितला मन हेलावणारा किस्सा
मोठा राजकीय भूकंप! शरद पवार महायुतीत जाणार? 7 मोठे संकेत, जयंत पाटील-विनोद तावडे बैठकीने वाढवल्या चर्चा
महाबळेश्वरमध्ये 100 वर्षांतील भीषण पावसाचा कहर! 24 तासांत 513 मिमी विक्रमी नोंद, अतिट गावात ढगफुटीसदृश्य परिस्थिती
कोट्यवधींची नोकरी नाकारून DSP बनलेल्या अंकित कुमारचा प्रेरणादायी आणि थक्क करणारा संघर्ष ; 1 निर्णयाने बदललं आयुष्य!
तुकाराम मुंढे यांच्या FDA कारवाईला मोठा धक्का; गोरस भांडारचा 5 महत्त्वाच्या मुद्द्यांमध्ये दणदणीत विजय
वयाच्या अवघ्या 38 व्या वर्षी शापूर जदरान यांचे निधन; सेहवाग-गंभीरलाही केले होते बाद
3 दिवसांनी घेतला रक्तरंजित बदला! फुटबॉल सामन्यातील वादातून तरुणाची निर्घृण हत्या, परिसरात प्रचंड तणाव
7 धक्कादायक दावे: ‘देऊळ बंद २’चा टीझर नाकारला, सिनेमा पाडण्यासाठी बैठका? प्रवीण तरडेंचा मोठा खुलासा
7 धक्कादायक सत्य! अभिनेत्री गीता कपूर यांना मुलाने दिला छळ, घर विकून पळाला; अखेर झाला दुर्दैवी अंत
24 तासांत 94% संपत्ती गमावली! FTX संस्थापक सॅम बँकमन-फ्राइडच्या पतनाची 10 धक्कादायक कारणे
अनधिकृत बाईक-टॅक्सीवर सरकारचा कडक निर्णय! महाराष्ट्रात डोमिसाईल प्रमाणपत्र सक्तीचे; जाणून घ्या 5 मोठे बदल
खाली भारताच्या राष्ट्रपतींशी संबंधित १५ महत्त्वाचे प्रश्न आणि त्यांची अचूक उत्तरे दिली आहेत.
१. भारतीय राज्यघटनेत राष्ट्रपती पदाची तरतूद कोणत्या कलमात आहे?
उत्तर : कलम ५२
२. भारताच्या सशस्त्र दलांचे सर्वोच्च सरसेनापती (Supreme Commander) कोण असतात?
उत्तर : भारताचे राष्ट्रपती.
३. राष्ट्रपती आपला राजीनामा कोणाकडे सादर करतात?
उत्तर : भारताच्या उपराष्ट्रपतींकडे.
४. राष्ट्रपती होण्यासाठी किमान वय किती असणे आवश्यक आहे?
उत्तर : उमेदवाराचे वय किमान ३५ वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
५. एखादी व्यक्ती किती वेळा राष्ट्रपती म्हणून निवडून येऊ शकते?
उत्तर : कितीही वेळा. भारतीय राज्यघटनेत यासाठी कोणतीही मर्यादा निश्चित करण्यात आलेली नाही.
६. भारताच्या राष्ट्रपतींचा मासिक पगार किती असतो?
उत्तर : सध्या राष्ट्रपतींना दरमहा ५ लाख रुपये वेतन मिळते. ही वेतनरचना २०१८ पासून लागू करण्यात आली आहे.
७. राष्ट्रपतींना महाभियोगाद्वारे पदावरून हटवण्याची तरतूद कोणत्या कलमात आहे?
उत्तर : कलम ६१
८. नवनिर्वाचित राष्ट्रपतींना शपथ कोण देतात?
उत्तर : भारताचे सरन्यायाधीश (Chief Justice of India).
९. भारत सरकारचा संपूर्ण कार्यकारी कारभार कोणाच्या नावाने चालवला जातो?
उत्तर : भारताच्या राष्ट्रपतींच्या नावाने.
१०. महान्यायवादी (Attorney General) यांची नियुक्ती कोण करतो?
उत्तर : भारताचे राष्ट्रपती.
महान्यायवाद्यांचे वेतन आणि सेवा अटी निश्चित करण्याचाही अधिकार राष्ट्रपतींकडे असतो.
११. अनुसूचित क्षेत्र घोषित करण्याचा अधिकार कोणाकडे असतो?
उत्तर : भारताचे राष्ट्रपती.
देशातील कोणत्याही भागाला अनुसूचित क्षेत्र म्हणून घोषित करण्याचा अधिकार राष्ट्रपतींकडे आहे.
१२. संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक झाल्यास अध्यक्षस्थान कोण भूषवतो?
उत्तर : लोकसभेचे अध्यक्ष (Speaker).
राष्ट्रपती संयुक्त बैठक बोलावू शकतात; मात्र त्या बैठकीचे अध्यक्षस्थान लोकसभेचे अध्यक्ष भूषवतात.
१३. अध्यादेश काढण्याचा अधिकार कोणाला आहे?
उत्तर : भारताचे राष्ट्रपती.
संसदेचे अधिवेशन सुरू नसताना कलम १२३ अंतर्गत राष्ट्रपती अध्यादेश जारी करू शकतात.
१४. कोणते विधेयक राष्ट्रपतींच्या पूर्वसंमतीशिवाय लोकसभेत मांडता येत नाही?
उत्तर : अर्थविधेयक (Money Bill).
१५. वित्त आयोगाची स्थापना कोण करतो?
उत्तर : भारताचे राष्ट्रपती.
कलम २८० नुसार दर पाच वर्षांनी वित्त आयोगाची स्थापना राष्ट्रपती करतात.
राष्ट्रपतींचे प्रमुख अधिकार
भारतीय राष्ट्रपतींकडे विविध प्रकारचे घटनात्मक अधिकार आहेत. त्यामध्ये पुढील अधिकारांचा समावेश होतो.
- कार्यकारी अधिकार
- विधायी अधिकार
- आर्थिक अधिकार
- न्यायिक अधिकार
- लष्करी अधिकार
- राजनैतिक अधिकार
- आणीबाणी घोषित करण्याचे अधिकार
- अध्यादेश जारी करण्याचा अधिकार
- राज्यपाल, सर्वोच्च न्यायालय व उच्च न्यायालयांच्या न्यायाधीशांची नियुक्ती
- पंतप्रधान व मंत्रिमंडळाची नियुक्ती
स्पर्धा परीक्षांसाठी लक्षात ठेवाव्यात अशा महत्त्वाच्या कलमे
| कलम | विषय |
|---|---|
| कलम ५२ | राष्ट्रपती पद |
| कलम ५३ | कार्यकारी अधिकार |
| कलम ५४ | राष्ट्रपतींची निवड |
| कलम ५६ | कार्यकाळ |
| कलम ५८ | पात्रता |
| कलम ६० | शपथ |
| कलम ६१ | महाभियोग |
| कलम ७२ | क्षमादानाचा अधिकार |
| कलम १२३ | अध्यादेश |
| कलम २८० | वित्त आयोग |
परीक्षेसाठी टिप्स
स्पर्धा परीक्षांमध्ये राष्ट्रपतींशी संबंधित प्रश्न अनेकदा थेट विचारले जातात, तर काहीवेळा कलम क्रमांक, अधिकार किंवा नियुक्त्यांच्या स्वरूपात विचारले जातात. त्यामुळे केवळ प्रश्नोत्तरे पाठ करण्याऐवजी संबंधित घटनात्मक कलमे आणि अधिकार समजून घेणे अधिक उपयुक्त ठरते. एमपीएससी, यूपीएससी, पोलीस भरती, तलाठी, ग्रामसेवक, टीईटी आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी भारतीय राज्यघटनेचा नियमित अभ्यास केल्यास गुणांमध्ये निश्चितच वाढ होऊ शकते.
भारतातील राष्ट्रपती हे देशाचे घटनात्मक प्रमुख असून राज्यघटनेने त्यांना अनेक महत्त्वपूर्ण अधिकार प्रदान केले आहेत. राष्ट्रपतींची निवड, कार्यकाळ, अधिकार, महाभियोग, अध्यादेश, अर्थविधेयक आणि वित्त आयोग यांसारख्या विषयांवर स्पर्धा परीक्षांमध्ये सातत्याने प्रश्न विचारले जातात. त्यामुळे वरील १५ प्रश्न आणि त्यांची उत्तरे प्रत्येक विद्यार्थ्याने नियमितपणे अभ्यासून ठेवणे आवश्यक आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/7-shocking-truths-that-made-actress-geeta-kapoor-fall-into-trouble/
